دور القانون في حماية البيئة

Texte intégral

(1)‫ا

(2) ر اا ا

(3) ا ا‬ ‫وزارة ا ا و ا ا

(4) ‬ ‫آ ا ق و ام ا ‬ ‫ﺝﻡ ( ا

(5) اﺏ' ﺏد ‪– $‬ﻡ ‪-,-‬‬. ‫آة ج دة ا

(6) ‪ "#‬ا! م ا ﻥﻥ و اداری‬ ‫‪LMD‬‬. ‫‪ $‬إ'&اد ا‪:) %‬‬ ‫‪1‬ﻡ ي (دل‬. ‫‪ -‬ا ‪: +,‬‬ ‫‪ 1‬ا‪5‬ذ ا

(7) ف ‪ :‬ا‪ 6‬‬ ‫‪ 2‬أذ ر‪ : $‬ﺡزم ا‬ ‫‪ 3‬أذ (= ﻡ<‪ : ;1‬ﺏ' ‪ 6‬رﺵ‬ ‫ا < ارا‬ ‫‪2011-2010‬‬.

(8) ‫ﺍﳊﻤﺪ ﷲ ﻭ ﺍﻟﺼﻼﺓ ﻭ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﻋﻠﻰ ﺭﺳﻮﻝ ﺍﷲ ﻭ ﻋﻠﻰ ﺍﻟﻪ ﻭ ﺻﺤﺒﻪ ﻭ ﻣﻦ ﺍﺗﺒﻊ‬ ‫ﺧﻄﺎﻩ‬ ‫ﺑﺎﺳﻢ ﻣﻌﺎﱐ ﺍﻟﻌﺮﻓﺎﻥ ﻭ ﺍﻟﺘﻘﺪﻳﺮ‬ ‫ﺃﻫﺪﻱ ﻫﺬﺍ ﺍﻟﻌﻤﻞ ﺇﱃ‬ ‫ﺍﻟﱵ ﻣﻬﻤﺎ ﻋﱪﺕ ﻟﻦ ﺃﺳﺘﻮﻓﻴﻬﺎ ﺣﻘﻬﺎ ﺃﻣﻲ ﺍﻟﻐﺎﻟﻴﺔ ﺃﻃﺎﻝ ﺍﷲ ﰲ ﻋﻤﺮﻫﺎ‬ ‫ﺇﱃ ﺻﺎﺣﺐ ﺍﻟﻘﻮﺍﻣﺔ ﻭ ﺍﻟﻌﺰﳝﺔ ﺃﰊ ﺍﻟﻌﺰﻳﺰ ﺃﻃﺎﻝ ﺍﷲ ﰲ ﻋﻤﺮﻩ‬ ‫ﺇﱃ ﺍﻹﺧﻮﺓ ﻓﺮﻳﺎﻝ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﻨﻮﺭ ﺍﻧﺼﺎﻑ‬ ‫ﺇﱃ ﻛﻞ ﺍﻷﻫﻞ ﻭ ﺍﻷﻗﺎﺭﺏ ﻛﺒﲑﺍ ﻭ ﺻﻐﲑﺍ‬ ‫ﺇﱃ ﺯﻣﻼﺀ ﻭ ﺯﻣﻴﻼﺕ ﺍﻟﺪﺭﺍﺳﺔ‬ ‫ﺇﱃ ﻛﻞ ﻣﻦ ﺗﺮﺑﻄﲏ ‪‬ﻢ ﻋﻼﻗﺔ ﻃﻴﺒﺔ‬.

(9) ‫ـــــــــــ‬ ‫

(10) ا ا ا ا و ﺝ و ‬ ‫ا ا ا ‪ ,‬ا ‪

(11) ( )* +‬آ أ& ا‪%‬ﻥن "!ت ﺡﺝ ﺝ‬ ‫أ‪06‬ى‪ ،‬و آ ی‪ ( 4‬ا‪%‬ﻥن ﺏ ی" ء‪ ،‬ه اء‪0 ،‬ﺏ‪ ،‬آ‪.‬ت ﺡ‪،‬‬ ‫=ﺵرة إ‪ 8‬ﻥ‪7‬م آ ﻥ

(12) ﺏی‪ B‬و إ‪A‬ﻥت آ‪0‬ة إﺱ? ا> )‪.‬‬ ‫‪ IJ‬ا‪ H‬ﺏ إء و و‪0 B,‬ی‪ G‬ﺝ‪ B‬و ﻥ‪ >) B‬ﺝ د ة ‪E‬ه? ‬ ‫ﺹ) وﺙ ﺏ‪+( ،‬دت ا ‪E‬ه?‪.‬‬ ‫و ﺏت ‪ +‬ا> دا ﺏ‪6‬ر ﺝ ﺏ‪ N‬ﺱ ء ‪0H‬ف ا‪%‬ﻥن و‬ ‫ا‪+‬اءا ‪ -‬ا ی و ‪ 0P‬ا ی‪ -‬ا ‪Q+‬ایة )‪ .‬و ﺏأت ا> ﺏ‪ E‬ر‪ ?P‬ﻥ‪7‬‬ ‫ای‪ B‬و ا‪A‬ﻥ ا‪0A‬ة ء ﺏ أﺹﺏ ﺝ‪0‬اء ذ‪ ) I‬ث و ‪ Q‬‬ ‫ ‪ .) +‬و أ‪ J6‬ا‪%‬ﻥن یﻥ

(13) ) ث آ ﺹ‪ 0‬ا> ا ﺏ ء‬ ‫و ه اء و ‪JP‬اء و ‪0‬ﺏ و زادت ا‪ U‬ا ‪T‬ر& و ا‪%‬ﺵت ا ‪T‬ذی‪ ،‬و & ﺏ‪0‬زت‬ ‫"‪ )A‬ا‪ )+‬ث و [? ‪06‬ه ‪ B‬م ا‪ H‬و اﺱ‪Z+‬ام ا‪XY‬ت و ا‪W‬دوات‬ ‫ای* و أﺱ) ا‪0‬ب ا ‪0‬ة )‪ 8‬ﻥق واﺱ‪ B‬و آﻥ] اول ا‪ H‬ا‪0A‬ى‬ ‫ﺱ& إ‪ 8‬اآ‪"+‬ف ا "‪ )A‬و ‪0aZ‬ه و ا` ا) ل ا ﺱ ‪ +‬و‬ ‫ذ‪ I‬ﺏ ‪ ,‬اﻥ ‪ &b ?7‬ا‪%‬ﻥن ‪ B‬وﺱ و ‪ ?7‬ﺱ) آ ‪.‬‬ ‫‪ X A‬ی ‪ A‬ا‪ ?)+‬أن دول ا? ا*` ‪ X‬ﻥ

