س د ن ا د
ا د
-م !
ّ #
ا
ـ
$ا مو
ـ
ـ
م!%
س& ا م
ةد
ج
ا ة
ا
:
ا
او يد
ا ا ! "
ن
ط ا داد إ
:
# ف!و ن
ت
فارــــ إ
:
ذ !+ا
ة
:
ىدھ يد زو
! ا
ـ
ا
ـ
:
2014
/
2015
تاذ ا ر د
% / ب 1 ا قھار ا ىد
#ر
ـ
! #
ـ
نار3ز & ظو او #ر ا ل ھ6 ا ةد إ ز#ر ت$ 787 اد !ارد
م ! $و
%
ا
:
-ذ !+ا
)
ة
(
لو+ا
:
رد و% د أ ن
! ر
-ذ !+ا
)
ة
(
7 ا
:
د س
%
أ زاز ا و ار ل او ا يد ةر يدھ إ و و ود و ر إ ط او "# ا ةر # او ةرط ا $ار ا ك& ' ( يذ ا & '*+ إو ،' ار د- و ' ار او إ - ت& ن ا " ' ' ' ط ل تارظ" و ةو ل م& & ' دو ،ح' * ل ةر 3* ا ل 4ا و ا ل '5 ،زاز 6او إ م ن اد أ # ن "و" ا ' او د ب3 إ ورو " ةر & اد ش ا إ ) أ ا ( ار " 'ھاز و ' او * ' 9 'ھد أ ءاز ا . إ ب ا ) فر'< ( ل يذ ا ز ز ا '3 ا يد او ر او ر ا ير ، اذھو ء'ط او ط او = '# او ب او ن'# >او او ا ود و يد"#و ير ذو 9 ن ب&طا ، ا ك " ا د تار ن نأ ر " هاز و هر لوط ءاز ا . ةر د- ا ر'< # و ةر ا أ إ ) او ( ن " 6ا 'ھروھزو ) فر'< -م'<ھو ( ر 3* ا ن & ن ا او ، $ ر ا م '# ن ' '#ر ل م ا م ' ب& إ "' او5 و ن ذ& ا و د و او م أ ل و ل # او م د ا ن ر ا أ إ " د و & ل <'< و ،ب ر ا رد* ' 5ھر او ةر ا ' ' &ط و ر 3* ا ) د ' ( داد إ & ر # ا " ر'< يذ ا " ةر ' اوو و .
' د د و ا ةز ا ، إ " ن او "' ' ھ' " ا اود أو يو" ا م د ا ) ةر#أ ط' ( ' 9 م ظ5 م از و ار ل " . ن د او م " ب ر- ا 9 أ إ ـ د مد ـ وأ م < ـ وأ ،ةرو د'* و أ ةو د 9 إ هد ر وأ ،+ و 6و ةد"'# وأ نو "' ف و ' #ا م و مو - ا ا ' # *& و .
نإ و نأ و د ،ل فار ا ب ا ث ا اذھ ا د تار ل أ م ر د و ر ! " #$ارد ا تاو $ ا #% ط #'ر( او م%( ا م ت % ن ذ% ا ل) '*ا ةذ $ . و 'ر! و د($ نأ مد أ ر د او ر ! ا ق- . ذ $* #%) . ا " يد زو ىدھ " ص%0 د ن 1 ذ 2% اذ و ،ث ا اذھ 2% فار!3ا لو %). 2% ل ار ل ' داد إ 1 د4 و ،ث ا إ ن تاد !رإ # 4 ت ظ 6 و ءار4و # - 8 ا و و # ا -ار* ت و ،ث ا لو8' ل #%8او ا ، و ر9*ا ل (. ا ' اذھ ز ا - ا 1% ! ث ا . و. نأ مر ا ذ $" ص 0 ا ير ! مد أ " رد و د ا ن " يذ ا ث ا اذ 46ط ا # اد ن از. ن % ل0 م 1 ا ي< #8 0 ت و%( ث . 'ر! نأ مد أ ن ل ير ! ء ) أ $ ن ل و #!4 ا # % ا ـ د د $و ةز ز( ا د8 ر ذ ص0او ،ث ا اذھ ز ا ' " ةدار د و ط رھز ة " .
ءادھ ا ر ث ا ص يد ا ل ا د ا 12 ث ا إ 14 ث ا ت ر 15 عو و ا ر ا اودو ث ا فادھأ 16 ث ا ت ط" د د 18 يرظ ا ب ا لو ا ل ا : تاذ ا ر د د # 20 تاذ ا تاذ ا مو#& 20 ف ر ' تاذ ا مو #& ن ) ا ض' 21 تاذ ا مو#& ط ر ا م ھ & ا ض' 22 تاذ ا د ' أ 24 تاذ ا و + ل ار 25 قھار ا ىد تاذ ا ر' قرط 28 تاذ ا ر د تاذ ا ر د ف ر' 29 تاذ ا ر د و تاذ ا مو#& ن قر& ا 31
تاذ ا ر د ت و 0 36 تاذ ا ر د ةر)ؤ ا ل او' ا 40 4 25 و تاذ ا ر د ق ' 45 ل"& ا "5 47 ا ل ا : ھار ا د # 49 ھار ا ف ر' 49 ھار ا ف ر ' ف 50 ھار ا ر ةر0& ا ت رظ+ ا 51 و + ا رھ ظ ھار ا 53 ھار ا ل أ 56 ھار ا ل ار 57 ن ھار ا ت 6 59 ن ھار ا ت5 60 ھار ا زأ 63 ل"& ا "5 65 ث ا ل ا : ا ر! ا " #$ا د # 67 2 ا مو#& 67 06 ا وأ ر ا 2 ا 69 ر ا 2 ا ب 0أ 71 ر ن 2 ' ا ص9 " 72 2 ا ت & +" 74
0 ا ر ا 2 ا ب 0أ 78 ر ن 2و' ا ر0أ # ضر' ا طو: ا 78 ر ن 2و' ا دار ; ل ھ< ا 79 ل"& ا "5 81 ط ا ب ا ا ل ا د # 83 5ط 0=ا 0ارد ا 83 ث ا + 88 ث ا قرط 89 د ' ا ا 89 د ' ا ظ 5 ا 89 ث 0 ر و تاذ ا ر د ر ا 92 ت& ! ا ل '! و ضر# > و?ا ا ل و ضر 94 + ) ا ا ل و ضر 104 ل و ضر ) ) ا ا 113 @9 + ا 2 + 122 2 + @9 + ا ءو ت ر& ا 123 ث ا "5 126 A6ار ا 9 2 ق 5 ا 9 2
ﻢﻧﺎﻐﺘﺴﻣ ﺲﻳدﺎﺑ ﻦﺑ ﺪﻴـﻤﺤﻟا ﺪﺒﻋ ﺔــﻌـﻣﺎﺟ ﺔﻴﻧﺎﺴﻧﻹا مﻮﻠﻌﻟا ﻢﺴﻗ (LMD) ﺮﺘﺳﺎﻣ ةدﺎﻬﺷ ﻞﻴﻨﻟ جﺮﺨﺗ ةﺮﻛﺬﻣ ﻊﻤﺘﺠﻣ و ةرﻮﺻ لﺎﺼﺗإ
ةﺮــﻛﺬﻤﻟا ناﻮﻨـﻋ
ﻦﻣ اﺪﻋإ د ﺒﻟﺎﻄﻟا ﺘ نﺎ : رﻮﺘﻛﺪﻟا فاﺮﺷإ ﺖﺤﺗ : مﺎﻬﺳ ﻲﻔﺳﻮﻳ ﻦﻳﺪﻟا لﺎﻤﺟ ﺶﻴﻋﻮﻗ زﺎﻨﻴﻬﺷ ﻲﺑﺮﻌﻟ
يﺮﺋاﺰﺠﻟا نﻮﻳﺰﻔﻠﺘﻟا ﻲﻓ يﻮﻋﻮﺘﻟا نﻼﻋﻹا
)
ﻞﻴﻠﺤﺗ
تارﺪﺨﻤﻟاﺔﺤﻓﺎﻜﻣ تﻼﻤﺤﻟ ﻲﺟﻮﻟﻮﻴﻤﺳ
(
ﻲﻌﻣﺎﺠﻟا ﻢﺳﻮﻤﻟار ذا ل او ةد عو و ا اذ ير ا ب أ ن تاو ا تد ةر ا ت ! ةد ز #$ إ ةد ن #& ا # ا # ر! ا ب أ ھر (و ) & ط و ت + او ، هذھ ث ! #$ /ا ف1 ت1 ر ا ) د اذھو،ن & ا 2 و #3ھار ا #1!ر ط رو ةرھ ظ ا هذھ ر 2 تاذ ا ر د3 دد! ا + ا ب & ا 51 ز ر ا اذ و . 6 ا ل ا ن $ ) ا #7+ !ا د) 8 ر9 أ ث! ا و عو و ا اذھ # ارد + 8 و ) و ر! . اذھو م ل+ 1 ن + ن 6 ر و مد ك ذ و #7+ ا هذ + ا ب & ا ش ) د زار / م ا رود ن 7 6 = + ا ل+ ا د6$ ن + . ارظ + ا نزاو ا ل2 ا 8 مھ و ةرھ ظ ا + و ر از ! ن عو و ا اذھ ث! ا . نأ اذھ ث ن ھأ ة ! ر ط ا فط) او # ! د& #1!ر 51 يو ! يذ ا عو و ا # ھأ # & ا و # + ا ة ! ا م أ 37 ر ) ا # ا # ر! ا #$ /ا اذ و در+ ا قھار 1 # 1 3 ا ة ! ا ص و . ن 6 ا ن 3ھار ا #7 لو! # ھ ت و1) د وز #$ / # ا # ر! ا تاذ ا ر د3 و . -او يرظ ا ب & ا ن ط ر ا 3 ط ءار9/ اذ و ت و1) ث! ا عو و لو6و1 5 إ #!ر 3 ا ت ر+ ا د = وأ + .
