جﺎــﺣـــﻟوأ دﻧــﺣــﻣ ﻲـﻠــﻛأ ﺔـــﻌﻣﺎـــﺟ
–
ةرﯾوﺑﻟا
-ﺔﯾﻋﺎﻣﺗﺟﻻاو ﺔﯾﻧﺎﺳﻧﻹا موﻠﻌﻟا ﺔﯾﻠﻛ
ﺔﯾﻧﺎﺳﻧﻹا موﻠﻌﻟا مﺳﻗ
)
صﺻﺧﺗ
ﺔﻔﺳﻠﻓ
(
ةرﻛذﻣ
ﻣ
ةدﺎﮭﺷ لﯾﻧﻟ ﺔﻣدﻘ
ﻲﻓ رﺗﺳﺎﻣ
موﻠﻌﻟا ﺔﻔﺳﻠﻓ
نﯾﺗﺑﻟﺎطﻟا دادﻋإ
:
ذﺎﺗﺳﻷا فارﺷإ
:
ةراوﻧ نﺎﻣﺛﻋ
لﺎﻣﻛ رﺑﺎﺧ
ةرﯾﺧ ﺔﻗرارز ﻲﻟﺎﻗ
ﺔﯾﻌﻣﺎﺟﻟا ﺔﻧﺳﻟا
:
1435
-1436
ــھ
/
2014
-2015
م
لوﺑﻘﻟا نﯾﺑ ﺔﯾﺛاروﻟا ﺔﺳدﻧﮭﻟاو خﺎﺳﻧﺗﺳﻻا
ضﻓرﻟاو
.
:
.
.
.
.
.
:
.
:
.
.
:
.
:
. . . .. " " . " " . .
. " " " ." : ) ( . -. -. : " " .
" " . " " . " . " : -. . -. : ) . ( : – – " : -. .
) . ( . . : . " " . . . -: : .
: . : ) ( . : : : : . . : " " ] : 25 -28 [ .
7
:
.
8
I
–
1
:
) ( : ... . . ) ( 1 . 1660 " " * . 1672 " " . . 83 ( 2006 1 ) 1 ) 1635 – 1703 ( : . *
9 1673 – 1700 " " * . 1781 " " . 1808 " " . 1809 " " . 1824 " " 1 . 1831 " " ** . 1838 – 1839 " " *** " " **** . " " . 1845 . 1846 . 1861 " " 2 . * ) 1632 – 1723 ( : ) ( . 1 ) 1 ( 19 . ** ) 1773 – 1858 ( : . *** ) 1819 – 1882 ( : . **** ) 1804 – 1881 ( : . 19 -20 . 2
10
:
. 1 . 2 : 3 . 4 . DNA * . . 9 ( 2001 1 ) 1 . 65 ( 1990 ) 2 3 ) 2000 ( 5 . 4 ) 1 2007 ( 61 . * .
11 ) ( 1 ) ( ) ( 2 . . 3 . 1 ) 2 2009 ( 6 . 90 . 2 15 . 3
12
I
-3
:
. ) 70 -80 % ( : . . 1 : ) ( 1 .
15 -16 . 1
13 2
:
1 0,07 ) 50 – 70 % ( 2 .
:
: * ** *** . - : . : 3 . 1 ) 1 2007 ( 27 . 2 17 . * . ** . *** . 3 ) 1 2001 ( 12 .
14 : . 1 .
2
1 ) 1 2000 ( 148 . 2 http://www.google dz/search ?q=
15 3
:
1 . 4:
* ** . ) . . ( 2 . 1 17 . * . ** . 2 8 .16
1
1 http://www.google dz/search ?q=
17 : : : . : * ** : : . : . 1 . * . ** . 1 19 -21 .
18 5 -: 1 ) ( .... 2 . : . : 1 : . : . : 1 -. 2 -3 -. 4 -3 . 1 18 . 2 9 . 3 14 .
19 : 1 . : 1 -. 2 . 3 . 4 -2 . 2 : RNA ) 50 -60 % ( ) 15 – 20 % ( 3 . 1 27 . 2 14 -19 . 3 28 .