(14) "آ ا‪ )+‬ث ا>

(15) ‬ ‫* اول ا ‪ +‬ﺹ‪ ،‬ﺏ أن اول ا ‪" E)Z+‬آ) ا> ﺡﺹ و أه ‬ ‫ا‪%‬ﺱ‪Z+‬ام ا‪ ) c‬ات ا‪Q‬را و آ‪J‬ا ا‪ d e)Z+‬ا‪0H‬ف ا‪

(16) H‬و‬ ‫‪0P‬ه ا‪E‬یت ا‪ ).‬ﺏ‪ d

(17) ( .‬ا‪W‬ﻥر و ار و ا‪A+‬س ا ‪0‬اﻥ

(18) (

(19) ‬ ‫ا ن ا‪0A‬ة ا ‪Q‬دﺡ ﺏ‪A‬ن‪.‬‬ ‫و آن ) اﻥ‪7+‬ر إﺵرات ‪J‬ی‪0‬ی ا> ‪

(20) A‬ﻥ‪0‬ى ى ا‪0U‬ر ا‪J‬ي أ‪d‬‬ ‫ﺏ و ‪ X‬ﻥ‪Q‬ال‪J( ،‬ا ا ‪ B,‬أﺹ‪ h‬ﺏ‪ +0‬ی‪J‬ر ﺏ‪ ،0Z‬و و‪ ,‬ه? ﺏ"‪A‬‬. ‫أ‬.

(21) ‫ﺵ‪ 0‬أو ‪ 0P‬ﺵ‪

(22) ( 0‬اﻥ‪"+‬ر ا‪0W‬اض و ا‪W‬وﺏ> و ‪ b‬ه ) (ت‪ ،‬و أﺹ‪h‬‬ ‫ا‪ )+‬ث هﺝ ی ‪ j‬اة ا ) ا‪ a‬ﺏ‪ EH‬ﺵ‪0‬ة‪ ،‬آ ه‪J‬ا ﺵﻥ أن‬ ‫ی‪0‬ك ا‪%‬ﺡس ﺏه ا> (

(23) ﺡة ا‪%‬ﻥن و ﺏ‪0U‬ورة ا‪E‬ظ ) (‪ A+‬ﺝ‬ ‫ای* ی ‪ A‬ا ه ﺏ"‪ A‬آ‪ )+) 0‬ا‪0,W‬ار ا>‪.‬‬ ‫إن ﺏ‪0‬وز ه‪J‬ا ا

(24) ﺏه ا>‪ ،‬ﺱ‪T‬ﺙ‪ 0‬ﺏ‪ b‬ﺵ‪ 8) I‬إ ‪Z‬ذ ا*‪0‬ارات اﺱ (

(25) ‬ ‫أی دو‪ ،‬و ه‪J‬ا ا‪ 0W‬ﺏأ ی‪

(26) ( +‬ا‪Y‬وﻥ ا‪06W‬ة )‪ 8‬أرض ا ا&‪b6 B‬ل‬ ‫ ‪ eHZ‬وزاری ‪6‬ﺹ ﺏ>‪ ،‬و آ‪ IJ‬ی ‪ N‬أن ی‪ A‬ن هك و

(27) ﺏ>

(28) ‪X‬ﺏ‬ ‫أن ی ‪ +‬أﺙ‪ d0‬إ‪ 8‬اس و ا‪J‬ی أﺹ‪ h‬ا اﺝ‪ ?) N‬أن ی‪0Z‬ﺝ ا إﺡﺱ?‬ ‫ﺏه ا‪ ? c‬ا ‪ N.‬إ‪ 8‬أ‪ ) 0‬س‪ ،‬و أن ی) ا ﺏ‪ + UE+‬ج ﺏ>

(29) ‪ ،‬و‬ ‫ﺏ ‪W‬ﺝ ا‪E‬ظ )‪ 8‬ا> آﺡ أ & ی‪0‬ﺝ‪ 8‬ورا‪ .‬ﺙ‪ 0‬ا‬ ‫اﺱ‪ ،‬ﺏ أﻥ ی ‪ A‬رﺹت ا? أن ‪ J6‬ا‪+‬ر ﺡ ی ا> آ س ‪+‬د‬ ‫ ‪ & b6‬ﺱ? أی ‪T‬ﺱ ا&‪H+‬دی إ‪ X‬أن ه‪J‬ا ا

(30) ‪ X‬ی‪ +A‬ﺏون ی‬ ‫وا‪ E h,‬م ا>‪( ،‬ﻥ ن ا>

(31) و ر‪ ?P‬ی‪ Q +‬ﺏ د& (

(32) ‪)H‬ت ی‪7‬‬ ‫ﺝ‪Q‬ا ی ‪ E‬م وا‪ h,‬و ‪0‬ی‪ E‬ﺏ"‪ A‬ی" آ ‪ H6‬ﺹ ‪.‬‬ ‫ ) ر ‪ E‬م ﺡ ی ا> ‪b6‬ل ا ه ر‪ :.‬أو ‪ d‬ا? ا‪0o‬ﺏ

(33) و‬ ‫ی م )‪ p 8‬ا‪ +‬ازن ﺏ ﺡ ی ا> و ا‪ ، +‬و ﺙﻥ ‪ +‬دول ا? ا*`‬ ‫و ﺏ? ا ‪Q‬ا‪ ،0.‬و &م )‪ 8‬ر‪ ,‬ا‪0‬ح ا‪0o‬ﺏ

(34) ی ا> ﺏ‪+‬ر‪ d‬ﺵ‪A‬‬ ‫ﺝی أﺵ‪A‬ل ا‪U‬ء ﺡ‪ p‬ا‪ dJ +‬اول‪ ،‬و )‪ 8‬ا‪ ?P0‬أﻥ ‪0P‬‬ ‫ا‪%‬ﻥ‪H‬ف إﻥ‪A‬ر أه و ﺡ ی ا‪Z‬ر ا‪ +‬ي ول ا? ا*` (

(35) ‪hH p‬‬ ‫اﺝ‪ +‬و ا&‪H+‬دی إﺱ‪0+‬ا ‪s( ،‬ن ‪r‬ﺙر ه‪J‬ا ا‪Z‬ر ا‪J‬ي اﻥ‪ + +‬دول ا? ا*`‬ ‫آن و‪ 8) 6‬ا> و ا‪ 8) +‬ﺡ ا اء‪ .‬و ﺏ ‪0‬ور ا &] ‪0o‬ت ا&‪G‬‬ ‫اول ا ﺏ ( &‪ G‬ا ‪Q‬ا‪ 0.‬ﺏ‪ N‬ا‪+‬ه ر ا‪ 0Z‬ا‪J‬ي ﻥ ? ا‪Y‬ﺙر‬ ‫ا) )‪0‬آ ا‪ +‬ی‪ ،‬و ? ی ‪+‬ی ا&‪ G‬اول ﺡ ل ‪ ,‬ع ﺡ ی ا> أي‬ ‫‪ 8‬و ﺏ‪Z‬ﺹ ‪b6‬ل ﻥوة ری دی ﻥ‪0‬و‪ ،‬و )‪ 8‬إﺙ‪ 0‬ه‪J‬ا ا‪+&%‬ع ر &ﻥ ن ﺡ ی‬ ‫ا> (

(36) ای اول و أ(‪0‬ز ‪r‬ت ‪ 8 +‬آ) ‪ p+‬ﺡ ی (‬. ‫ب‬.