ر 9= ن ف ا #$ /ا ن 3ھار ا تاذ ا ر د3 51 # ا # ر! ا . # ر) ن 6 ا ن 3ھار 1 تاذ ا ر د3 نو ف #$ / # ا # ر! ا . -ن 3ھار ا تاذ ا ةرو6 51 #$ /ا هذھ ر 9= #) ط -ن ث! ا . -ء 3 إ ءو ا ن و + 51 " تاذ ا ر د3 " و " #$ /ا # ا # ر! ا "
ار
ا ف ر
ا
1 -تاذ ا : ا ر ا ب ا قھار ا در ا رو ھ ىد و د او او ! او " ا "و" . 2 -تاذ ا ر د : ت ھ ! ا ن %ط"ا " در ا م وھ ن و " و " ت ھ ! ا ل% ل ا ت !رد ا ل) تاذ ا ر د +" ا اذ, و ،هو " / ! ا ب ا قھار ا , ر ا ل% ن ا ر ا " ث ر و " هذھو ت !رد ا وأ ا ب ! ءاو ل) م ) ص4 / او س " ا ن +6ر ا رو او ةد ! ا ھ8 ( وأ ب ) و ةء ا مد "ود رو ا ل / و او ة ا .( 3 -ھار ا ر : و " ر ھ أد ھو 96" ا ن , " و غو ا ن ن ل !;ا و ";ا و ا جو6" ا ن , أ ن " او + ا ل ة ا . 4 -ر ا ا : ز ,! ا ب ز! وأ ل ھ وأ ا ظ ا وأ 6 ا ل د ا ر ا وأ ! ا 4 ظو م ا ن از! ص ا ل ! ب " ا . 5 -ا ر ا ا : ىو + ز! ن ةر ھ ر ا ف4 ظو ا ، ب در ا د نأ د و ش و ك ذ ةر " ن ، ب ر ) ا ن ب 8ا ," : ت ا ، 6 ر ا ثداو رور ا ،ل او ضار 8ا " ز ا ل) ءاد ير ا و ع ر;ا طE6 مد ا .... F ا
د
ا ا ت و و او م ھ ا ن تاذ ا ر تر أ د د ا ش و م ھا ،س ا م ل ! " # $ ن % ا ن ىدأ ' إ ت ھ ) ةدد سراد رو ظ ث % . ط# ا اذھ ھ ن ف12 ا ل2 ت و % ث % $ و )-و ) " ـ # $ ا ن 4 % ارظ ، ھأ )ارد كو ) ن ) 6ا و ب تاذ ا مو " ،4 " در ا كو ) " رو% ارود زار إو 2 ،4 2 و 4 ارد9 و !از ا 4 ) نأ ! % ا ' إ د مدط# ھر د و تاذ ا : ! ا س ا !ر $ ا تار ; ، لو% او نود 1إ ) نو2 د9و و ص رو 1 2 ثد% او ق ا تار " رھو! ب # ا قھار ا #$1 9 6 2ر% ا ر ؤ 2 اذ ا م " ص ثد% " ا ا 4 اذ ت و2 ' ـ ـ ا ل ــ ،تاذ تاذ ا ق % و تاذ ا ةرو#و .1
-
تاذ ا
1
(
تاذ ا مو
: ،وذ ث ؤ ھو ء 1 ا تاذ ن ةذو$- تاذ ا تاذو ، وأ ء 1 ا س ا 4 . ) ; ا " د! ا بد@او مو او ، ج 2 ، 1962 -ص 240 ( . ط ا : ل ! ا ' ! رد ل# و و در ا و 2 و او رو 1 ا ھ تاذ ا 2ارد6ا " ارود ب 2 B ا : در ا ل ا ! 2 تاذ ا نو2 "، ع 1إ " ك ذ2 و :"اود ا ع !رإ ا ر ا ن و2 " د ) "،:"اد ل! ا $ ث % در ا كو ) لD$ ن % و نأ E ا :"اود او ت Fر ا مB ا عار# ا در ا : ط ) 1إ " نآ ' تاذ ا ل " د%او "اود ا م ظ ظ : ـ رھ ـ ) ت%د ـ قزار ا د ، 2012 – ص 199 ( . نإ نو##$ ا 4 د$ ) 2 تاذ ا مو وھ " رو 1 ا ن و ! ت او - ا ظو% كو ) ط)او لد ) ا وآ رھ ظ " اذھ ق رط ن و
تاذ ا مو نو2 21 ا ف ر ا " هر ظ ث % ن ل22 4) ص$1 ا م 4 $و 4 و#أو 4 B )وو 4 ارد9 ك ذ2و 4 رذ ك ذ ل2 I ' % هرو 1و 4 ھ ! او " ) J ر $ د ) ، 1981 – ص 18 ( .
2
(
ف ر
ن
ا ض
"
تاذ ا مو
"
2 -1 ر ف س ! ا ء #$ ض 1.1.2 ف ر " م و س % ) " William James ( : ةرھ ظ وھ تاذ ا مو " ىر و رو 1 " ،4 هر نأ در ا : ط ) ل2 2 ا عو ! ا أ م)9 د9و و ا ) Identy ( وأ ) @ ) ego ( $ " مو ن ف " @ا " ىد " د ور" " Ego) ( ' إ ھو م )9أ D : • د ا @ا ) Ego phusique ( : ا ت د ا ل2و 4 2 و ن ) 6ا ' إ ر 1 او م !) Eاو ةد%و در ا ر 1 نأ ن2 . • !Eا @ا ) Moi social ( : ھو ا و2 ا ةر2 ا در لD$ 4) ن 4 ن ر$Kا تارو# . • %ور ا @ا ) Ego spirituel ( : فطاو او رو 1 ا ن % ھو در ا 2رد ا ) J ر $ د ) ، 4) :!ر ا ص ، 8 – 9 ( . 2.1.2 ف ر " & رو ) " 1947 ( : در ا ت 2رد " ل تاذ ا مو 2 ا هدو!و ق " 4 ھ و وأ ل 1ا ' و ،4 2 " يأ 4) كرد 2 در ا ." @ا ىر و ) ego ( : ةد ا ط1 @ا ن ز ! ن ةر ھ وأ تاذ ا م د ا ق رط ن % ت ز 2 ماد$ )ا ض و او ص او ر ر ا ل . ) ن ط%9 رھ ظ ا د %ا ، 2004 – ص 23 ( . 3.1.2 ف ر " زر%ور لر ( :" ر ث % در ا #$1 " ) Bر و تاذ ا "ر و " ا رو 1 ا م ا و م ھ ا و ت 2رد مظ "ر م ظ ةر $ ا م ب ! ) در " ،ةدد ا 9D و در ةز ا ت ) ق ،مظ ل22و ا ل ! ا ن در ا 42رد يذ ا ز ا ءز! ا ھ تاذ " !و و ) " ت"ر ـ د ا ـ D) م ـ ، 2011 – ص 26 ( .
2
-2
ف ر
)
ا ض
1.2.2 ف ر " تر ( د " : حور ا و م)! ا ن B ) ھ تاذ ا وأ D" س ا 9او ر 2 ا لاز ص$1 ا دو!و ر 2 إ ن2 ." 2.2.2 ف ر " ط! ( " : او ،ةر حور ا 4 و2 " تاذ ا مو هر ــ ةر ـ تاذ ا $أ ـ ىر ) " رھ ظ ا د %ا ن ط%9 ، ق ) :!ر ا – ص 15 – 16 ( . نإ ف ر ا هذھ ل2 لو% $ ا " تاذ ا مو " فD $E أ ن % ا ءارأ او! ل2 4 #$1 ن در 9دو 1 ةرو# لو% م ل21 و ت # ا ھد أو ،هر 1 و ،4 )! ن ، 4) ) %أو 4 9D و ،4"ر و ،4 E او ، ن ر$K هر 2 و يرو 1 ا ص$1 ا و ن " ، 4) )%إو ، # ! مو ) )أ ىو ) " م2% ا و م ظ او 4 !و 4Bادأ 4 "و .3
(
ض
تاذ ا مو
ط ر ا م ھ
ا
D 1 و تاذ ا مو نو2 Eإ أ ن د أ $ ن % ا م ھا ك ذ ، ءD! )او )ارد ھأ ب او! ةد ن تاذ ا "ر ث% ا اذھ لD$ ن و ، ز2 ر وھو د%او د ' )ارد ا " تاذ ا ر د " E اذھو ' إ قرط ا ' إ م ھ ا ض ـ : 3 -1 تاذ ا ل : ر و 4 ارد9و 4 # ن و 4) ' ءر ا 42اردإو هدود% #$1 ا 4#او$و ، ب)%و " د )ا ل B $ " ىر 4 اذ ل يذ ا در ا نأ ل ، ة % ا ! و ) ا د 9او ! Eا 4 اذ ل ن ر 1 2 ، نأ " ق% ا 4 و م 2 ا نود 4 ھا و 4 9 ط مد$ ) و ش س )%6ا و ،ر او مذ 4 اذ ض"ر ا ض و " ) ا و ھو 4) ح ر ر F ، ل E ھر2 4 ا ' % وأ ) ل B $ م ھار إ د )ا ، 1991 – ص 134 ( .3 -2 تاذ ا ةرو 1.2.3 ف ر " ر (و " ) L’écuyer ( : نإ ت # ا و ! م تاذ ا ةرو# ا #$1 ا ر! ا س )%6ا،ت Fر ا " ، قاوذ@ا تE Eا ، تارد ا $1 ا ز ا B ) ا و )% ا ت # ا ك ذ2و داد )Eا ــ ص . ) l écuyer , 1978 – p 205 .( 2.2.3 ف ر " ن) ور ك % " ) Jac robson :( ن !و ' تاذ ا ةرو# فر " !او " ' و@ا ا !ر $ ا ھر ظ س 2 ا " !و و ز ا ب ! ا " ل يذ و % ر1 ا س 2 ا ھ ا !او او ، " D " ن ا ر 2"أ ، ) ) %أ ، "اودو Fر Jac roson , 1975 – p 31) ( . 3 -3 تاذ ا ر د 1.3.3 ف ر " &! ( ء $ " : 4 -!رد ر 1 ـ ) )أ ـ ' إ اذ ءر ا ر د ن)% ـ 4 4 2و 4 راد! هرو 1 و . ك ذ2 تاذ ا ر د فر و " 4 هذھ ر د ىد و 4 اذ و% 4 ھ ! او در ا ةرظ رود 2 $ ا ب او! ا ن تاذ ا ز2ر ا ير)@ا و ، ) ! او ا راود@ا ا ! " )ر ـ 9D ا ل ـ :9او ) . D) م ا د ت"ر ، !ر ا ـ : ا ) ـ ق – ص 36 ( 3 -4 تاذ ا مار ا : ' إ ءر ا :"د ط ھو و# ' او ،4 اذ س ل2 د إ ل % يو وأ يد ىذأ ل2 ن نأ ن ط% ل2 ن ع "د ا ' او ، ق% ،ر ; ا ةرظ " 1 ص$@ 4) ءر ا ةرظ 2و ) 4 2 4 و ت 2و ) '1 ث % ،ىر$@ا ن 4 ار %او 4) ن 4 ر2" : 4 .