20 1
1 http://www.google dz/search ?q=
21 3 -) ( : . : -65 – 70 % . -25 – 30 % ) . ( -5 % RNA . ) ATP ( 90 % 1 . 1 20 .
22
4
-) ( :) ( . . 1 2 . 1 20 . 2 28 .
23 1 1 http://www.google dz/search ?q=
24 5 ) ( : *Centriole . . 1 . 6
:
2 .
* . 1 148 -146 . 2 22 .
25 1 1 http://www.google dz/search ?q=
26
7
) ( : 40 .: -. . 1 .
1 15 .
27
8
: ) ( : 1 : ) ( . 2 : . 3 : ) ( 1 . : : 1 : ) ( 2 . 1 22 . 2 23 .28 2 -: 1 . 3 -: . 4 -: . 5 -: 2 .
1 146 . 2 22 .
29
I
-4 : : . . . . -. 1 1 http://www.google dz/search ?q=30 1
1 http://www.google dz/gws-rd=cr,ss/&ei=
31 ) ( . DNA DNA DNA 1 . : Plant ) ( ) ( . .. 2 . 1 9 -10 . 2 9 .
32
I
-5 : : . : ) : ( 1 : 1 : . 2 : ) ( . 3 : 2 ) DNA ( . 4 : . 1 423 . 2 ) 1 2007 ( 31 .33 : ) ( : 1 : 1 : . 2 : . ) ( 2 . 1 35 . 2 32 .
34 -: . ) ( . : . . 1 . 1 32 .
35 : 3 174 18 – 24 : ) G ( : RNA ) 10 -30 ( % . ) S : ( DNA ) 45 – 35 ( % . ) G2 : ( ) 20 – 10 ( % 1 . ) : ( ) ( 2 . 1 32 -33 . 2 42 .
36 : . : 1 ) ( 2 . : 3 . 1 45 -46 . 2 32 . 3 37 .
37 : ) ( . . . . : ) G1 ( . ) ( 1 .
1 35 .
38 : . 1 .
1 42 .
39
:
– – .40
II
–
1
:
1 . 1938 " " ) ( ) ( 12 ) 32 ( ) 140 ( 2 . 1 ) 2012 ( 125 . 2 ) 1 2003 ( 34 .41 1944 . 1950 ) 8 -9 ( 1 . 1952 " " " " 2 . 1967 " " " . " 3 . 1970 4 . 1973 ) ( ) ( ) ( : " " " " ) ( 48 . 1 35 . 2 149 . 3 36 . 4 126 .
42 1978 " " " . " 1 . 1979 2 . " " 3 . 1980 . 1982 ) ( . 1983 – – . 1985 ) ( . 1986 " " . 1 37 . 2 126 . 3 149 .
43 1987 1 . 1991 2 . 1992 " " . 1994 ) ) ( ( 3 . 1995 ) ( 4 . 1997 5 .
1 39 . 2 126 . 3 39 . 4 173 . 5 40 .
44
II
-2
:
: : 1 . : : :
:
"
"
.
] : 102 [ . 2 ) Clone ( : . : 3 . : ) ( . 1 13 243 . 2 122 . 3 124 .
45 : -" . " 1 . -2 . : . " " 3 . " : 4 . – – : 5 . 1 48 . 2 ) 1 1997 ( 3 . 3 49 . 4 258 . 5 50 .
46 .
:
: . : . -* : . -** : . 1 . * . ** . 1 260 .47 : ) Colning ( ) ( ) ( .
:
: : .:
»
«.
] 205 [ ::
»
«
.
] : 51 [ 1 : .... : . : .... : ) ( Done ) ( ) ( ) ( Cloning ) .... ( . ) ( ) ( ) ( 2 . 1 24 . 2 47 .48 " " 1 .
:
1 1 2 2 3 3 4 4 -90 % 5 6 5 6 2
1
Edition , paris, presses universitaires de
re
? 1 , Faut il vraiment cloner l’homme FROUM Diderot France, p81. 2 47 .