(37) ‫)>‪ ،‬و )‪0P 8‬ار ﺏ اول ی‪0‬ف &ﻥ ن ﺡ ی ا> (

(38) ا ‪Q‬ا‪ 0.‬را ‪0 +‬ا‬ ‫(

(39) ا &] ا‪0‬اه‪.‬‬ ‫و ‪0‬ض ‪ G)+Z‬ه‪ dJ‬ا‪Y‬ت ا*ﻥ ﻥ ی ا> (

(40) ا ‪Q‬ا‪ ،0.‬ی‪

(41) o‬اﺏ‪+‬اء ‪u,‬‬ ‫ا ‪E‬ه? ا‪Z‬ﺹ ﺏ ‪ U‬ن ا ی و اه‪ ،‬و ‪ U‬ن ا> و اﺹ‪ 0‬ا‪

(42) +‬‬ ‫ " )‪.‬‬ ‫ه‪ dJ‬ا‪ H‬ﺏ (

(43) ی ‪ E‬م وا‪ >) h,‬اﻥ ن ی‪ ?U‬ﺏ‪ H‬ﺏ (

(44) ه‪J‬ا‬ ‫ا ل (‪0 ?P0‬ﺱﻥ ا اﻥ ا ‪ )+‬ﺏ> إ‪ X‬أﻥ ا ‪ ( +‬ی ﺹ ﺏ ا‪ %‬م‬ ‫ﺏ ﺝ د ﺝ‪Q‬اﻥ‪ ( N‬و ﺡ‪ N‬آ &)‪ d‬ﻥ‪+‬ءل ه ‪ E‬م ا>؟ و‬ ‫ ‪ E‬م &ﻥ ن ا>؟ و ه

(45) ا ‪Q‬اءات ا ‪ EZ 0+‬ه‪ dJ‬اٌﺝ‪0‬اءات و ٌ ﺏ‬ ‫ ه‪ dJ‬اٌﺵ‪ A‬و ا‪ 0*A‬ا‪+‬ؤ‪X‬ت ا‪

(46) +‬ی ‪ A‬أن ‪0‬ح أي &ﻥ ﻥ

(47) ی‪0+‬ض‬ ‫ ‪ ,‬ع ا> ا‪ +‬ﻥ =ﺝﺏ ا‪ Z‬ا‪.+‬‬ ‫ا‪ HE‬ا‪ +‬ي ‪:‬ه &ﻥ ن ﺡ ی ا> ﺙ? ا‪ HE‬ا‪b‬ول ‪:‬ا ﺱ‪ .‬اﻥ ﻥ‬ ‫ ی ا> ﺙ? ا‪ HE‬ا*ﻥ‪: 8‬ا ‪Q‬اءات ا‪ b‬داری و دور اﻥ ن (‪ 8‬ﺡ ی ا>‬. ‫ج‬.

(48) ‫ه ا‪.‬‬. ‫

(49)

(50) ‪.‬‬. ‫ ي‪

(51) :‬ه

(52) ن ا‪.‬‬. ‫ا اول‪ :‬م ا‪.‬‬ ‫ا اول‪ :‬ی ا‪.‬‬ ‫اع اول‪ :‬ی " ي‪.‬‬ ‫اع ا‪ :#

(53) $‬ی

(54) ‪.#‬‬ ‫ا ا‪ +, :#

(55) $‬ا ﺏ

(56) & ث و ا&( ا'&‪%‬ا‪.‬‬ ‫اع اول‪ +, :‬ا ﺏ

(57) & ث‪.‬‬ ‫اع ا‪ +, :#

(58) $‬ا ﺏ

(59) &( ا'&‪%‬ا‪.‬‬ ‫ا ا‪ :‬م و ر

(60) ن ‪

(61) -‬ی ا‪.‬‬ ‫ا اول‪ :‬ی

(62) ن ا و ‪

(63) 02‬ﺉ‪./0‬‬ ‫اع اول‪ :‬ی

(64) ن ا‪.‬‬ ‫اع ا‪

(65) 02 :#

(66) $‬ﺉ‪

(67) 3‬ن ا‪.‬‬ ‫ا ا‪ :#

(68) $‬ا& ر ا&‪8‬ی‪

(69) 7 #‬ن ‪

(70) -‬ی ا ‪ #6‬ا‪45‬اﺉ‪.‬‬.

(71) ‫اع اول‪ :‬ر‪ 9‬أﺙ(

(72) ء ا&ة ا?ﺱ&

(73) ری‪.‬‬ ‫اع ا‪ :#

(74) $‬ر‪ 9‬ﺏ‪ %‬ا?ﺱ&‪+7‬ل‪.‬‬. ‫ا اول‪:‬‬. ‫ا ﺱ

(75) ﺉ‪ A‬ا‪

(76) @

(77) 7‬ی ا‪.‬‬. ‫ا اول‪ :‬ا&‪.32‬‬ ‫ا اول‪ :‬ر‪ 02‬ا(

(78) ء‪.‬‬ ‫اع اول‪

(79) 5 :‬ل ا@‪ 0‬ل ‪ B,‬ر‪ 02‬ا(

(80) ء‪.‬‬ ‫اع ا‪ :#

(81) $‬ا‪8‬وط ا‪ 0@

(82) 7‬ل ‪ B,‬ر‪ 02‬ا(

(83) ء‪.‬‬ ‫ا ا‪ :#

(84) $‬ر‪ 02‬ا‪.0‬‬ ‫اع اول‪ D :‬ا&‪0‬ف و ‪./

(85) 5‬‬ ‫اع ا‪ :#

(86) $‬إﺝاءات ا@‪ 0‬ل ‪ B,‬ر‪ 02‬ا‪.0‬‬ ‫ا ا‪ :J

(87) $‬ر‪ 02‬اﺱ&"‪+‬ل ا(‪I8‬ت ا‪.(0‬‬ ‫اع اول‪ :‬إﺝاءات إ

(88) ا(‪I8‬ت ا‪.(0‬‬ ‫ا ا‪ :‬ا@‪ K‬و ا?‪4‬ام و ‪

(89) K‬م ا&‪

(90) 7‬ری‪.‬‬ ‫ا اول‪ :‬ا@‪.K‬‬ ‫ا ا‪ :#

(91) $‬ا?‪4‬ام‪.‬‬ ‫ا ا‪

(92) K :J

(93) $‬م ا&‪

(94) 7‬ری‪.‬‬.