3 -5 تاذ ا ق : تاذ ا ق % نأ مو نو2 تاذ او ار أ لو % و ، 9او ج % ل2 " 2 ا 4 2 إ ق % در ا ا :"اد ا مو ا اذھ ل و ،قرط ن ) Bر 4 % در ا ' ) يذ ا ) نارھز مD) ا د ، 1985 – ص 126 ( . ل# م ھ ا ن ' إ أ " ت # تاذ ا ةرو#و تاذ ا مو ن ل2 4 إ $اد تاروط ! ) "ر ن و2 ىر$أو !ر $ ، أ " تاذ ا مار %ا يد رط$ ل2 ن # وأ يو نأ ق% ىذ@ا تاذ ا لو 9 وھ تاذ ا ل و ، )و ! ن اد ءارأ 2 ،ر ; ا ةرظ و نأ % وھ تاذ ا ق ر$آ " % و ل 2 ا و% تاذ ا روط عاد 6ا .
4
(
تاذ ا د أ
تاذ ا مو نأ لو ا ن 2 ن ؤ و 2ر ةرو# در ا 42 ل2 ل 1 ؤرو Eاو او )! ا 4#B #$و 4 #% و 4) ن هر 2 ن ر$Kا 4 ' 4 ؤر ك ذ2و نأ 4 نو2 . أ لو% ن % ا ن و ! ق ا ث % مھزر أ ن و تاذ ا د " س ! م و " ) Willam James ( و " و2 ) " Cooley ( و " د ) " Med ( و " مD) ا د د % ھز ـ نار " ر2ذ و ، " نارھز " " تاذ ا د أ : 4 -1 (رد ا تاذ ا : ا صB #$ دد% ا تارو# ا و ت 2رد ن نو2 ـ 2 ،تاذ 4 اذ در ا ف#و " Bار!إ س2 . 4 -2 $ %/ا تاذ ا : 2ر ا ةرو# ا دد% ا تارو# او ت 2رد ا " ل 4 لD$ ن او ، رو# ن ر$Kا نأ در ا د Eا ن ن ر$Kا : !Eا .4 -3 تاذ ا ا : و ت 2رد " ل ا تارو# ا ا ةرو# ا دد% )! ا % ن ءاو) نو2 نأ دو يذ ا ص$1 ـ وأ ) ا ـ وأ ـ ا وأ ! ـ ) . رھ ظ ا د %ا ن ط%9 ، ا :!ر ا ق ) -ص 54 – 55 ( ث% ا ر 1أ 2 " م وھ د! ) " Land holem ( ' إ اذ ا هد - ا ت ھو 4 اذ ن در ا ت) . ف -" " % م و س " ةد ا تاذ ا ه ) ر$آ اد ا 42 ل2 ل و ، ـ ،در كر 1 و 4 B ا ل ن ر$Kا : طو ا ، و نـ ،ل ا أ ) ـ " & و( ) " Cooly ( وھ در ا رو# وھو )2 ا تاذ ا ر2ذ" ن ر$Kا ن ك ذ س 2 ا لD$ ن 4 . ) ن ط%9 رھ ظ ا د %ا ، 4) :!ر ا ص 55 – 56 ( .
5
(
تاذ ا و ! ل ار
د ھو " تاذ ا ر ،ل%ار ة د 1 %ر ل2 نأ ث % هذھو ار ; و اروط ھ ل%ار ا : 5 -1 تاذ ا ق !ا # ر ) 0 – 2 !) ( : ل ط ا ةدEو د ،ز D ا %ر " نو2 م أد ن جرد ا ز ا وھ " تاذ ا " وھ و " تاذ ا ر F " ثد% اذھو ، : 4 # او 42 2 %ا لD$ ن 4 أ ق د)! ا 4 رو# 4 " نو2 يذ ا ن % ا " $اد ةرو# ـ ا ا و ،ب% د " م!ر ىر$أ د " ' ) " تاذ ا ر د " . 5 -2 تاذ ا د (0 # ر ) 2 – 5 تاو!) ( : د زB 2ر رو ظ د يأ تاذ ا ق ا و@ا و م د و ز ز و O )ر %ر ك ھ ر ظ تاذ ا رو# ن و2 د د! " ،تاذ ا ل ) ل ط ا ) اذھ أ ( رB ل )ا اذ2و )Pronoms possessif et personnels
( , Moi , Mien
,
Me,
Je 4 ر 4 د % ق 9د ا و ' ل د اذھو ، : ن ر$Kا ، "و %ر ا هذھ أ ن و2 ن ن2 س)أ ق رط ن تاذ ا مو '2 و ا نأ ت 2و ) ا لد و ب ا ة 2 % او " ل ط ا Fر ' ك ذ2 لد د او ز ا ر 2أ ) L’ écuyer, 1978 – P144-P115 ( . ىر و " نارھز " نأ د او ا نو2 %ر ا هذھ " ) )@ا ك ذو ،تاذ ا مو كD ا ق رط ن ء 1@ا : ل ط ا ل و ، دار"أ و ،4ط % هذھ " ل ط ا ل ا و رB ا ل )او مD2 %ر 4 در ل ط ا رو 1 دادز ھو و#و ا ء )@ا ) ث % ن و 4 قر نأ : ط ن ر$Kا ) . % ـ نارھز مD) ا د د ، :!ر ا ا ) ـ ق – ص 31 ( . 5 -3 تاذ ا 1 )و # ر ) 5 – 10 2 إ تاو!) 12 !) : ن ر 2 دد س د2 نإ و )! ا بر ! ا ط او "ر ا و ! رد ا 2 ا " مھ ) د9 !Eا ا رو# تاذ ! " 2 ا هذھ ل ، ـ 2اردEا و ـ ت ) )! ا ـ ا ،م # ـ ت ، از او م ا ،راود@ا ( او E ءز! ل ط ا ھر أز!ـ ـ " ل ط ا ل و ،4 ع P و )رد ا ' إ ير)@ا و! ا ن %ر ا هذھ 4 ن 4ط % نأ ا و@ا ت 2اردEا و " 2 د م ير)@ا و! ا " ل#% ـ . ـ 4 ھأ )و ـ ةرو# ن و2 و تاذ ا : ، نذإ س د2 ا " م 2 ا %ر ا هذ " ' : )و ' ل ا اذ ا رو# ا ن و و ! ! رد ا ل) ) او ، و ا و تاذ ا ل ' ر ا 4 اذھو ھر د ) L’écuyer , P145-146 ( . 5 -4 تاذ ا ز # ر ) 10 – 12 2 إ 15 – 18 !) ( : %ر ا هذھ د 2 هذھو ، ھار ا %ر " تاذ ا تارو# ةر $@ا %ر م)ا ق ط ةد إ ز و F # ن % ا F ب)% اذھو تاذ ا ةدد ا بر ! ا س د2 " ، و رو ظو ةد از ا ت وؤ) ةد إ م % د1ر ا و 1 ر 2- تاذ ا F # ، ن ث% او D )Eا ر 2@ا تاذ ا رو# لو#و در ر 2أ نو2 ز ا ـ . " $اد ا ل او ا ن و ةد إ ا ك ھ تاذ ا مو ز و F # ـ Q ) ! ا ـ 4 ;1 ا ل ! قھار ا م)! "ر ا تار ; " ، ' ىر$أ ةر ب# "
د)! ا 4 رو# " ، ذإ قھار ا ' م % إ ج د و ' % )! ا تار ; ا هذھ ل 4) ! ) Eو ف 2 ق % 2 ر$@ا س ! او ، نأ ةر " ن قھار ا ل ا سو ا ف 2 ا ' إ 4 اذ " رظ ا د 4 ! ، ط )Eا Bار!6ا ر 2 ا %ر ةد د! ت ط ق"و F #و نإ 2 ،سو ا :9او ا ىو ) ىد ةد إ رظ ا " د ا ت 9D ا : او ا ) د او ا ( و ن ث% ا " 4 م % ت # ا " ! ا " ةدو!و ا ت #$1 ا ص 4 اذ وأ دار"@ا 4 رو# ر ; ر $@ا "و ، هر د و 4 اذ . ) L’écuyer, P147-148 ( . 2 ر 2 ا تاذ ا " ھار ا %ر " ن ر2 ا ض ب)% و # $ ن !او ا ل21 " اذ ا ةرو# ا " وأ " 2رد ا تاذ ا " و " !Eا ةرو# ا " وأ " !Eا تاذ ا " تاذ $ !او ا هذھ ر ظ و Eا راود@ا ىو ) ' # ، ! راودا 4 س قھار " %أ و " 9 نو2 F ت وو ةدد% !ا 4 ب ط و د1ار ا رود . لوؤ) 2 فر# نأ وؤ) رد9 فر د1ار2 وأ 4 رد 9 ر F ط رود . و ،4 D )او هراودأ ص ىر$أ %أو تارار ا ذ$ا ' ) L’écuyer, P149 ( . 5 -5 د4ر ا # ر ) 20 قو5 5 !) ( : ' إ ل #$1 ا و و ا ت رظ مظ د1ر ا %ر ' إ لو#و ا ن ن ؤ ! نأ هذھ لD$ ص $ ء 1 ثد% ھد! ث % ،و ا ت رظ " رظ ا ضر ةر $@ا ن ) ا " ن2 ، %ر ا ھا ـ %ر ل2 " و ت ـ % ا ن ــ " س %ر ا هذھ لD$ تاذ ا رو# " ،ة ط نو2 نأ ن2 ن2 رو# عو و ةد 6 ا تار ; ) ير ا ل 21 و ثداو% ا Kا ) ف 2 ا ، ح ! ا ،ةء 2 ا ،ةر $ ا ا وأ ل1 ا 2 ا ،جاوز ا " " ا د # 9Eاو !Eا و %# ا تار ; ب)% د)! ا ةرو# ا ،س ! ا ( ، #% و تاذ ا وھ ' تار ; 4 ل E ر - أ وھو تاذ ا ر د !رد إ ت 2ارد و ا وأ B ز ا تارد او @ا تار " دو!وو ،ر ا : روط لD$ ز لو . #أ د1ار ا ) L’écuyer, P149-P150 .(
6
(
قھار ا ىد تاذ ا 5ر قرط
