Les adaptations aux conditions

(Publicado em Provas da História Genealógica da Casa Real Portuguesa, Tomo I-I, pp. 43-46, D. António Caetano de Sousa, Atlântida-Livraria Editora,Lda, Coimbra, 1946).

(Testamento delRey D. Affonso II. Está na Torre do Tombo no Liv. IV dos Direitos Reaes, pag. 77. Tralo Também Brandão na Quarta Parte da Monarchia Lusitana, pag. 269. O Original está na Casa da Coroa, na Gaveta 16. dos Testamentos dos Reys, aonde o vi.)

«In Dei nomine. Ego Alphonsus Dei gratia Portug. Rex timens diem mortis meae incolumis existendo, ad salutem animae meae, & ad utilitatem filiorum meorum, & totius Regni mei, & vassalorum meorum, condidi testamentum, quod tam in vita mea, quam post obitû meum, filij mei, & vassali mei, & Regnum meum, & cuncta quae divina pietas mihi possidendo contulit, in pace & tranquilitate permaneant. Imprimis mando quod filius meus Infans D. Sancius, quem habeo de Regina D. Urraca, habeat Regnum integre & in pace. Et si iste mortuus fuerit sine semine legitimo, maiorr filius quemcunq’ habuero de Regina Urraca habeat Regnum meum integre & in pace. Et si filium masculum non habuero de Regina Urraca, filia mea Infans D. Lianor, quam de ipsa Regina habeo, habeat Regum. Et si in tempore mortis meae filius meus, & filia, qui, vel quae debuerit habere Regnum, non habuerit roboram, sit ipse vel ipsa & Regnum in potestate vassalorum meorum, quousque habeat roboram: & si in die mortis meae filius meus, vel filia, qui, vel quae loco meo regnaverit roboram habuerit, mando ad meos Ricos homines, qui de me tenent vel tenuerint meos castellos, quod dent ipsos castellos filio meo, vel filiae meae, qui, vel quae loco meo regnaverit, quando roboram habuerint, sicut darent illos mihi: & si egos mortuus fuero, rogo summum Pontificem tanquam patrem & dominum, & terram coram pedibus ejus osculor, ut opse recipiat in sua cômenda & sub protectione sua filios meos & Regnum: & si tempore mortis meae aliquibus debitis fuero obligatus, mando quod de rebus meis mobilibus quae tempore mortis meae inventae fuerint, silicet cellarijs panis, morabitinis, denarijs, auro non monetato, & argento monetato & non monetatis, bestijs, ganatis, & alijs rebus meis mobilibus, prius ipsa debita persolvantur, quibus solutis de resíduo fiant tres partes, de quibus duas partes habeant filij mei & filia quos habeo de Regina D. Urraca, inter ipsos aequaliter dividantur, & si roboram non habuerit, mando quod magister Templi, & Prior Hospitalis teneant eis in custodia suum habere, quousque habeant roboram, & si aliquis eorum roboram habuerit, mando quod habeant suum habere in pace. De tertia vero parte, mando quod Abbas Alcupatiae, & Prior S. Crucis, & Magister Templi, & Prior Hospitalis, & Abbas Sancti Joannis de Tarauca, & Abbas Sancti Tyrsi, & Abbas de Cecia faciant tali modo, quod ubicunqu’ me mori contigerit extra Regnum meum, faciant duci corpus meum per meas expensas ad Alcupatiam, ubi me sepeliri jubeo, & mando quod de ipsa tertia dent domino Papae ̅̅̅̅ morab. Monasterio Alcupatiae ̅ morab. pro meo anniversario. Sanctae Mariae de Rocamador ̅ morab. pro meo anniversario.