(95) ‫ا ا‪:‬‬. ‫ا‪45‬اءات ا?داری و دور ا‪

(96) 7‬ن ‪

(97) - #6‬ی ا‪.‬‬. ‫ا اول‪

(98) M :‬ت ا@

(99) ی ا?داری‪.‬‬ ‫ا اول‪ :‬ا?‪

(100) 2‬ر‪.‬‬ ‫ا ا‪ :#

(101) $‬ﺱ@ ا&‪.32‬‬ ‫ا ا‪ :J

(102) $‬و ا(‪

(103) 8‬ط‪.‬‬ ‫ا ااﺏ‪ :N‬ا‪ 7‬ﺏ

(104) ت ا

(105) ‪.‬‬ ‫ا ا‪ :‬ا‪45‬اء ا‪.# %‬‬ ‫ا اول‪

(106) 02 :‬ﺉ‪ 3‬ا‪O‬ر ا‪.#‬‬ ‫اع اول‪ :‬ﺽر ﺏ‪ Q #‬ﺵ‪.#0R‬‬ ‫اع ا‪ :#

(107) $‬ﺽر ﺏ‪

(108) Q #‬ﺵ‪.‬‬ ‫ا ا‪ :#

(109) $‬أ اع ا& ی‪ T, U‬ا‪O‬ر ا‪.#‬‬ ‫اع اول‪ :‬ی‪.#(, U‬‬ ‫اع ا‪ :#

(110) $‬ی‪%7 U‬ي‪.‬‬ ‫ا ا‪ :‬ﺝ‪4‬اء ﺝ(

(111) ﺉ‪.#‬‬ ‫ا اول‪ V'7 :‬ا‪5‬اﺉ‪ V‬ا

(112) ﺱ ﺏ

(113) ‪.‬‬ ‫اع اول‪ :‬ﺝ(

(114) ی

(115) ت‪.‬‬ ‫اع ا‪:#

(116) $‬ﺝ(‪W‬‬ ‫اع ا‪

(117)

(118) R : J

(119) $‬ت‬.

(120) ‫ا ا‪ :#

(121) $‬ا‪ 7‬ﺏ

(122) ت ا‪7‬رة ‪5‬اﺉ‪ V‬ﺽ‪ %‬ا و آ ا

(123) ی (

(124) ‪.‬‬ ‫اع اول‪ :‬ا‪ 7‬ﺏ

(125) ت ا‪7‬رة ‪ N7‬ا‪5‬اﺉ‪ V‬ا

(126) ﺱ ﺏ

(127) ‪.‬‬ ‫اع ا‪% :#

(128) $‬اﺏ ا‪&-‬ازی

(129) ی ‪ T‬ا‪5‬اﺉ‪ V‬ﺽ‪ %‬ا‪.‬‬. ‫ا‪.‬‬.

(130) ‫ﻤﺎﻫﻴﺔ ﻗﺎﻨﻭﻥ‬. ‫ﺍﻝﻔﺼل ﺍﻝﺘﻤﻬﻴﺩﻱ‬ ‫ﺤﻤﺎﻴﺔ ﺍﻝﺒﻴﺌﺔ‬ ‫ا

(131) اي ‪ :‬ﻡه ن ی ا‬. ‫إن درا" !ع ا ا ا ا

(132) ت ا‬ ‫‪5‬ه

(133) ‪ -‬و ار‪2

(134) -3‬ل ا

(135) ‪

(136) / ،‬د ‪-.‬م ا هك ت أ(ى‬ ‫ب ‪ :/ -‬ا ‪ 9-.‬آ

(137) ‪ 7‬ا ‪ ،‬ا ث و ا

(138) ا

(139) >ا ‪ ،‬و ‪ -‬أه

(140) ذ <‬ ‫‪ FG

(141) /

(142) "H‬وﺹ‪ D‬ا ‪C‬ر ا ‪ :‬ﺝ‪ -‬و ﺝ‪ -‬أ(ى ‪B/‬ن ا‪A‬ﺝاءات ا ‬ ‫ا ‪L -

(143) C :‬ن ا ‪ LMN -‬و‪ JI- K‬ا

(144) ‪.‬ه‪ 9‬ه‪I‬ا ‪.‬‬ ‫و ‪B/ K‬ن إ‪-. LMN - P QR‬م ‪L‬ن

(145) ا ا ‪I‬ي د ‬ ‫‪L Q‬ن ا ‪/‬وع ا ن ‪.‬‬ ‫و أ(ة ‪

(146) /‬ا‪5‬و ‪ V‬أن ض إ ‪ V‬ا ر ا ‪ :U‬ا ‪I‬ي ‪L T‬ن ا ‬ ‫ا ‪[2‬اﺉي ‪Y‬ض ‪ /‬ر ‪H2‬ت ا

(147) ‪.‬‬ ‫و "‪ 2 9‬ا ط ا ‪MP‬ث ا > ‪ .‬ا ‪I‬آ ‪: KMK \ :/‬‬ ‫ا اول ‪ :‬ﻡ

(148) ـــم اــ‬ ‫إن !ع ا !‪ Q

(149) H U N‬ا‪N‬ر‪_

(150) 2 /> N! J‬‬ ‫ا ‪2‬ا آ

(151) ‪[

(152) T-. >2 Q

(153) H‬ل ‪ N‬ﺝ

(154) ا ‪2‬ا ا

(155) ‪،T‬ا ‬ ‫ا

(156) ‪U‬آ‪ a‬ا

(157) و ‪ :/‬ه‪I‬ا ا >ق ﺝ‪ -‬و ﺝ‪ -‬أ(ى إ ‪ 3 V‬ا را"‬ ‫ا ‪ :‬ول ه‪I‬ا ا

(158) !ع ‪/،‬ة ا ﺝ‪ V N [Q :‬ا ‪ 2‬ا ‪

(159) / :‬‬ ‫ة ا‪ LA‬دي ‪ V N‬ا ‪ 2‬ا

(160) ‪ :‬و‪. V‬دى وﺝد إ س ‪-. :/‬م ا ‬ ‫‪ J‬و‪.

(161) /‬ه‪ 9‬ا‪(5‬ى ا

(162) ‪. T‬‬. ‫‪1‬‬.