49 1 ) (DNA 2 . 1 25 . 2 18 2002 22 .
50 II
-3
:
1 -
)
(
:
1 ) 46 ( ) 23 ( . : : . : – – .... 2 . 1 ) 2 1998 ( 22 . 2 ) 2006 ( 33 .51 : . . ) . ( . 46 . . . -1 . 2 . 1 63 . 2 ) 2010 ( 171 .
52 .
"
"
:
1996 10 / . 27 / 1997 1 . " " * " " 2 . 1 ) ( 3 . 1 ) 1 2003 ( 260 . * . 2 42 . 3 173 .
53 2 -5 % . : : . : . 1 . 3 . 4 -. 5 -2 . 6 " " " " – . 1 366 . 2 43 .
54 7 ) ( 1 . 8 -2 . 9 - 150 " " 3 . -2002 " 12 " 12 4 . : 1 52 . 2 174 . 3 126 . 4 175 .
55 . . -. 1 .
1 176 -177 .
56
1
1 http://www.google dz/gws-rd=cr,ss/&ei=
57
:
) 46 ( 23 . . 46 23 69 . 1 . 2 : ) ( ) ( 2 .1 64 . 2 ) ( 71 .
58 : ) ( 1 . 1993 " " 23 23 46 : 1 - . 2 - . 3 - 4 16 64 . 36 1993 . 2 . 1 34 . 2 192 .
59
:
) ( ) ( . – – – 160 ° . 1 . 1 56 – 57 .60 1 . -" " " " : 2 1997 ) 04 . A ( . : : 2 . 1 44 . 2 " " ) 1 1999 ( 58 .
61 : 1 . 3
:
": . " 2 . 1 58 -59 . 2 36 -37 .62 * 3 . * . 3 54 -55 .
63
II
-4
-:
:
" " : : . 1 . 1 82 -83 .64 " " : " " " " : " " 1 . ) ( ": "... * " .
1 206 -207 . * : .
65 ": ) ( . . DNA 16 18 . ": 1 . 1 83 -84 .
66 1 . " " : " " . 772 : 2 .
1 36 . 2 86 -87 .
67
:
: ) ( DNA . : " " " : DNA DNA 1 . 1 88 -89 .
68 . 177 . 1 .
1 196
69
II
–
5
-:
:
-. -. -. -. -. 1 . 1 180 .
70 -. -. -. . -70 . 1 .
1 180 -181 .
71
:
: -288 32 % . -. . . -. -1 . 1 182 – 183 .
72 -60 10 – 15 % . . . -. 1 . 1 183 .
73 1 . 2 . 3 . 1 44 . 2 ) 1 2011 ( 27 . 3 28 .
74 ) ( . : . 1 .
-... 21 29 . 2 133 – 143 .
75
:
. .
76
III
-1
:
: DNA * DNA . génétique code gène ** DNA 1 . : 1865 *** Mendel ) Bovari Flemming ( 2 . . * . ** 1 2007 10 . *** ) 1822 – 1884 ( : . . 115 (1990 1 ) 277 1868 " " 1 . 1892 " " 2 . 1895 " " " " " " 3 . 1896 virus Immunité 4 . 1990 * ) ( 5 . 1903 " " 6 . . 30 (1990 ) 1 . 54 ( 1997 ) 2 57 . 3 81 . 4 . * 28 . 5 10 . 6
78 1907 . 1910 . 1911 " " " " . 1913 1 . 1918 2 . 1922 . 1926 " " 3 . 1928 Genetic transformation 4 . 1931 " " 5 . 13 -14 -16 . 1 10 . 2 30 . 3 10 4 5 22 .