وھ قھار ا ز ا ا ) ا نإ ك ن و2 ن ىر E ت #و#$ ا " 4 اذ ن قھار ا ف12 نأ ن : E اذھ نأ ' ، ف12 نأ ب) ا نوط % ن ذ ا نود1ار " ،4 اذ د 2- Eو % $ ا ف9او او ةد د ا ت ) ا و ةد د قرط 4 اذ ' فر صر ا م . ) قھار : 6 -1 كو#) ا ظ : نإ ن2 ، $ ف9او " قھار ا كو ) ةر ) ا ظ%D ا ، و و ل21 ا هذ مو نإ ظ%D ن2 أ اذإ قھار ةر2" ط نأ نأ ن2 ل قھار ا تاذ ' فر 2 E ) ر ا رط ا هذھ نأ ر F كو ) ا ءارو ن2 ' ءاو @ا ض . 6 -2 ا # : قB % ا ض ن2 ا قرط ا ل "أ ن نو2 د9 رط ا هذھ رو 1 او ر! 2 طور1 ق"و ير! ا ت 2 اذإ ك ذو ،قھار ا تاذ ن نأ ن2 او ،ك ذ ت و 2 ن ح #"6او ر ف9او ' ) ' % - ط B)@ا - و ظ وأ و نو2 ف9و " قھار ا ل ! ا تار ) )Eاو نP" )% ن مFر ا ' رط ا ك نأ ر F ،ر ا " %ار# ا ' إ هو د 4 !إو قھار ا تE % ط )إ ل ا 1 % ىد ' 9و !B . 6 -3 تار(ذ ا : ثاد%@ا ن تار2ذ ا ض ن ود ' إ ن ھار ا ن ر 2 -! تار2ذ ق رط ن مھر 1 ن ر 2 ا ن نو ھار ا ر 2 ،م : ا ا تاذ ن ف12 أ ث % ن ; ھأ تار2ذ ا هذ و ،م رط$ " نو !) قھار ا 4 ط % ا $ ا فورظ ا )اردو ، % ق رط ن ) ) و ) و ، 2012 -ص 74 -75 .(
2
-
ف ر
تاذ ا ر د
: ةوط$ ا 'ط أ ن ر ا ' رد9 ) . # ن)% د % د %أ ، 1995 -ص 215 .( ر ا م% &5 تاذ ا ر د مو " در ! ورد!% :" 4 " در ا ط ا ا 4 ط ا ير1 ا نB 2 ا ' إ 4) )أ " ك ذ :!ر و ، !إ ةرو# 4) 4 9و ." & ط /ا ف ر ا : ا #B #$و ل22 4 اذ در ا ىد م ا م ا 4 - فر و !Eاو 4 اذ 4 ' م ا اذھ س2 و ، د)! او 9D$@او Eاو ب او! ف $ " ود 2 4 9و و ھأ ىد ن ةر2"و ھو% هرو 1و ة % ا ) ت"ر D) م ا د ، ق ) ا :!ر ا -ص 36 .( ∗ س ! ا م#$ $و)و 85ر : در ا ط ا ق #$1 ) 4 ر 1 ا ت ! % ا ل ! و 1 ا ت ! % ا ن ظو2 دد% و " ،4 #$1 ) نور$آو ن ھ 1 داؤ" ، 1997 -ص 431 .( ∗ تو 85ر و جر5 : ن 4 ر2" 4 D$ ن س2 ،4) و% در ا ن ه ! ا 4 ط)او در ا كرد !و و و " وھو #$1 ا 4 ر $و 4 اذ ' و ، 2و ) ةرو# وأ ا ةرو# " ءاو) ً ! ) #$1 ا 4#B #$ 4 ) " 4 اذ در ا م ن ةر تاذ ا ر د نP" ك ذ و% م ا اذ ك) ا اذھ 4 و ن ر$K 4) ر 4 اذ مار %E هو د ت ! ا ن 4 4 " ' ) يذ ا ت9و ا " ن ر$Kا ن 4 1 ن ل E ت ) ن ً أ م ا ص $ 4 " ' ) يذ ا ت9و ا " ن ر$Kا ن 4 -1 ن ل E ص $ ) ) د % ن ) .! م ، 2010 -ص 43 .(
∗ 85ر و زر%ور : ت ھ ! ا 4 -2و )و ا ت و2 ' يوط ا تاذ ا . ∗ ل ( 85ر و : ن ن : ث % تاذ ا #$1 م2% 4 !و ھاد%إ ) ىر$@او ) . # ن)% د % د %أ ، 1995 -ص 215 .( ∗ 85ر و ) ث ) ر و( :( در ا 4 م 4 -إ در ا رظ نأ ' ،4) ' إ ' ، " 2 !رد س ا ن و ، " 2 !رد س ا ن ةرظ 4 اذ ةد د! ا تار $ ا ل هداد )او 4 ارد!و 4 ء 2 در ا س )%إ ك ذ2 ن و ) ل $ ط ا ، 2000 -ص 89 .( ∗ 85ر و ) غر! زور :( 4 ھ ! ا نو2 در ا نإو ،4) و% در ا ه ! ا س2 مو ه ! Eاو ت و و ا هذھ ىد%إ تاذ او ، ل ا ت و و ا ل2 و% ،ىر$@ا ت و و ا : ! ن ف $ ھو% در ا ىد ا تاذ ا ر د نأ 2و ا رو# " 4 اذ 4 ار %او 4) 4 ھ- هرو 1 ) ن د ا حD# ر ا ، 2005 -ص 23 .( ∗ م #) م ر 85ر و : ،4 ! % ! در ا ن -1 يذ ا ر رو 1 ا 4 ن 4 رو# ءازإ 4 ر 1 و در ا هد وھ تاذ ا ر د نP" ك ذ2و ر د و 4) تاذ ا اردإ ك در ا 4 ھ@ 4) ءازإ وؤ) فر# ا ' إ 4 "د ا ن ر$Kاو ) م ) م ر ، 2003 -ص 7 .( ∗ 85ر و " ر# ز Zeller " : 4 -تاذ !Eا ء ا 4 - 4 # و : " 4 مو ر د تاذ ا ن ط)و ا ط ا ل; 1 4 أ وأ ،ط )و ا ر ; ا رود ب و 4 اذ در ا م او ) نور$آو . ) ; و أ ، 2002 -ص 111 .( ّنأ " ! ف ر ج )ا ن2 ت ر ا هذھ لD$ ن و نذإ " تاذ ا ر د " ن ت و2 ا 4 ھ ! او ،4 اذ ن 4 و رو % در ا 4 مو #$1 م2% وھ ةرو# ا " تاذ ا ر د مو نأ نذإ ر ظ " ،4 ر$Kا هد و ،4 إ ر$Kا ةرظ إ 4 9 ن ص$1 ا و2 ا !و وأ ) .
3
-
قر ا
تاذ ا ر د و تاذ ا مو
ن
2 تاذ ا ر د و تاذ ا مو ن قر ا د د% ن2 : ر د تاذ ا ر د تاذ ا ت # ت و ن ةر وھ تاذ ا مو " س ا س2 تاذ ا م " تاذ ا . م 9 ا ث % @ا "و " س2و" fox " 1990 ن ز " #و ا حD#6ا " و تاذ ا مو " ط ا اد!و ا حD#6ا " لو 4 " تاذ ا ر د : مو نأ ل ر $6ا ل ! ا ن ) ) ماد$ )ا لD$ ن تاذ ا ف#و ' إ ر 1 تاذ ا " أ ب ط -ن ) إ أ -ل!ر أ " 2 ك ذو ب او! ا ةدد #$1 ةرو# F #و ن و . نو و دار"@ا نأ ث % تاذ ا مو ا ر# م " تاذ ا ر د أ مو نP" ط ) و ، ور 2 #$1 ا م # $ ا م 2%@ا راد#إو F # " تاذ ا ر د أ ،ةر ر! ر طإ " 4) ف# ن- در . ) تاذ ا م ر! ا هذھ لD$ 4Bاد- در ا ط ر ا اد!و ا ) % J د : 1 ، 2013 -ص 68 ( . . و 2 " س 2 " نأ مو ،در ا #$1 ن 2ارد6ا ب ! ق تاذ ا اد!و ا ب ! ق " تاذ ا ر د أ ،4 اذ ن و2 ا 2ارد6ا ةرو# ا " % س )%6ا ن ث 4 د وأ تاذ ا ن ر ) سرط ظ" % سرط ، 2008 -ص 479 .( "ر ا وأ و و ا م ا ن تاذ ا مو نذإ ر د ل ،تاذ 9D ا ل ھإ ن2 E 4 و س ا س2 يذ او تاذ Eا م ا تاذ ا #$1 ن ط ر ن ) )أ ن ر ; " ، ةدو!و ا .
4
-
تاذ ا ر د ةر) ا ت رظ! ا
كو ) ' هر أو هو ،4 -1 ث % ن تاذ ا ر د ت و ت رظ د!و در ا يذ ا ر ; ا ت إ " 4 ! و % # ت ھ ! ت رظ ا ك ف $ و ،م ل21 ت رظ ا هذھ ن و 4 )ارد ' مو :
4
-1
رظ!
"
غر !زور
"
Rosenberg 1965:
غر زور ل أ رود لو% " ةدB ) ا ر ا لD$ ن ك ذو 4 اذ در ا م و كو ) ء راو و )ارد 4 و % ،ط % ا !Eا ط)و ا ن% " : ر ا تاذ ا ر د ن ثد% د 4ّ ا . وأو نأ و 4 اذ مر % در ا د ا وأ ض $ ا تاذ ا ر د ،: ر ل21 ا ض"ر مد وأ تاذ ر ا ) ن ) د ) ن %ر ا د ، 1992 -ص 89 .( در ا م كو ) ء را و )ارد لو% تراد د9 غر زور ل أ نأ د! اذ در ط % ا !Eا ط)و ا " ةدB ) ا ر ا واز ن 42و )و 4 اذ . تاذ ا ر د نأ ر او " و% در ا ه ! ا س2 مو 4) " ، نأ ةر2" حرطو ل ا ت و و ا ل2 و% ھ ! ا نو2 در ا تاذ ا هذھ د%أ Eإ د د " 4 2 و ، اد$ )ا د ّو ط ) ء 1أ ت 2 و و ،ىر$@ا ت و و ا و% 4 ھ ! ا ن 2 ا % ا ن و و ف $ 4 اذ و% در ا ه ! ا ن- فر او ىر$@ا ت و و ا نأ ك ذ ' ، " غر زور " تاذ ا ر د نأ ' د2ؤ " م ا وھ ض"ر ا وأ ن )% )Eا ه ! ا ن ر وھو 4) ةد 4 ظ % و در ا 4 مو يذ ا " ) ،يو 1 ا د % 2001 -ص 126 -127 .(4
-2
ث ) ر و( رظ!