(163) ‫ﻤﺎﻫﻴﺔ ﻗﺎﻨﻭﻥ‬. ‫ﺍﻝﻔﺼل ﺍﻝﺘﻤﻬﻴﺩﻱ‬ ‫ﺤﻤﺎﻴﺔ ﺍﻝﺒﻴﺌﺔ‬. ‫ا‪ !"#‬اول ‪ :‬ﺕ&‪%‬ی‪ $‬اـ‬ ‫‪5‬ﺝ‪ a‬ا \ ‪! :/‬ع ا و آ‪ /‬ا‪HQRA‬ت ا ‪P :‬ه >ﺝ إ‪ N‬ء ‪D‬‬ ‫د‪ cL‬و >‪ a-‬ذ < ‪ Y -.‬و اﺹ ‪ :/ a M‬ا‪ (5‬إ ‪ V‬و!_ ‪D‬‬ ‫‪. - :L‬‬ ‫ا

(164) ‪%‬ع اول ‪ :‬ا&‪%‬ی‪ $‬ا")ي‬ ‫إن آ

(165) ‪ ،‬آ

(166) ‪ U‬ا ‪" a.‬أ" و ه‪I‬ا >‪ DU‬ا‪ e‬ا ‪

(167) Q‬‬ ‫‪ " : V T L‬و اذآ‪%‬وا إذ ;&"‪

(168) "9 1:‬ء ﻡ* ﺏ& ‪7‬د و ﺏ ّّأآ‪ /0 1‬ارض ﺕ‪+,‬ون ﻡ*‬ ‫‪ E‬را و ﺕ‪D‬ن ﻡ* ا‪C‬ل ﺏﺕ ‪0‬ذآ‪%‬وا ‪@B‬ء ا‪ A‬و @ ﺕ&?ا ‪ /0‬ارض ﻡ

(169) >ی*‬ ‫")‪.(1‬‬ ‫و ل ‪ّ: Y‬أت [‪ V

(170) H‬ه‪ Ti‬و ا‪ a TIG‬إ‪: L‬‬. ‫)‪(2‬‬. ‫‪ ،‬و ‪ Y V L‬‬. ‫)‪(3‬‬. ‫ا "‪ l‬و ا‪H‬آف و ا‪. 3A‬‬. ‫‪

(171) /‬ى ا ا‪ (e‬أن ا ‪R o.‬ﺉ_ ‪ l

(172) - l‬ا ‪ - LM‬و ‬. ‫>‪ 2 \ -G‬أن ا‪>A‬ن ا‪5‬و ‪ V‬ه‪ :‬ر‪ 9‬أ‪

(173) / T 9K T‬ر"‪.(4) T‬‬ ‫أ ‪ 9 N FG

(174) /‬ا ‪ 7 -/‬إ‪ :q‬آ آ

(175) ‪[ V

(176) "oikos":‬ل‬ ‫و"‪ V

(177) "logos‬ا ‪ ، 9‬و ‪ 9 / < I‬ا ه ا ‪ 9‬ا ‪I‬ي ‪ 9-‬را" ا ‪Q‬ﺉ ‪T [ :/‬‬ ‫\ ‪ Ki‬ا ‪Q‬ﺉ ا ‪ N

(178) 2

(179) :‬ا ا‪ a‬ا و ا ﺝ و ‪ q‬ا ا ‪

(180) Q‬ﺉ و‬ ‫ا ‪[.‬ﺉ‪.‬‬. ‫‪1‬‬. ‫أ ا ‪ D‬ا‪H‬ﺹ ‪

(181) / :M‬ا

(182) آن و!_ ‪ D‬ﺝ_ _ ا ﺝد‬ ‫‪N‬ـــة ‪.‬هــــ‪ 9‬ــــ‪ -‬ﺹ و‪K‬ــــ ‪ ،-‬ـــ‪I‬ا ‪-/‬ـــك ـــى أن ‪-.‬ــم ا ــــ‬. ‫‪" -1‬رة ا‪N5‬اف ا‪ e‬ر‪. 74 9L‬‬ ‫‪ -2‬د‪.‬إ>ن ‪،T" : N‬ا وا ا ‪،‬دار ا ‪U‬وق ‪ 1991،‬ص ‪17.‬‬ ‫‪-3‬د‪ a-".‬إدر‪، w‬د‪.‬ﺝر ‪ N‬ا ر ‪L،‬س ا

(183) ‪ a-‬ا "‪،:N :>/، l‬دار ا‪5‬دب ص ‪. 934‬‬ ‫‪-4‬د‪ N.‬ا ‪ N 9Q‬ا ‪ D‬ا ‪Y‬ي ‪،‬ا ‪ :/‬ا ‪ Q.‬ا‪ :>A‬وا ا‪ _L‬ا‪،:

(184) A‬ا ار ا

(185) ا ‪ 1994،‬ص‪. 17‬‬ ‫‪2‬‬.

(186) ‫ﻤﺎﻫﻴﺔ ﻗﺎﻨﻭﻥ‬. ‫ﺍﻝﻔﺼل ﺍﻝﺘﻤﻬﻴﺩﻱ‬ ‫ﺤﻤﺎﻴﺔ ﺍﻝﺒﻴﺌﺔ‬. ‫‪Q‬ـ‪ w‬آ‪:R a‬ء ـ‪Q l‬ﺉت ا )‪ ،(1‬و هك ا ﺝ

(187) _ ا ا‪ a‬ا و‬ ‫‪ q‬ا ا ‪ V N Kx :‬ا ‪Q‬ﺉ ا ‪ R c :‬أو ‪ R q‬و ‪ :/‬أي ‪/‬ة ‬ ‫‪/‬ات ‪.(2) T‬‬ ‫‪ T2 (z . 2

(188) /‬إ ‪ V‬أن ا ه‪ :‬ا

(189) ‪ l‬ا ‪I‬ي ‪ T/ y‬ا‪>A‬ن

(190) ‪ T

(191) U‬ء‬ ‫‪ ،‬هاء ‪C/‬ء ‪ ، ،‬آﺉت و ‪{U‬ت أ‪ -L‬ا‪>A‬ن ‪RA‬ع ﺝ‪.(3) T‬‬ ‫و إ ‪ V‬ه‪I‬ا ا ‪ J2 D‬و‪M( V N‬ف ا ر‪ D‬ا > ‪ L‬أ!ف ‪ N‬ا ﺝا إ ‪V‬‬ ‫ﺝ ا ﺹ ا و‪ q‬ا ‪ ،‬و

(192) ‪ :/ aP‬ﺝ

(193) ا

(194) ‪{U‬ت ا ‪ :‬أ‪ -L‬ا‪>A‬ن آ‪[2‬ء هم‬ ‫ ‪Q‬ت ا

(195) ارد ا ‪.‬‬ ‫و ﺝ

(196) ا ر‪ D‬ا >‪ Q

(197) ،‬و!_ ‪L : D‬ا‪ T‬أ‪N

(198) 2 -‬‬ ‫ ا ا‪ a‬ا ا ‪ -‬و ‪ q‬ا ﺝ‪ ، -‬و ‪ N

(199) 2‬ا ا‪ a‬ا !‬ ‫ا

(200)

(201) ‪ :/ P‬آ‪ a‬أ‪ TL‬ا‪>A‬ن ‪{U‬ت > ﺝ‪ T‬ﺝ‪ -‬أ(ى‪.‬‬. ‫‪2‬‬. ‫‪ -1‬د‪، 9"L V.‬ا ث ا ‪ :‬وا

(202) ا‪ LH‬د ‪،‬ا ار ا

(203) ‪،‬ا ا ‪ 1994، P‬ص ‪35‬‬ ‫‪ w. -2‬ا

(204) ﺝ_ ‪ w.،‬ا ‪..‬‬ ‫‪ -3‬د‪.‬ﺝ را‪ q‬ا ‪L،‬ن

(205) ا ‪،‬دار ا

(206) ‪N‬ت ا ‪، 2‬ا‪Q"A‬ر ‪،‬ا ‪ 1994‬ص ‪ 21‬أ آ‪< I‬‬ ‫ا ا

(207) "‪ N‬ا ا

(208) ‪ ،‬ا ‪[2‬ء ا ‪ >"x ، wG‬أ‪

(209) N‬ل ا

(210) "‪ U N‬وا ز_ ص ‪. 350‬‬. ‫‪3‬‬.