79
1933 "
Brave new world " " " * . 1943 " " . 1944 " "
Acide reoscyri bonuclrique . 1948 " " génétique Ingénierie " Molecular medicine 1 . 1952 " " " " 2 1953 " James watson " ** " Francis crick " *** DNA 3 . * ) 1894 -1963 ( : . 10 . 1 76 . 2 ** ) 1928 ( : . *** ) 1916 -2004 ( : . 82 . 3
80 1954 1 . 1958 2 . 1960 INRNA " " 3 . 1961 " " . 1962 177 4 . 1967 . 1971 " . 1973 . 1974 " " 5 . 24 . 1 10 . 2 83 . 3 4 76 . 11 . 5
81 1975 1 . 1977 " " somatostatine 2 . 1978 Bactérie E.COLI . 1980 " " " " 3 . 1982 4 . 5 . . 83 1 109 . 2 11 . 3 30 2006 66 . 4 11 . 5
82 1983 Embryon 1 . 1986 2 . 1987
Organismes génétiquement modifies
3 . 1988 4 . 1989 " " 5 . 1993 6 . 1994 7 . 76 . 1 . 108 2 11 . 3 76 . 4 11 . 5 6 ) 1428 ( 28 . . 108 7
83 1996 244 " ". 1997 rosi Dolley . 1998 1 . 1999 " " NR2B 2 . 2000 . 2001 " " . " " " " . 78 . 1 117 . 2
84 2002 . 2003 . 2004 . 2005 " " . 2006 1 .
13 . 1
85
III
-2
:
Le génie génétique
::
:
) ( : . ) ( : .:
:
) ( : . ) ( : 1 . 32 -33 . 1
86
:
:
: : 1 : DNA 2 . : 3 . 58 . 1 19 . 2 7 . 3
87 : 1 . : Noyan cellulaire : 2 . : Embryon 3 . 60 . 1 2 2005 22 . . 147 (1993 ) 3
88 III -3
:
–
:
1
/
:
.2
/
:
" " . 3 / : 1 .126 -127 . 1
89
–
:
) ( ) ( Enzyme callus 1 . 1 130 .
90
:
* 1 .
. * 132 . 1
91
III
–
4
:
:
* ** *** . 1 .. * . ** . *** 315 -316 . 1
92
-
:
* . . . 1 . . * 317 . 193
)
(
:
** . 1 . ** . 317 – 318 . 1
94 . 1 .
319 . 1
95
III
–
5
-:
. . : .–
:
. ": " ] : 13 [ . 1 . 19 . 1
96 : : . 1 * 2 . 33 -34 . 1 . * 35 . 2
97 * 1 . 2 . 3 . 4 ** 5 . * . 19 . 1 92 . 2 40 . 3 81 -82 . 4 ** . 38 . 5
98 DNA ... 1 . : . 2 . ) ( ) ( 3 . 40 -43 . 1 18 2 3 ) 2007 ( 84 .
99 BT * . . G.R 1 . . * 84 . 1
100 : -. . . -. : -. -. -. -. -. . -. -1 . 90 -91 . 1
101 : 1 : -. . -. . -2 .
83 . 1 93 -94 . 2
102
:
: : DNA . – – 1 . 32 . 1
103 : 1 . 2 . 3 . 33 . 1 388 . 2 . 165 (1990 ) 3
104 : Ecoli * . : " " . . 2002 (DNA) 1 . . * 343 -344 . 1
105 " " " " 1 . 2 . 164 -165 . 1 73 -74 . 2
106
:
.
107
IV
-1
:
:
. : . " " " " .108 ) (
:
1
-
:
1 . 1 213 .109 : . . " " " " : 1 -. 2 -. 3 . 4 -1 . 1 214 .
110 . " " . " " : " . " ... 1 .
1 215 .
111
2
:
:
1
: 11 – 10 – 1986 " 400 " " " " " . 1 . 1 210 .
112 . ... ! 1 . 1 210 -211 .
113
2
:
... . . :-: " " 1 1 211 .
114 . . . . ) ( :" " 1 . 1 212 .
115
–
:
" " " " . 1 .
1 212 .
116
–
:
. . .... 1
1 213 .
117
–
:
1
–
:
: * ** *** – – . -– " " : * ) 18 -06 -1929 :( . ** ) 27 -10 -1952 :( *** ) 1947 :( .
118 .... . 1 2 .