Coaper smith 1967:
4 رظ ث ) ر و2 ص $ )ا ن تاذ ا ر د ر ) ، و ا )رد ا ل 9 ل طأ د تاذ ا ر د 4 )ارد لD$ ن ذ ا دار"@ا د د!و و % ا تاذ ا ر د ھ تاذ ا ر د ن ن و ن ز د9و "د ا تاذ ا ر د و 9 وذ م أ ل نور 1 ، نور 1 ن ذ ا دار"@ا د د!و و9 وذ او) م أ ' ل او رو 1 ا اذھ ل فار Eا نو ط ) E م 2 و ،ن ر$Kا : و م ) أ : 4) )أ ن . # ا ا صB #$ ' ك ذ2 ز2ر د9و ضر "ا د9و ،تاذ ا ر د 9D تاذ !Eا ةرھ ظ ا ب او! ف $ D$ تادود% 2 ل تار ; ن ت و ! : رأ ك ذ ل ) ت % ! ا ھو ،تاذ ا ر د بھذ و ،ت "د او ت %و ط او م ا " ث ) ر و2 " ت !رد ا ب %#أ ن ز ' إ ن D ك ھ نP" ل ط@ا ن تاذ ا ر د " ا ت !رد ا ب %#أو $ ا ھو تاذ ا ر د ن ' @ا ت و ) ا و ط ر ود د او ا ر ا تE % : ء Kا ب ! ن ل ط@ا ل . ! Eا ل ط@ا كو ) م د . ء Kا ب ! ن ر ا " م ر%و ل ط@ا ةرد مار %ا ) " 2 ن د ا ءD ، 1984 -ص 104 .( ىر ك ذ ن D " " ث ) ر و2 " @ اد ر 2أ ةرھ ظ تاذ ا ر د نأ وأ ل ا درو تاذ ا م ن D2 ن ت ! )Eا تاذ ا ر د ن 2 اذإو ، "د ا نأ 2 ط ا ن ر 2 رد م) ت ھ ! Eا هذھ نP" تاذ ا و% 4 ت ھ ! ا ن ن )9 ' إ 4 اذ هر د ن در ا ر م) : 4 اذ در ا كاردإ وھو اذ ا ر ا ) ا ر او 4 #وو ـ ) ا ب )@ا ' إ ر 1 و ، 2و ر د ن .# ا 2و !ر $ ا ظ%D % نو2 ا ،4 اذ در ا ) ن ) ن %ر ا د ، 1999 -ص 96 .(
4
-3
ر# ز رظ!
"
Ziller"
1969:
نأ ىر " !Eا ر ا د%أ وھو در ا 4 " ش يذ ا ط % !Eا :9او ا ; روط و -1 تاذ ا ر د رظ اذ " ر ز " E تاذ ا م نأ د2ؤ و ، #$1 ا " ل ! ا رظ واز ن تاذ ا ر د ' إ!Eا !ر ا ر ط6ا " Eإ تE % ا مظ " ثد%
) نور$آو . ) و أ ، ق ) ا :!ر ا -ص 112 .(
ف# 2 " ر ز " رود ب و ،4 اذ در ا 4 مو ر د وھ تاذ ا ر د ن-; ا ط)و ا ط ا ل;1 4 أ وأ ط )و ا ر د " 4 و ، 9او ا م او تاذ ا ن و دد% يذ ا ل ا وھ تاذ ا ر د نP" !Eا ص$1 ا B " تار ; ثد% ك ذ 4 اذ در ا م " ثد% ) ا تار ; ا ) " 2 ن د ا ءD ، :!ر ا ق ) ا -ص 105 .( 4 و ىد تاذ ا ر د نP" " ر ز " ت 2رد ر - " !Eا ل ا ' ز2 ر ص $1@ا ل "أ در ا كو ) ن !Eا ر روط " ،در ا ىد ن ا 4 ن ر$Kا رظ !و ن 4) ىر 4 ! اذھو ن ر$Kا تار $و تار و .
4
-4
زر%ور لر ( رظ!
:
نأ رظ ا ىر و " و9 "اد 4 د و د و ن ) 6ا ' إ ن ) 6ا ج % د9و ، ھزز و و# ناو 4 اذ ق % 2 ا 4 2 إ لD; )E ت 2 6ا هذھ ط )ا ' هد ) 2 ن 2 ً ط يد و ر ظ ر$آ ن ) إ 2 ا 4 اذ ق % 2 D )او " ) " ط# ، 1975 -ص 176 .( % ز2ر ث " زر!ور لر 2 " " ص $ م ھ مھأ ' 4 رظ " : 1.4.4 يو= ا ن> ( ا مو : او ،ل22 در ا وھو ذ ل ! مظ ل22 ب ! ) ي نB 2 ا اذھ :"اد ھ #و تاذ ا ق % نأ ث % ، $ ا 4 ! % ع 16 يرھ ظ ا ) )@ا يو ا . 2.4.4 يرھ ظ ا ل % ا مو : ; ا مBاد ةر $ ا ن م " در" ل2 د!و ث % ـ ،ر كرد د9و رار ) ر ; م ،4 ص $ ةر $ ا ن م " % در" ل2" هز2ر وھ رو 1 E وأ رو 1 ةر $ ا ك . 3.4.4 تاذ ا مو : ) Bر ا رو% ا " ، او و ) )@ا رظ ا هذھ مو ھ #$1 دد% ا ةر $ نو2 " يرھ ظ ا ل ! ا ن ز ا ءز! ا أ ث % ،در ا ) رو 1 ا م او ت 2ارد6ا ط ن " U " م 2 ا ر و ) د % م ھار إ $ر) ا ، 2001 -ص 92 -94 .(د! س )@ا اذھ ' و " ز!ور لر 2 " مھأ ن و #$1 ا رھو! تاذ ا ن ت ! يو ا نB 2 ا 4 رظ ) در ا ( او م 9و ت 2رد " ل يذ او يرھ ظ ا ل ! تاذ ) رو 1 . 4 -5 # # ا رظ! ا : ل أ نو ) ا نو % ا ر " د ور" " " I و " و " ر دآ " نأ ، رو 1 ا ل 1 يذ ا ل ا ن م) ا ك ذ ل @ " ،' @ا @ ط ر تاذ ا ر د مو ، 2ارد6ا 2ر% او ق % ' ل 2 ،:9او ا أد : $ و تاذ ا ظ % ظو مو " ' @ا @ا أ 4ط % و در ا ن عار# ا ل% ' و ط % ا : ق"او ا 4 ! % ع 1إ رط " م2% او م و . ل$د ار 2و " ' @ا @ا " : عار# " " @ا " " نأ لو % ذإ ، م 6 رو 1 ا ص$1 ا #$1 ' إ يدؤ عار# ا اذھو ،تاذ ا د او م ر% او 4 اذ ن ) ا ةرظ ا در ا ب) 2 ث % ، 2و )و ) ت ارط ا رط : هر 1 و 4 D%أ س ! Eو 4"ادھأ ق % ن ز! 4 أ ر 1 " ، و ط ا ذ ،4 اذ 4ھر2 ب ) 4) ًاود . # نأ ن2 و 4ط % عار# ا اذھ ن د و و ب% م "و كاردإ 4 ب # ث % 4 "ر# و 4 2و ) ' س2 ً !و و2 ) ً ط; نو2 نأ در ا ل ذإ ، ! ا ت )" او ت ط 1 ا " ك ذ ' ! و ،ن ر$Kا 2 او !Eا ز ا ل و د 4 ) )% د ز و ، ر # ن او $ 4 د د و 9D ت 2 اذإ أ ،س ا مد و Eا ناز Eا " ص " @ا ' @ا " ب " @ا " تاذ : ر ا ر د ا 4 د روط و ق % نزاو ا ن-" و و 4 )% . ن عار# ا -1 اذإ % ا رظ ا ب)%" " @ا " و " ' @ا @ا " ك ذ نP" ،4 اذ ن ) ةرظ 4 )2 اذھو در ا د 2و )و ) ت ارط ا ' إ يدؤ ) " ! ود ) يذ ا نزاو : فو) در ا نP" م " م !) E ت ) ا اذإ أ ' و 2 ا 4 2و ) : ر ا تاذ ا ر د ىو ) .
5
-
تاذ ا ر د م )?أ
ن )9 ' إ اذ ا ر د ا س ا ء م) ھ ن و : ل 1 او ب) 2 ا .
1.5
ب) ( ا تاذ ا ر د
:
،4 از ! ا لD$ ص$1 ا 4 ) 2 يذ ا اذ ا ر د ا وھ ل#% " ت % ! ن ىدأ رد ' ر ا ' .2.5
ل 4 ا تاذ ا ر د
:
' ) )أ س " ،تاذ ر $ "D م ا س% ا دو ا م % " او $أ ن ذ ا ص $1@ا نأ و " ، تاز ! ا وأ ةدد% ةر ب م ھو!و " ق Fأ نإو ' %و م ا اذ ا ر د ا ءفد نو نو از E ب ) 2Eا . " ن 2 ل 1 او ب) 2 ا ن ) )@ا فD $Eا د 2@ا ز ! Eاو ل #% ا ، لو ب) 2 ا اذ ا ر د ا ةر2 " " اذ ا ر د ا 4 م Eوأ - ز ! Eا نأ " ، لو سراد ا ث % ن م أ ھ او ل 1 ا اذ ا ر د ا " نو2 اذ ا ر د ا نأ ز ! Eاو ل #% ا 4 م Eوأ ." ب) 2 ا اذ ا ر د ا نود ؤ لو و : ل 1 ا اذ ا ر د ا لاو%@ا ن)%أ ' مFر ; ا ' إ يدؤ ا نP" ، ) ر - وذ وھ لاو%@ا ءو)أ ' و ،4 ' E ،41 يذ ا غار او ش ا ' ا ن وأ ن ر$Kا : ل ا " ا مد ' إ يدؤ ك1 ا ' إ يدؤ اذھو و " 4 اذ م ھEا 4 2 P ب) 2 ا اذ ا ر د ا ، اذ ا ً B 1 ز! د #و#$و ط و ) سرط ظ" % سرط ، 2008 -ص 485 -486 .(6
-
تاذ ا ر د ت و )
ن و ' إ تاذ ا ر د ء ا ف # د : ) مو ض $ ا تاذ ا ر د : ر ا تاذ ا ر د تاذ تاذ ! Eا مو .