(212) ‪%‬ع ا?‪ :/‬ا&‪%‬ی‪ $‬ا‪/F‬‬. ‫ ﺝع إ ‪ V‬ا ن ر‪ 10/03 9L‬ا

(213) ‪

(214) c‬ا ‪ :/‬إ‪3‬ر ا

(215) ا

(216) >ا ‪،‬‬ ‫‪ 2‬أن ا

(217) ‪U‬ع ا ‪[2‬اﺉي ‪ . l 9‬د‪ 2 \ ، L‬ا

(218) دة ‪V N F T 2‬‬ ‫أهاف

(219) ا ‪

(220) C

(221) /‬ا

(222) دة ‪Q T 3‬ت ا ‪.‬‬ ‫و آن ا

(223) ‪U‬ع ا ‪[2‬اﺉي ‪. 9‬د ا ‪( D‬ص إ‪ H‬أ‪ T‬و ﺝع إ ‪V‬‬ ‫ا ن ر‪ 10/03 9L‬ا > ‪ D‬ا ‪I‬آ‪ Q

(224) ،‬ا‪N‬ر ا ذ < ا

(225) ‪ l‬ا ‪I‬ي ‪ T/ y‬ا‪>A‬ن‬ ‫

(226) ‪ T

(227) U‬ء هاء ‪ ، ،‬آﺉت و ‪ q‬و ‪{U‬ت ‪ ، . G‬و ‪ / < I‬‬ ‫‪ M‬ا ا و ا‪H‬ﺹ ‪. N‬‬ ‫‪ 9C‬آ ّ‬ ‫و ‪MG‬ف ا ‪ _U‬ا ‪[2‬اﺉي ‪U 2‬ت ا ول ‪ ( L‬ا ر‪D‬‬ ‫‪ - 3C‬ا ‪ _U‬ا

(228) ي ا ‪I‬ي ‪ّN‬ف ا ‪ -i‬ا

(229) ‪ l‬ا ي ا ‪I‬ي ‪ a

(230) U‬ا ‪Q‬ﺉت‬ ‫ا و ‪ T‬اد و ‪ - l‬هاء ‪ ،‬ء ‪ ،‬و

(231) ‪ T‬ا‪>A‬ن ‬ ‫)‪( 1‬‬. ‫‪{U‬ت ‪.‬‬ ‫أ ا ‪ _U‬ا ‪ 7 D V / :>.‬ا ‪5‬ول ة ‪ :/‬ا ن ا در‬ ‫ر ‪ 1976/07/10‬ا

(232) ‪

(233) c‬ا ‪2/ ،‬ء ‪ :/‬ا

(234) دة ا‪5‬و ‪i T V‬ن ا ‬ ‫‪ N

(235) 2‬ا ﺹ ه‪ ::‬ا ‪ ،‬ا ‪ .‬ﺉ‪ a‬ا ا وا ‪ ،‬ا ‪-‬اء ‪،‬ا‪5‬رض ‪ ،‬ا ‪P‬وة‬ ‫ا

(236) ‪

(237) 2‬وا

(238) ه ا ا

(239) ‪. G‬‬. ‫)‪( 2‬‬. ‫‪.‬‬. ‫ (‪M‬ل ا ر‪ D‬ا >‪ 7C ،‬أن ل ا ‪G H‬ج ‪ N

(240) 2 N‬ا ﺹ‬ ‫

(241) ‪ Q‬ه ‪ :/‬ﺹ‪: .‬‬. ‫‪3‬‬. ‫‪ -1‬ا ن ر‪ 10/03 9L‬ا

(242) ‪x‬رخ ‪ 2003/07/20 :/‬ا

(243) ‪

(244) c‬ا ‪ :/‬إ‪3‬ر ا

(245) ا

(246) >ا ‪،‬ا ‪2‬ة ا "

(247) ا د‬ ‫‪2003. > 43‬‬ ‫‪ -2‬ا

(248) دة ‪ 1‬ا ن ا

(249) ي ا ‪ 2‬ر‪ 04 9L‬ا در ‪ 1994/02/02 :/‬ا ‪2‬ة ا "

(250) ا د ‪ 5‬ا درة ‪:/‬‬ ‫‪ 1994/02/ 03‬أ آ‪: < I‬‬ ‫د‪ N.‬ا ‪.‬ح اد ‪R،‬ح ‪U‬ت ا ‪ :/‬و‪ :/‬ا ول ا ودو ‪،‬دار ‪ U‬ا ‪ Q‬وا ‪K‬ﺉ‪c‬‬ ‫ا

(251) ‪ 1996‬ص ‪. 397- 359‬‬. ‫‪4‬‬.

(252) ‫ﻤﺎﻫﻴﺔ ﻗﺎﻨﻭﻥ‬. ‫ﺍﻝﻔﺼل ﺍﻝﺘﻤﻬﻴﺩﻱ‬ ‫ﺤﻤﺎﻴﺔ ﺍﻝﺒﻴﺌﺔ‬. ‫ا ‪ $D‬اول ‪ :‬و ‪ N

(253) 2 a

(254) U‬ا ا‪ a‬ا ء ‪ ،‬هاء ‪ ،‬و آﺉت‬ ‫ا و ‪.‬‬ ‫ا ‪ $D‬ا?‪ : /‬و ‪ a

(255) U‬آ‪ a‬ا"‪ TK‬ا‪>A‬ن ‪{U‬ت ‪.‬‬ ‫ا‪ !"#‬ا?‪ G7: /‬ا ﺏ"ث و ا‪ D‬ا>اﻡ‬ ‫ ر‪ D‬ا

(256) ‪U‬ر إ ‪ H ،" -‬أ‪ V N [Q -‬ا ‪ ،‬إذ ‪ aQU‬ه‪JI‬‬ ‫ا‪(5‬ة ا ‪[2‬ء ا‪5‬آ ‪-.‬م ا ‪،‬آ

(257) ‪ 7 -‬ا ث آ

(258) أ‪K‬ت >‪

(259) i‬‬ ‫)‪( 1‬‬. ‫ا ‪ /!A ،‬إ ‪ V‬ا ا‪ l‬ا ‪ cK‬ا و ا ‪Q.‬ة ا ‪ :‬ﺝء ‪

(260) x -‬ردي ﺝو‬ ‫‪ ,‬ا

(261)