1 ) 1 2014 ( 247 -248 -249 . 2 258 .
119
2
:
... 1 . 1 ) 1 2013 ( 7 .120 ! " " " " " : " . " " : » « . ": " 1 .
1 202 – 203 .
121 " " : " . " 1 .
1 206 – 207 .
122 1 " " . . " " ) ( " " " : " " : ... " 2 .
1 123 . 2 2 2012 110 .
123 " " 1 . 2 . 1 255 . 2 256 .
124
IV
-2
:
:
.
125
:
1 - : : ) : ( " " ] : 72 -73 [ . 1 . " " ": " " ) ( :" " 2 .1 85 . 2 70 .
126 – – – – : –
" :
"
– – :
"
"
1.
:
"
. "
] : 1 -0 [ ." :
"
.
] : 18 [ 2 . ) ( 3 . 1 ) 1 2014 ( 114 . 2 9 . 3 61 .127 2
:
:
"
"
] : 70 [ ) ( ) ( :"
"
] : 44 [ ) ("
"
] : 18 [ 1 .1 78 .
128 : ): ( . ":
"
] : 1 .[ " "] : 1 -2 [. " " ] : 5 -7 .[ ) ( 1 . 1 78 -79129 : " " ] : 11 [ : " " ] " : 35 [ . : " " ] : 13 [ . : " " ] : 36 – 40 [ .
"
"
] : 20 -23 [ .:
"
"
] : 5 -6 [ :"
"
] : 2 -3 [ 1.
1 81 -82 .
130 -– : " " ] : 24 [ .
:
"
"
] : 85 [ – – ....:
" " ] : 50 [ 1 .1 173 .
131
–
:
1
-
:
. 1 . : 2 .
1 " " ) 1 1999 ( 25 -26 . 2 193 .
132
2
:
" " . . ) ( : 1 . 1 195 -196 .
133
:
:
:
1
:
: . : 1 -: " " ] : 29 [ " : " ] : 32 [ 1 . 1 http://fiqh.islammessage.com/NewsDetails.aspx?id=4987134 : " : " ] : 11 [ . : . 2 : " : " ) . ( : . : " " : " " . " " 1 . 1 http://fiqh.islammessage.com/NewsDetails.aspx?id=4987
135 " " . " : .... " . 1 . ) " : ( " . 1 180 – 181 .
136 . " : . : " ) " ( " : " : " ) ( 1 . 2 . : " " ] : 13 [ 3 . 1 29 . 2 311 . 3 182 .
137 : -– – : : ) : ( : ) : ( . -– – ) : ( : : ) : ( . -– : : ) : ( : ) : ( : 1 . 1 43 -44 .
138 -– – : : ) ( : ) : . ( : 1 . : " \ " ] : 1 -4 [ * . : -. -. 1 44 -45 . * .
139 " :
" . ] : 94 [ 1 .
:
"
. "
] : : 13 -14 [ . " " ] : 1 -2 [.
" " ] : 67 [ . " " ] : ] 32 -38 [ 2
.
1 241 – 242 . 2 ) 1 2002 ( 71 .
140 2
–
:
: ::
" : " ] : 116 [ " : " ] : 3 [ . . : " : " " : " 1 ) .( " : " ] : 117 -119 [ 2 . 1 http://fiqh.islammessage.com/NewsDetails.aspx?id=4987 . 2 182 .
141 . . " : " . ] : 24 [ 1 . 1 183 .
142
–
:
1
:
.
2
:
: . - . -1 . 1 188 .
143
:
–
) ( ": " .–
:
1 1 189 .
144 " " .
:
–
. 1 . 1 189 -191 .145
:
-3 - IV
:
–
1
–
:
– – 1 2 : " " " . . " " " " " " " " " " " " " " " : : . : 3 . 1 93 . 2 205 . 3 99 .
146 " " ": 1 . : 2 . : . : 3 :" " : ... " 4 . 1 205 -206 . 2 102 . 3 65 . 4 206 .
147
2
–
:
. ) ( " " : : -– : 1 . 1 59 -60 .