1.6
1 ر ا تاذ ا ر د
)
تاذ# & % /ا مو
ا
:(
ىر " ث ) ر و2 " نأ د 2@ا ز ! Eا ' ا م ارد نوز : ر ا ر د ا يوذ ل ط@اد ا د نو) )% م 2 و م Bارأ ن ر ا " Fر م د و ، !Eاو ارد9 و% نو B م ) نور$آو م ھار إ داؤ" ت و" ، 1998 -ص 195 .( ةدار6ا ةو9و و د ا ! Eا تاذ ا ةرو# ن ا تاذ ا ر ا -1 " ! Eا تاذ ا مو : ن ر ظ ث % ، ه رو 4 اذ در ا ل م # او ف12 و ،4 ك % وأ در ا : ل ن ل2 ) تاذ ةرو و % او ًارو# ا : 4 بو )- ھر د و تاذ ا مار %ا " Fر ا Bاد 4 " ر ظ يذ ا ن ر$K در ا ل ن ر اذ ا لD )Eاو ار2 ك) او ، 2 ' ظ" % او تاذ ا "ر ' إ 4 اذ ن ! ا مو 4 د ن تاذ ا لو 9 دو و ه رو 4 اذ " ر# او ) د د O 1 ا ، 2003 -ص 23 .( 21 ا ! Eا رو# ا " ل : ر ا تاذ ا ر د نP" اذھ لD$ ن و 4 - ر 1 و ،ة % ا تE ! ل2 " ز ! Eا ' ةرد ز ث % 4) ن در ا ن ! Eا تاذ ا مو روط 2 4 ارد ا و و ر د ر د!و .! ن ) إ : ل او ك 2 %Eا لD$ ار %او تاذ ا ر د " Fر ا ' إ 4 "د ن ر$Kا .
2.6
ض A! ا تاذ ا ر د
)
تاذ# & #) ا مو
ا
:(
وأ ض $ ا تاذ ا ر د د! E )B نو2 و 4 2 إو 4 ارد9 "و 4) " 4 در ا ناد " ! نو2 ) 2 4 Eو% نأ در ا نظ و 4 D21 D% 4Bادأ ىو ) و 42و ) نأو ل1 ل @ا ن ل ا ن نأ 4 ط ) س 42و ) نأ در ا نظ ث % ، $ نو2 . ث % 4) ن ) ةرو# 4 د نو2 ) 4 اذ ر د نو2 يذ ا در ا نP" اذ ھد! ا ف9او ا ن ف $ و كو ) ا ن هر ظ لD$ ن لEذ6 در ا ر 1 ن ل1" ذإ 4 و% ) ن د ا ر $ د ) ، ق ) ا :!ر ا ، 1981 -ص 58 ( فر 2 " غر زور Rosenberg " 4 - تاذ ا ر د د ا ىو ) ا " مد "رو 4 اذ ق% در ا ' ر ) " ن ز أ ةد ز ، 2007 -ص 36 .( ض $ ا تاذ ا ر د ىو ) وأ و ! ' إ نو ن ذ ا دار"@ " 4 و ف9او ا !او ' ةرد ا مد و ، ود نور 1 م أو ) م اوذ ر د نوزب ط ا ط1 @ا " ج د Eا ' ةرد ا مد و ، د ا % ا ت و او ةد د! ا ن ر$Kا : D .
3.6
ط)و ا تاذ ا ر د
:
: ر ا تاذ ا ر د ن و ا ن ذھ ن B ا هذھ د!و و ء 1@ا ل ' م ارد9 لD$ ن تاذ ا ر د و ذإ ض $ ا تاذ ا ر د و ب)%و ،م و ط ا " ث ) ر و2 Cooper smith " 1967 ر د ا وذ در ا نP" 2 و ن و ا ن ذھ ن : تاذ ض $ ا ط)و م از ! ا نو ) ن ؤ توF اد ، 2004 -ص 515 .( ىو ) ا ن و ) ن ار#% نو2 ط)و ا تاذ ا ر د ىو ) نP" نذإ ت% نو2 Eو : ر ا ر د ا ىو ) زو ! E ض $ ا ر د ىو ) و : ر ا ض $ ا ىو ) ا ر . ب) تاذ ا ر د % ا " و#) مرھ :" ب)% " و ) maslaw " 1903 در نP" ن % ش ) 4 P" ك ذ :ط ) م اذإو ، % ود ' ) ) ) ت ! % ر د و مار %ا ' إ ! % ا ا ت ! % ا ن ن و ،ق رو 1 او ص س )%6ا ر د و مار %ا ' لو#% ا " ص$1 ا بFر !ا ) ! % ھو ،تاذ ا ا 4 . و ا ل21 او 4 #$1 ن ر$K " و ) " ت ! % او د ا ت ! % ا :م9ر ل21 1 – ل ت ! % ا مرھ " و ) Maslow " . مظ ل21 ا اذھ ن و " و ) Maslow " ' إ لو# مرھ ل21 ' ت ! %Eا ب)%" ،مر ا 9 " :9او ا تاذ ا ق % " و ) " ) )@ا ت ! % ا ع 1إ نأ ر ا ز ا و و ! ل : ر د رو 1 او ء Eاو ن @ ص $1@ا رو 1و ل2- او مو ا ' إو و وأ ب)% ) )@ا ت ! % ر ا م ظ " ،تاذ ا ق % و " 4 اذ % % إ ) سرط ظ" % سرط ، ق ) ا :!ر ا -ص 479 .( ا ن2 اذ و نأ ' ز2رو رھ ل21 ت ! % ا هذھ ب ر د9 م ا اذھ نأ لو ىأر ث % ن ) 6ا ت ! % ن ) )@ا ت ! % ا ن : نو2 4 اذ ص$1 ا ر د ت ! % ا ع 1إ ب! " ، ر ا د # ا أد ' د أ ع 1إ ل 9 د ا ' @ا ت ! % ا . تاذ ا ق % ' إ ! % ا تاذ ا ر د ' إ ! % ا ر1 ا و ! ا ' إ ء Eا ' إ ! % ا س ! ا ،بر1 ا ،ءاو ا ،ل2@ا ' 6 ! % ا ل ) )@ا !و و ز ا ت ! % ا د - طو س ا نو2) د# و ن @ا ' إ ! % ا رط$ ا
7
-
&5 ةر ؤ ا ل او ا
اذ ا ر د
ت
،تاذ ا " ر ؤ ا ل او ا ن و ! ك ھ نأ ت )ارد ا ض ت أ د ھو دار"@ا ىد : ر وأ ض $ تاذ ا ر د ' إ يدؤ او : 1.7 8) ! در ق# ل او$ : ،ةد ! ) %# : در ا ن 2 اذإ ك ذ د ) ق ا عو ا ن در ا ن 2 اذإ إ ر 4 اذ هر د نو2 ث % ط او هو ' 4 اذ هر د ض $ و 4 اذ ن ) ةر2" نو2 " ) ا رار )Eا مد ز و ، ك ذ :!ر و ' إ ر2ذ و 4 اذ در ا ل او ا ض : 2.7 س!% ا : و " تاذ ا ر د " ر ؤ ا ا تار ; ا ن د س ! ا ر ; نإ ن د او ا ل " % او قر ا ىر ث % ، د ا و ا ا ب )أ د% ' إ دد% و ر ا ن ط ث % ،م B أ : ت ! ت 4 ر 2أ د و م ھEاو ا ا نو2 د9و ، # $ ر ا ن د د ا ك " ،ىر$@ا ت ! ا ض ىد س2 ر2ذ س ! 4ط را و تاذ ا مو لو% ث% ا ت )ارد ا : )ارد ) د د % نارھز مD) ا 1971 زورود ا )اردو ، 1976 )( ق ) :!ر ا رھ ظ د %ا ن ط%9 ، ص 141 – 142 .( 3.7 )% ا ! ا : د # ا ن )! ا % ا د مو ل 21 " و % ا ر هر ظ و 4 ) و م)! ا لوط" ،4 !%و هر ظ و م)! ا ن او تاذ ا ' إ F و د ك ذ نE 4) در ا ؤر " ! ا ر - ! ا 4% D و تاذ )! ا Q ا د ك ذ2 ،ن )% )Eاو ب% او ر د او ر او لو ا ت ! )ا )! ا " ! ا ر - 4 ت ر2 ا غو ا ن " ك ذ ،تاذ ا " ار# ر$- ا غو ا ن ر 2أ !رد ،تاذ ا مو . 4.7 & د ( ا ل ا : ن2 ذإ وو و9 ل #% او تاذ ا مو ن 9D ا نإ رد ا ر 1 و ، ! ا ل21 ا " ر ا ھد%ا داز 2 4 ا لو ا يوذ دار"@ا نأ ت )ا
! ا ) ر 1 او و2 نأ ' إ نو F ض $ ا ل #% ا ـ ) أ ه ـ ن % " ،م نو2 و ! ا ر 1 و م ھ ن و2 ' إ ا ل #% ا وذ دار"@ا نو : ر تاذ ا ر د ) 4) :!ر ا رھ ظ د %ا ن ط%9 ، ص 147 – 153 .( 5.7 وأ ن) ا ر ا : مد ا : روط تاذ ا مو نأ ' إ ت )ارد ا ن ر 2 ا تر 1أ ةدد ل او و ت !رد روط 4 2 ،تاذ ا مو ت ) ىد%إ ھو ،ن) ا " ن) ا " مد ا " ، ھر Fو ا تارد او م او !Eا ف او س ! 2 : تاذ ا مو ناو ، % ) ر ا تار $ او فر ا ةد ز ك ھ ماد ك ذ دادز تاذ م ا نأ ث % ، " ش ا B ا : ف 2 ا و % ء أ در ا و ا مد : از ، ،ل ا تE ! فD $ $ ت ك ھ نو2 ث % 6و ،4 اذ ءر ا ت ظ%D "و م ا ك ذ روط و 4 ن ر$Kا ؤر 2 42ارد ) 4 D) %ود ، 1991 -ص 680 .( 6.7 &! )!Cا كو#) ا : ق !ر $و $اد ل او ج وھ ) 6ا كو ) ا نإ م كو ) ا نأ دد# ا اذھ " ن 2و ) ا لو ث % ، !Eاو !و و ا ب ! ل21 42و ) ل21 در ا " ش ا ' و@ا B ا ذإ يو) ر F وأ و) ن 2 ءاو) نأ لو ا ن2 و ةر 2 ا ار ; ق"و ) )أ مو و كو ) ا ن و ط را ك ھ م) ن ذ ا ! ا تاذ ا مو م د لو ا كو ) نو ) ن ذ " ،تاذ ا ) تاذ ا مو م د ) م 2و ) ) رھ ظ ا د %ا ن ط%9 ، ق ) :!ر ا ص 168 .( ل ل2 ىر " 4) در ق ا ل او ا هذھ لD$ ن و ' ر ؤ ر مو نو2 فو) د2ؤ " ! Eا ه ! Eا و% 4! ل ا اذھ ن 2 2" ،تاذ ا مو ر ؤ فو)" س2 ا اذإو ' و@ا ! ن : ر 4 اذ هر د نو2 و ! ا تاذ ا 4 اذ هر د ض $ و ب ) 4) 4 رظ ' .