(262) ‪ :/ P‬ا

(263) ا

(264) >ا ‪.‬‬. ‫‪5‬ﺝ‪ a‬ذ < إاز ‪ LMN‬ا

(265) ‪.‬ه‪ 9‬ا

(266) ‪I‬آرة أ‪ ، JMN‬آ‪ Q

(267) :‬ا ﺹ‪ a‬إ ‪V‬‬ ‫ى ا‪2>H‬م ا ‪I‬ي

(268) ‪ TM Q‬آ‪ a‬ا ا‪ _L‬و ا ص ا ‪.‬‬ ‫ا

(269) ‪%‬ع اول ‪ G7 :‬ا ﺏ"ث‬ ‫ ّف ا ا ث ‪ V N‬أ‪ N

(270) 2 T‬ا ‪Y‬ات ‪ q‬ا

(271) ‪ q‬ا ‪>A l :‬ن‬ ‫ (‪M‬ل وث ‪Ki‬ات ‪R‬ة أو ‪R q‬ة ‪ -iR‬ا ‪ :/ Y‬ا

(272) ‪Q‬ت ا ‪،‬‬ ‫ا ‪

(273) Q‬ﺉ و ا ﺝ

(274) ‪ V N Kx‬ا‪>A‬ن و ‪ N‬ا ة )‪.(2‬‬ ‫و ورد ‪ :/‬ا

(275) ‪ w 2‬ا‪ LH‬دي و ا‪H‬ﺝ

(276) ‪ :N‬ا _ ‪ 9‬ا

(277) ة > ‪ 1956‬ل‬ ‫ ث ا "‪ l‬و ا ا ا

(278) ‪IG‬ة

(279) ‪ 7

(280) D T/Q‬ا ث ‪ " :Ti‬ا ‪ Y‬ا ‪I‬ي ث‬ ‫‪ a.‬ا ‪ Ki‬ا

(281) ‪ R‬أو ‪ q‬ا

(282) ‪ U R‬ا‪ Q :/ >A‬أو ‪ :/‬ا "‪V N l‬‬ ‫ ‪ aG‬ا‪M"H‬ت أو ا‪ U5‬ا ‪ :‬آ ا

(283) > ع ا م ‪ :/ -‬ا ‬ ‫ا ‪ < I‬ا "‪." l‬‬. ‫)‪4(3‬‬. ‫‪ -1‬أ ا

(284) ل ان ‪:‬ا ع ا ﺝ‪U، ( :/ :‬ر ‪ :/‬ﺝة ا ‪، 2‬ا درة ‪ 1998/06/16 :/‬ا د‬ ‫‪ 94‬ص ‪. 14‬‬ ‫‪ -2‬د‪.‬ض ‪ N‬ا ‪P‬اب ‪،‬ﺝاﺉ‪ 9‬ا ث ا ا وا ‪،.‬ا‪Q"A‬ر ‪iU،‬ة ا

(285) رف ‪ 1968‬ص ‪.10- 9‬‬ ‫‪ -3‬د‪.‬أ

(286) ‪ N‬ا ‪، M" 9Q‬ا ث ا ‪ : .‬و

(287) ا ا ‪،‬ا ‪

(288) 2‬ا

(289) ن ا و ‪ :‬ص ‪127-95‬‬. ‫‪5‬‬.

(290) ‫ﻤﺎﻫﻴﺔ ﻗﺎﻨﻭﻥ‬. ‫ﺍﻝﻔﺼل ﺍﻝﺘﻤﻬﻴﺩﻱ‬ ‫ﺤﻤﺎﻴﺔ ﺍﻝﺒﻴﺌﺔ‬. ‫ (‪M‬ل ا"اض ا ر‪ D‬ا

(291) ة

(292) ‪ 7‬ا ث و آ‪I‬ا ا ر‪ D‬ا ‪F( :‬‬ ‫‪ 7 -‬ا ‪ M Q

(293) ،‬ا ‪ LM‬ا

(294) ﺝدة ه‪ I‬ا

(295) ‪: -.‬‬ ‫‪B/‬ذا آ ا ه‪ N

(296) 2 :‬ا ا‪ a‬ا ا و ‪ q‬ا ﺝ‪ -‬و آ‪a‬‬ ‫ و!‪ T‬ا‪>A‬ن ‪{U‬ت

(297) ‪ D G‬أ‪ - QR‬ﺝ‪ -‬أ(ى ‪B/ ،‬ن ا ث ه ذ < ا ‪Y‬‬ ‫ا ‪I‬ي ‪ < :/ Kx‬ا ﺹ ا

(298) ‪ ، Q‬و ه ‪ V N " Kx Y‬ه‪ JI‬ا

(299) ‪Q‬ت ‪-/ ،‬‬ ‫‪ < I‬أه‪ 9‬ا ا‪ a a‬و ‪Q‬د ‪Q‬ن ا ‪ a‬ا ا

(300) ‪ V N Kx‬ا و ‪9 Q

(301) / T N‬‬ ‫‪

(302) V N‬ا ‪B/‬ن ه‪ JI‬ا

(303) ‪[Q‬ة ل ا ‪C L‬ر ا ث ‪ < I‬ذه ا ‬ ‫إ ‪ V‬ا ل أن ا ‪ P‬ث ه ‪.‬ح ‪L‬ن

(304) ا )‪.(1‬‬ ‫ا

(305) ‪%‬ع ا?‪ G7 : /‬ا ﺏ‪ D‬ا>اﻡ‬ ‫ﺝء ‪ :/‬أ ر ا

(306) ‪

(307)

(308) -‬ا ‪

(309) L

(310) x 72 " :‬ا‪5‬رض ا ‪I‬ي ‪N‬‬ ‫‪N‬م ‪ :/ 1992‬أن >‪

(311) ! -‬ا ‪ 9‬إ ‪>

(312) c V‬ا "‪.‬‬. ‫)‪( 2‬‬. ‫و ‪

(313) V‬ا

(314) >ا ‪ " :‬ا

(315) ا ‪ : :‬اﺝت ا ‪ a2‬ا ! دون أن‬ ‫)‪( 3‬‬. ‫ض ‪ G‬اﺝت ﺝ‪ a‬ا

(316) >‪". a‬‬. ‫و ﺝع إ ‪ F V‬ا

(317) دة ‪ 4‬ا ن ر‪ 10/03 : 9L‬ا

(318) ‪

(319) c‬ا ‪:/‬‬ ‫إ‪3‬ر ا

(320) ا

(321) >ا ‪ 2‬أن ه‪ JI‬ا‪(5‬ة ‪-. " :‬م ‪ :‬ا ‪

(322) c/‬اﺝ

(323) ‪ N‬و‬ ‫ا‪ L‬د ‪

(324) "M L‬ار و

(325) ا أي إدراج ا ا ‪ :/ :‬إ‪3‬ر

(326) ‪

(327) C‬‬ ‫ﺝت ا‪5‬ﺝل ا !ة و ا‪5‬ﺝل ا

(328) > "‪.‬‬ ‫و ه‪I‬ا ا ‪ D‬رب ا ‪ D‬ا ‪I‬ي ﺝء ‪ T‬ا ن ا

(329) ‪

(330) C‬ا >‬. ‫)‪5 ( 4‬‬. ‫‪.‬‬. ‫‪ -1‬ا رة >

(331) ة ‪ D‬د‪.‬أ

(332) ‪ N‬ا ‪، M" 9Q‬ا

(333) ﺝ_ ا >‪ c‬ص ‪.96‬‬ ‫‪ -2‬د‪ .‬ا"