Capitulo Sancti Jacobi de Galletia ̅ morabit. pro meo anniversario. Capitulo Egitannensi mille morab. pro meo anniversario. Monasterio S. Georgij de Colimbria D morab. pro meo anniversario. Monasterio S. Vicenti de Ulixbona D. morab. pro meo anniversario. Capitulo Tudensis Ecclesiae mille morab. pro meo anniversario. Monasteriom S. Tyrsi D. morab. pro meo anniversario, & monasterio S. Joannis Tarauca D. morab. pro meo anniversario. Et rogo quod quodlibet istorum anniversarium fiat semper in die mortis meae, & fiant tres commemorationes pro me per tres partes anni, & qualibet die faciant celebrari unam Missam in perpetuum pro anima mea. Et si ego in vita mea dedero ista anniversaria, vel eorum aliquod, ipsi quibus ea vel illud dedero, orent pro me tamquam pró vivo & post mortem meam faciant ista anniversaria, & istas commemorationes sicut supradictum est, sicut faciunt in alijs locis, ubi ego jam dedi mea anniversaria. Mando & Abbati Alcupatiae, alijs supranominatis, quod dent Monasterio de Salzeda C. morab. pro meo anniversario. Monasterio de Mazaneira C. morab. pro meo anniversario, Monasterio S. Petri de Aquilis C. morabit. pró meo anniversario, Monasterio de Burio C. morab. pro meo anniversario. Monasterio de Crivelo C. morab. pro meo anniversario. Monasterio de Amironda C. morab. pro meo anniversario. Monasterio de S. Felicis de fenestris C. morab. pro meo anniversario. Monasterio de Gaufei C. morab. pro meo anniversario. Monasterio de S. Marinae de Costa C. morab. pro meo anniversario. Monasterio de S. Torquati C. morab. pro meo anniversario. Ecclesiae Sanctae Mariae de Tomar C. morab. pro meo anniversario. Monasterio de Sanctis de Ulixabona quo est fratrum de Palmella C. morab. pro meo anniversario. Ecclesiae Sanctae Mariae de Vagos C. morab. pro meo anniversario. Monasterio S. Salvatoris de Turre C. morab. pro meo anniversario. Monasterio de ……….C morab. pro meo anniversario. Et rogo quoquodlibet istorum anniversariorum fiat semper in die mortis meae in quolibet anno. Et si ego in vita mea dedero ista anniversaria, vel eorum aliqod, mando quod ipsi quibus ea vel illud dedero, orent pro me tanquam pro vivo usque ad mortem meam, & post mortem meam faciant ista anniversaria, ut praedictum est. Mando quod Abbas Alcupatiae, & alij supranominati dent filijs meis, & filiabus, quos habuero de alijs mulieribus unicuique illorum D. morab. Et mando quod Prior Hospitalis conservet eis suum habere, quousque habeant roboram: & si ailiquis illorum roboram habuerit, habeat suum habere in pace. Et de ilolo quod remanserit de ista mea tertia, mando quo dent Ecclesijs pauperibus de Regno meo, & pontibus, & Leprosis sicut ipsi viderint pro guisato. Mando adhuc quod dente hominibus de ordine de domo mea, & laicis quibus non galardonavero suum servitium, sicut viderint pro guisato. Et mando quod si ego dedero in vita mea aliquid de ista mea manda, quod nullus requirat illud post mortem meam. Mando adhuc, quod quicunque tenuerint meum thesaurum, vel meos thesauros in die morits mea, quod dent illos Abbati Alcupatiae, & alijs supronominatis, ad dividemdum, sicut superius dictum est. Et mando, quod si omnes isti quibus mando adimplri manda mea non potuetint convenire, vel noluerint, vel discordia fuerit inter ipsos, valeat illud quod plures illorum numero mandaverint. Mando & quod filius meus, & filia, qui vel quae loco meo regnaverit, & mei vassali sine mora, & sine contradictione ailqua dent totam istam meam tertiam Abbati Alcupatiae, & alijs supranominatis, & ipsi dividant ea sicut superius dictum est. Et si filius meus vel filia mea, qui vel quae loco meo regnaverit, & mei vassali noluerint ei dare istam meam tertiam, rogo ipse sicut in illos confido, quod ipsi quaerant illam per dominum Papam. Et rogo, & deprecor dominum Papam, & osculor terram coram pedibus ejus, quod ipse per suam sancta pietatem faciat istam meam madam adimpleri & observari, ita quod nullus contra eam venire possi. Et mando monasterio de Alcupatia omnes meas sortilias maiores & minores, & annulos quos habuero in die mortis meae. It autem haec mea manda melius possit, praecepi fieri viij. cartas meo sigillo plumbeo munitas, quarum una tenet Abbas Alcupatiae, secundam Prior Santae Crucis, tertiam Magister Templi, quartam Prior Hospitalis, quintam Abbas S. Joannis de Tarauca, sextam Abbas S. Tyrsi, septam Abbas de Ceiça, octavam penes me facio conservari, quae fuerunt factae apud Sanctarem mense Novembris Era MCCLVIIII».

Documento nº 5