7.7 %ر A ا > ق# ل او$ 1.7.7 ةر) ا : 4 #$1 ن و2 " ل ط ا " أد ا ' و@ا $ ا ةر)@ا ر " D " نو2 ) ھرود ن " ك ذ و ، !Eا 4ط % و% و 4) و% 4 ھ ! ا ء و %ا ث % ن تاذ ا ر د و ا ف9او و م 9و ت ھ ! ا ' Bاو ) دار د %ا حD# ، 1988 – ص 135 .( ض ر 1 و ةرو# ء " ) %و ھ ل ر يذ ا ةر)@ا ل ' إ ت )ارد ا ھ !Eا B1 ا " ةر)@ا )ر ا ب )@ " ،4 اذ و% ) وأ ! ا ت ھ ! ا 4 " Q أ وأ ،4 اذ و% ل ط ا ىد ! ا ھ ! او ةرو# ل21 د9 ا ! إ لD$ ن ھو% ) لD; )ا ن هد يذ ا ر @ا در ا م أ قBاو تاذ ا ر د " ض $ ا 4 د Q " 4 ارد9و 4 اداد )ا ) ح ا د قور " ، 1987 – ص 21 .( جذ ا Q ا " ،ل ط ا ة % " ) % D ر ر)@ا B ا نإ % ا %ر " #و#$ قھار # $و ل ط رور ا و ا ن ث . د د9و ن اءز! سر نأ لو % ا ز2ار ا " نو و2 ن ذ ا ص $1U ) ر @ا E أ ر F ، ر)@ا ب )@ا ل ! يذ ا ر @او !Eا ىو ) ا ك ذ ' إ '9ر ير)ا ن ا D ر 1 و ) ل21 4) ' إ رظ در ا اذھ ن . 8.7 ) ! ا ا : ر در ا ر د " % او ا تار1ؤ ا ن ن ) ا %# ا 4) ' وادو) ةرظ " 4ط ) د9 در ا نو2 ا ت ارط E " ،4 اذ 4 اذ هر د ' س2 يذ ا ر @او . ر 1-" ) ) ح ا د قور " 1987 ( " ر ا تاذ ا ر د : يذ ا در ا نأ ' إ 4 )ارد ،ق ا ن اد نو2 : ر ا د9و د$ ) نأ ن2 ا تاود@ا ر 2أ وھ : ر ا تاذ ا ر د نأ ن % ا ن ض ا م % 9ا 4 د زز و ل1 ا !او ن 4 2 ا ق"او ا % ' لو#% در ا " ن %" ، ھD2 وأ ر Eا وأ نز% ر 1 نأ نود ةد د! ا ف9او ا دار"@ا نأ ن %
او % نأ ل 9 ' % ز نور 1 م P" ض $ ا تاذ ا ر د ن نو ن ذ ا ل1 ا نو 9و م @ # ا وأ ةد د! ا ف9او ا ) ا د قور " ـ ح ـ ، :!ر ا 4) -ص 19 ( . ن ن ر در ا 4 او21 يذ ا ق ا ر# و ) ا رار )Eا مد نإ ا ،4 د تاذ ا ر د !رد ' إ ر 1 ا تار1ؤ 'ظ% ةد ! ) %# 4 ن %" : ر ا تاذ ا ر د . ر ؤ ) د 2- " ) ا رار )Eا مد و ق ا ن ن 2 اذP" ض $ تاذ ا ر د . # " 4 اذ ر د ' . 9.7 $ %ا ل او$ : دو!و ن ) ا ن ر ةد د2أ د تاذ ا ر د ن 9D ث% ا ب)%" ، !Eا ت 9D او " د ) ) " 1993 ( د تاذ ا مو نأ ىر " $ ا هذھ ط ' هر - ف9و و تار $ ن 41 ط ر هر د و در ا ـ ،تار ر ا : و ھر د و تاذ ا مو : م!) ا ك ھ ! Eا تار $ " !Eا ةد ) او - ط رو 1 ا ' إ در يدؤ ا ھو . تار $ ا كر ھر د و تاذ ا مو : ر ا ط ا ن او9 ضر ن Q ا ) ا ت 9D ا " بارط Eا زور و ز او ر و او ط %6 رو 1 او ) !Eا ) د ) ، 1993 -ص 58 .( ف 2 ا ' إ و : ر تاذ ا ر د ' إ يدؤ ! Eا بر ! ا ن " 4 و 2 ،ض $ تاذ ا ر د و 4 2 ر F ت 2و ) ' إ يدؤ " ) ا بر ! ا أ ن)% ا نورد% ن ذ ا دار"@ " ،تاذ ا ر د " ر ؤ يذ ا ر$آ ل يد # 9Eا : و ا ر تDB ن ر د م ) أ نورد م P" ض $ !Eاو يد # 9Eا ھاو ) م اوذ م ار %ا ث % ن $ .
ب) تاذ ا ر د &5 ةر ؤ ا ل او ا د د " ر!ز ر و & " ل(4 1 : تاذ ا ر د &5 ةر ؤ ا ل او ا D =و ططA . تاذ ا ر د ر) ا > ا & د ( ا ز %!/ا ن رAEا ت م او م$ار ا ت #ط ا A4 ا ر ظ ا اذ ا ر (5 ا
8
-
تاذ ا ر د
و
ق
ا
9رط " ، ق او تاذ ا ر د ن 9D دو!و ' ت )ارد ا ض تر 1أ د ' إ " . و ث % 9D ا ك ت ا ن )ارد : )ارد تر 1أ د ) ر ! ا 1997 ( " 4 ! و ، % # رد9 ن نھو 9 6ا نأ ' إ ' إ هد ، !و و 2 و س)أ ' ز2 ر عاو !ر $ نو ' إ ! % ا س أ : وؤ) ا ناو ،4 بر ' اوأ ط ا ىو ) ا ' و ،Eوأ ود ا قB ' ') نأ نود ، ار ، !Eا ط % ا ' و ، ر ا رود ' و ، ةر)@ا 4) ق ا ن بو ط وھ . 2اردإ 2 ن وؤ) ا ) Bر ا ل او ا ن نإو 1 و ،دار"@ا ! )ا رط" ،دو ا "ر و ، اوذ و ، ) @ طو; ا : م م مھر)أ ! )ا س2 9 6او . ا ' ! إ وأ ) ر ؤ د9 ةر)@او نأ ن "و$ تاود@ ل نأ ر# ق ا ل ط ةر)@ا . ) د " ھ ا 4 د تاذ ا مو ف إ " م ) د9 ةدBاز ا % " ،4) يذؤ . ىر 2 ) ' ط# 2006 ( 4 ا ا ت 9و ا ازإو ق ةد ) ا ق % ن2 ' % ير)@او ! او ) ا 4 2 لD$ ن 4 ! ' إ 4 د إو هو قو E ،ن ) 2 م هرو ظ د س ا 4 و اذ 4 و ل ، % # . # م ف $ ضر ب # د ض ا ن م ف $ ف $ رد Eإ ،ضار @ا ن #ر ا % إو 4 ! : و 4) : يد ا ر F در ا ف 2 ةد إ ق رط ن ك ذو 4 ارد9 و ب) ب رد او م 4 ) ن 1 ، 2010 ص 51 .( ھ تاذ " 9 6ا عو ن 2 ر - د9 تاذ ا مو نأ Q ) هر2ذ ق ) وھ تاذ ا مو و #$1 ا رھو! كو ) م ھ دد% وھو ، واز ا ر!% . رط ) د9و در ا م " ،D 2ر% ا 9 6ا % " 2 در ا ىد تاذ ا مو ' ) ل " ا ف اددر ر ظ " 42و ) ' ك ذ س2 و ،ل22 ص$1 ا ' رو# د ) او فط ء لز ا " ق ا 1 Fو ،س ا 4 و 4 أ دادز " ،ة
هرو#9 ار$ؤ ف12 د 4 اذ هر د ض $ و 4 د تاذ ا مو ف و ،4) " 4 د " و # ل21 اذھو ن د ا 4 ار9أ ن .
A
ةد " B ا و% ت ! )ا ن و ! لD$ 4 اذ مو ن ) 6ا كرد او !ا ف9او 4 نو2 مو ا اذھو د # 9او !و "ر و " ش يذ ا : ! ا " وأ B ا " 4 $و 4 رد9و هر ظ ث % ن 4) ـ ث % ،4 رو# ن م ھ ةد " ل$د ا ل%ار ةد 4 اذ 4 و ن و2 در ا ر ا مار %ا ، تاذ ا ل ،تاذ ا د 2- ،تاذ ا تاذ ا ق % ،تاذ ا ر د ،تاذ . تاذ ا ر د )ارد س ا ء ن د د ا م 9 د9و : ، % ا ) ا لو ا 2و ) ا ر او ،يرھاوظ ا لو ا ، !Eا ر ا . ' إ ت ) ت رظ ا هذھ ل2و 4 و 4 اذ در ا كاردإ 2و تاذ مو د د% . ن ر تاذ ا ر د " ا ) ا ت ! % ا مار %او ر د ' لو#% ا " . ط و د ر 4 ا ذإ ن ) 6ا د ! Eا ر 1 B و : ر هر د نو2 و ،4 ن ر$Kا . اذإو V ضر ھ ر 1 B و ض $ ىو ) " نو2 4 اذ هر د ن " : ! ا فرط ن 4 ! و ) ا .
د
، ط ا ن ا ر ا تار ا مھأ ن ھار ا د ن ل ن در ا ل ر و ا ةر و # إ % ةد د د& ةر ھر 'ا ، و ر ا # إ و ط ا ، تار ( ز * ، ا ، + ' ر ' او ن و رط ا تار ( ا % أ ,- ةر ر ا ا دد( ا ف/ ظو #+' در ا ة ذ-2 روط ا ر و رو ظ ا قھار ا ت , # إ نأ ل, # إ 4ر ا + ر ــ د ، هر ظ ھا د4 قھار ا #+' ر7ا كر يد ا و ا بذ و و ; 4رو ,و ه ن ر-<ا إ =إ نأ نو د; ھار ا ةر يدؤ م ا قھار ا ? ط =و ار 7 ? ب = ' # إ و , ط او تاذ ا ? ف ا .