148 " " " : " . " : -– " " " : ".... 1 " : " ": " . 2 . 1 206 -207 . 2 206 .
149 1 40 2 .
1 60 . 2 192 .
150
:
1
–
:
: DNA 1 . ) ( 2 . 1 108 . 2 28 .
151 : ) ( 1 .
2
-:
2 . 1 29 . 2 108 .
152 1 . 2 . DNA 3 . 1 138 -139 . 2 141 -149 . 3 389 .
153
:
. . .154 . : . . .
155 " " . : . " " . .
156 . . .
A
D.N.
: . : . : . : ) ( . : . . : . : . : .: : . : . : . : mRNA .
: . : R.N.A D.N.A . : D.N.A D.N.A . : .
: . : . : . : . : .
: . : 27 . : . : . i E’col : . : .
:
:
:
:
1 -13 .
:
2 ) 2010 ( 3 - ) 2000 . ( 4 - ) 1993 ( . 5 ) 1990 ( 6 - ) 2012 ( . 7 - ) 1 2013 .( 8 - ) 1997 . ( 9 ) 1 2014 ( .
10 ) 1 2003 ( . 11 ) 1 2007 . ( 12 ) ( . 13 ) 1 2007 ( . 14 ) 2006 ( . 15 ) 1428 . ( 16 ) 1 2011 . ( 17 ) 1 1997 ( . 18 ) 2 1998 ( . 19 ) 1 1990 . ( 20 -" " ) 2007 . (
21 ) 1 2001 ( 22 ) 1 2011 . ( 23 ) 1 2000 ( . 24 ) 1 2006 (. 25 ) 1 2001 ( . 26 ) 2 2009 ( . 27 ) 1990 ( . 28 ) 1 ( . 29 ) 1 2013 . ( 30 ) 1993 . ( 31 -) 1 2002 ( 32 ) 1 2007 . (
:
33
-universitaire Edition , paris, presses
re
? 1 , Faut il vraiment cloner l’homme FROUM Diderot . de France
:
1 -2 2012 . 2 -2005 .
:
1 2006 . 2 -18 2002 . 3 ) 1 1999 . ( 4 -2007 .
: . http://fiqh.islammessage.com/NewsDetails.aspx?id=4987
... ... .... ... . ) -(
:
.... : ... ... . ... ... ... . ... 7 I – 1 : ……… ... ……… .... . .... ………. 8 I : .... . ………… . ……… . ……… .... ……….. 10 I -3 -: ... …… . ……… .. … ... ……… .... ... 12 I -4 -: ... ... .... ... .... . ... ... .. 29 I -5 -: ... .. . .. ... . ... 32 : ... .... .... .. ... ... . ... ... ... 39 II – 1 -: ... ... . . ... .... . ... 40 II -2 -: ... ... . ... .. . ... ... .. 44 II -3 -: ... ... .. . ... ... ... 50 II -4 -: ... ... . . . .. ... ... .... . 67 II – 5 -: ... ... . . ... . . .. ... 69 : : ... ... ... ... .. .... ... ... .... ... ... ... 75 III -1 : ... ... . ... ... . . .... . 76 III -2 -: ... ... ... ... ... .... ... .. . .... 85 III -3 -: ... ... ... ... ... ... . .... ... . ... 88 III -4 -: ... ... ... . ... ... ... 91 III -5 -: .. . ... ... ... ... .... .... .. ... 95
: : ... ... ... ... ... .. 106 IV -1 : ... ... ... .. .. . ... . .. 107 -: .... ... ... ... . . ... ... .... 108 – : ... ... . ... ... 117 IV -2 -: ... .. ... .... .. ... 124 -: ………… . . ... ... .. .... ... ... .. ... 125 – : ... ... ... . ... 131 -: ... . ... .. ... ... ... 133 -...: . ... 142 IV -3 -: ... ... .. ... . ... . 145 – : ... ... .... ... ... .. . ... 145 -: ... ... ... .. ... 150 ... ... ... ... ) 153 -156 ( . .