1
(
ھار ا ف ر
:
ل ن 4 + ھو " قھر " يأ قھر قھار ، ةر بر ; # ھار ،م+ ا قھارو م+ ا @+ يذ ا م&( او، م&( ا ) روظ ن ا ، 2006 – ص 336 -337 .( & ا ل ا ن 4 ھار ا + ) Adolex ( و B% ا و جرد ا ه + ا و =ا ) ضو ل +-، 1994 – ص 23 ( .ط ا
:
ل ا ن 4 ل,Eا = + ھو ) Adoleser ( و ا يذ او و ،د4ر ا ا ب او ل تار ( و ر و + ر ل7 د ا ب ر و او + ا و =ا ة أ تار - ا ةر ةد د ا و نود4ار ا ? ت ;& ا و ق ر ا ) م ر4 ةدFر ، 2007 -ص 22 ( .2
(
ھار ا ف ر ف
2
-1
ش او ش ا ف ر
)
Anglish et Anglisha(
:
ل ار ن + ر ھ ا غو+ ا اد ن ير4 ا ن/ ا و وأ جو% ىد + ا ء %'Eا ر ذ ا #7 Eاو #+' رد;و ءادأ =و, و / ظو # إ B% ا ب ا ). ن ر ا د ' يو ا ، 2005 -ص 13 ( .2
-2
نارھز م # ا د$% د
ف ر
:
و ط ا ن ل =ا + ر ھ # إ د4ر ا ن د و ر4' 7 ا # إ ن ن اد د د ل ا ن و م ك ذ ل ;و ر4' ? ا د د ب , ا ) د ا ل / -، 1991 -ص 225 ( .2
-3
ف ر
#
)
Sillamy(
:
و ط ا م ' ن ل =ا + ر ھ ھار ا # إ ، د4ر ا م ' ن نو ھدو و تاو دد' ل&- ن اذھو 12 و 20 يأ ـ ھد د ـ نو ق ;د ا أ ـ ر 'و ب , ـ ، ث نأ ا ـ ( ر ـ ر ـ ا ب ـ & ا ،س ـ ، ، ار( ا فورظ ا , -و وEا ـ ط ' =ا ـ , ;=او ـ د ـ 7 ا و ) 1996- P22 Sillamy, ( .2
-4
لوھ
# ف ر
)
Stanley hall 1956:(
أ ز ر ا ن + ر ا تار و او ةد ا ت= =او ف,او در ا ت ر, ) د د ا 'ز ا ، 2010 -ص 18 ( . د + ر ھار ا + ر ن ف ر ا هذھ ن B ، ثد + او د ا و ا ب او ل تار ( در + ، ىو #+' # و ء %'Eا ز ر ث ةر و و ةد ا ر, ل7 ا ت , قھار ا #+' ر ظ + ا " & " و ط ا ن =ا ةز ا #+' # إ د د ب , ا ھار ا .3
(
ت رظ ا
ھار ا
ر ةر# ا
ارد ن قرط و ھار ا ر ت ; ا ت رظ ا ن د د ا ك ھ # إ + ض ا :3
-1
ا
ه *
و و $ ا
:
ب , ه =ا اذھ " لوھ + stanley hall " + ر ا هذھ ر يذ او يأ ) ھار ا + ر ( 2 ة ن + ر ن ا ، = ن د تار ( ثد ث # إ س أ ز/ار( ا ض ل7 و و / ةرو, ھرو ظو ، يدؤ # إ ر7ؤ د و ا ? اود ا ض رو ظ و+ ، ىر و " لوھ + " نأ در و ن ,' ةر ھار ا ، فطاو' + ر و ،ر و و ز رار =ا مد'و يو ا ر ( ، =و قھار ا ل, # إ B% ا =إ ت & ا رو ظ ھار ا اد زر و # وEا غو+ + ، L ا د دز=ا د إ نور 4 ن ذ ا رو ذ ا د ' ,و,- م ا م أ ,أ ـ او د4ار ـ ن ) ا ــ د ـ ـ د 'ز ا ، ر ا ــ ? ــ -ص 25 -26 ( .3
-2
ا ه *ا
:
نإ زأ ا ل + ا د/ار ا رظ ھار ا " د ور " ةد4 ضار'Eا در ا د ' , ا ، هذھو و و ط ا ھدد ضار'Eا ا و ا ـ تاذ ، ف;و د; ن يذ ا + ا م ظ ء 7أ ، و ط ا ،نو ا + ر أد ةر ىر-أ ظ' مو ، ا هذھ + يذ ا ن ل ط+ ا و ا مو و ـ د ا ءد ـ و د نأ ث اود ا ? اود ا ظ نأ ثد " د ور " , ا ضر ا ةد4 ? ر # إ ھار ا ةر م ,-4 ا ةد د ت ظ ن ، و ا ل ا دودر ب و ثد ا " Eا " ن ك ذ و ا لو ا د% عار, ا ر و " د ور أ " د ؤ برط% ھار ك ذ و و ا ثد د ' ب , نزاو مد' دو و #+' ةرور% و ا ) ' ـ ( ا د ـ يد د ا ، 1999 -ص 15 -16 ( .3
-3
و و$ور *ا ه *ا
:
ه =ا اذھ م'ز " د ت د ) " bendict mead ( م ا +' ق+طأ ا ا م ا و ' =ا تادد ا #+' ز ر " تادد اھار ا كو+ ن اذإ ن ھار ا ىد 4 و ' و+ ل 4 أر ھار ، 7 ا ر م =ا و ' =ا / . ةرور% س و يد 'ا و + ر ل7 ھار زأ ـ ا ل ــ ت ، ت و+ ناو ةرور% س ھ او قھار ا ا ' =ا / ا 24 ) د ا 'ز ا د ، ق ? ر ا -ص 31 -32 ( .
3
-4
ه *ا
م
ا
%
*ا
:
ءاد ;= م+ ا #+' رظ ا هذھ د ؤ أ جذو و ، رظ ا هذھ تر ظ د ل 'أ " /& زو ارود " ذ م ' 1962 ، ه =ا اذ #+' ز ر نأ ، 7 ا ر ن ب = ف, ھار ا F ب =ا اذھو نو = كو+ ق رط ن' B Fر ر F ' ا ، بو ' 7 ل ر ظ د; ق ر ا او ، ر72 ، اذ ا ر يذ ا ا بار F=او ن ھار ا حو ن اذ و نو ء 7أ مھو ا ن د او ا ت ھ ا ن' نو ھار ا ةر ) د ا 'ز ا د ، ? ر ا -ص 32 – 34 ( .3
–
5
ا ه *ا
:
ه =ا اذھ م'ز " ن تر ) " levin k ( سرد روظ ءو% ھار ا و ط4 ا رظ ا رارF #+' + #+' مو ا س أ ، ل 4 + ل' ا ةد ا و ر ا ل او ا ن 'و دو و ر7ؤ قھار ا ة + وأ إ ، ا ل او ا ة 'ار ذ او و% او ھ ' =او و و او ، ىر " ن " ل' B يو% ا كو+ ا ن ن د ط وو ص-4 ا ـ ، 7 ن و + و د و ز قھار م ، ل او' م / 7 ر -ر 72 ا ر72 او . رظ و ن تار ةد ھار ا ت %- د ق #+' ت ھ =ا ث + - ا أ #+' ق نأ ا + ر ھ ھار ا + ر ل&- در ا ر ل ار ، يذ ا قھار ا ت Fر او ت ا + Fر ز ـ /اد # ـم/اد عار, ش او ، %ر اذھو و & ا ت و+ م ا # إ وأ و & ا ' ا .
4
(
ھار ا + و ا رھ ظ
ب , + - ت و #+' د ' ر F و ر تار ( ھار ا + ر ب 4 ا م ' ن ل قھار ا ل ، + تار ( ا هذھ ز و :
4
-1
# ا و ا
:
ا ر ظ ا و و ظو ا يدد( ا و قھار + و ا / ظوو +-اد ا ء %'Eا و ا ر ةز ; ر ظ + -زوو =وط ـ ، ،ث او رو ذ ا ن ف+ ھار ا ةر ل&- ب 4 ا ن ل 7أو لوطأ ة ا ود ،# وEا ا ? رو ذ ا د 'و ن رو ا ? ث ا د 'و ن رو ا ن ،ر,-+ رو ذ ا د ' د ا ت&%' و و ن + وط ن ; ا نو ) ل / -د ا ، ق ? ر ا – ص 303 ( .4
-2
+ر ا
ا و ا
:
? ةد او 'ر ر = + ا و ا نإ ،ر 'Eا ث Eا ت 7أ د 'ر ءط ا اذھ + ،ر(, ا / ط نو و ا اذھ نأ ةر-2 ا و ط ا + ا و ا ، ر و أد و ، ةر ا ھار ا + ر # اذھ ةدو ا + ا و ا # إ ءط ا ر4' سد ا م ا ن ءاد ا ، نإ م ' ء ر=ا اذھ ر7ؤ ھار , -و + ا ل ط ا #+' د;و ار ر ذ + - ا + ا ار و ه =ا ، ل=د =ا و ل - او ) د ا ل / - ف و ، نود – ص 66 ( . ن و نأ ز و مھأ + ا تار ( ا ا ط ا : ظو + ا + ا و ا : ن ھار ا و ? ن ل N% نأ + ' و ك ھ عر Q + ? ر ا و ا ب اذھو .ود ءاو وأ ن ' نور ءار<ا . تاذ ا د : د ا و ن ھار + + ا تاروط ا ن # إ م أ ، ار م نو م& ن م ' رد, ت ر, و . م د ا ذ و د د ف(4 ا : ھار ا ر ا ل&- ن N% اذھو ـ د ن ـ ر او د و هذ و م د ا . ر ذ ا : و ةد ا د, + ' د و ، ا در ا ةر - ر هد ' ر ذ ا قھار ا ر ذ =و ةر ذ ا ت 'و%و ا ن ةد د ا ت ;& ا ج إ #+' ةرد ا #+' ع = قھار ا ز ، ا تار - ا ن هر ( ط رو اذإ =إ 'و%و ھر Fو ه =ا ز ر و ل - ا ) ناد ز # ط, د ، 1985 -ص 158 .( ا ل&- ن ظ = د تارد ا روط #+' ز ر قھار + ر او + ا و ل ًار ًارود ب + او ، ھر Fو ر - او ر ذ او ه =او ء ذ + ا + ا ت& 4 .