(334) ‪" aN‬اج ‪ 7 V"،‬ا

(335) ا

(336) >ا" ‪ 2،‬ا

(337) ‪ a‬وا

(338) ‪ ،‬ﺹوق ا ا و ‪، :‬د>

(339) ‬ ‫‪ 1993‬ص ‪.6‬‬ ‫‪ -3‬د‪ .‬ا"

(340) ‪" aN‬اج ‪،‬ا

(341) ﺝ_ ا >‪ c‬ص ‪.7‬‬ ‫‪ -4‬أ ا

(342) دة ‪ 3‬ا ن ‪ 01/03‬ا

(343) ‪x‬رخ ‪ 2003/02/17 :/‬ا

(344) ‪

(345) C‬ا

(346) ا

(347) >ا >‪،‬ا ‪2‬ة‬ ‫ا "

(348) ‪N‬د ‪ 11‬ص ‪. 4‬‬. ‫‪6‬‬.

(349) ‫ﻤﺎﻫﻴﺔ ﻗﺎﻨﻭﻥ‬. ‫ﺍﻝﻔﺼل ﺍﻝﺘﻤﻬﻴﺩﻱ‬ ‫ﺤﻤﺎﻴﺔ ﺍﻝﺒﻴﺌﺔ‬. ‫ا ا?‪ : /‬ﻡ

(350) م و ﺕ‪#‬ر ن ی ا‬ ‫ن ا ض إ ‪ V‬ا "ﺉ‪ a‬ا ا ‪

(351) .Q‬ا ‪C :C ،‬ورة ا ‪D‬‬ ‫إّ‬ ‫ ن ا

(352) ‪

(353)

(354) C‬ا و ن ( ﺉ ‪ T‬و ‪ TLMN‬ا‪ N‬ا ن ا م ‪N‬ر‪J‬‬ ‫‪/ N/‬و‪. TN‬‬ ‫ا‪ !"#‬اول ‪ :‬ﺕ&‪%‬ی‪ $‬ن ی ا و ‪ 9‬ﺉ ‪I‬‬ ‫و‪ :/‬ه‪I‬ا ا‪3A‬ر ول را" أو‪L D H‬ن

(355) ا و‪ ( K‬ﺉ ‪T‬‬ ‫ا

(356) ‪%‬ع اول ‪ :‬ﺕ&‪%‬ی‪ $‬ن ی ا‬ ‫ا ‪-‬ر ‪U‬آ‪ a‬و ازدد ّ‪ ، -‬ا‪ 5‬و!_ ‪L‬ن ‪

(357)

(358) C‬‬ ‫ ‪ < I‬ار‪i‬ى ا

(359) ‪U‬ع ا ‪[2‬اﺉي " ‪L‬ا‪ 9 N‬ا و

(360) ‪ -‬ر‪U U 9q‬آ‪a‬‬ ‫ا و آ‪ -P‬و ا ‪ LM‬ا ‪ D‬ا ‪I‬ي أ‪ 7

(361) : N‬ا ‪ ،‬و أم ﺹ

(362) ا

(363) ‪U‬ع‬ ‫‪ N‬و!_ ‪ D‬ن

(364) ا ‪ V N T. Q

(365) ،‬أ‪ N

(366) 2 T‬ا ا‪ N‬ا ‪ U‬و‬ ‫ا

(367) ا

(368) ‪ 9

(369) -‬ا

(370) ‪ l‬ا ‪I‬ي ‪ T/ y‬ا ‪Q‬ﺉ ا ‪) T M

(371) U D G

(372) :‬ا

(373) ء ‪،‬‬ ‫ا ‪-‬اء ‪ ،‬ا ‪C.‬ء ‪ ،‬ا ( و آ‪I‬ا ا

(374) ‪{U‬ت ا ‪ :‬و!‪ -‬ا‪>A‬ن "اء آ ا‪ c/‬ﺹ‪N‬‬ ‫أو اﺝ

(375) ‪ N‬أو ا‪ L‬د ‪.‬‬ ‫و ‪B/ < I‬ن ‪L‬ا‪L N‬ن

(376) ا ‪

(377) 9-‬ا ‪ -M

(378) U aQ‬ﺝ‪، -‬و ‬ ‫ﺝ‪ -‬أ(ى ‪L :-/‬ا‪

(379) 9- N‬ا ا ! ‪.‬‬ ‫آ

(380) أن هك ‪N‬ف ‪L‬ن

(381) ا ‪ N

(382) 2 Ti‬ا ا‪ N‬ا ا ‪ V> :‬أﺝ‪a‬‬ ‫)‪6 ( 1‬‬. ‫اام و

(383) آ‪ T

(384) a‬ا ‪،‬و

(385) _ أي ا‪N‬اء ‪. - N‬‬. ‫‪1- Dr . Prieur Michel .Op cit .p4.‬‬. ‫‪7‬‬.

(386) ‫ﻤﺎﻫﻴﺔ ﻗﺎﻨﻭﻥ‬. ‫ﺍﻝﻔﺼل ﺍﻝﺘﻤﻬﻴﺩﻱ‬ ‫ﺤﻤﺎﻴﺔ ﺍﻝﺒﻴﺌﺔ‬. ‫و ‪2‬ر ا‪RA‬رة إ ‪ V‬أن ‪L D‬ن

(387) ا ‪ a

(388) U‬ﺝ

(389) _ ا ا‪ N‬ا ا ‪:‬‬ ‫

(390) ه ا

(391) ‪U‬ع ‪L ،‬ﺹا ‪ 9 -‬أي ‪2‬ل ا

(392) ‪H2‬ت ا

(393)

(394) ا ‪" ،‬اء ‬ ‫ ‪

(395) - c‬ا‪5‬و"ط ا أو ا ا

(396) أو ا >‪ Q‬أو ا‪5‬را!‪ :‬ا ‪... M.‬‬ ‫‪

(397) /‬د إذن

(398) ه‪ :‬ا

(399)

(400) ‪ --.‬ا ا"_‪ > -Q ،‬و ة ‪N _U‬د‪،‬‬ ‫إ

(401) ه‪>2 :‬ة ‪ :/‬ا

(402) ا‪ cK‬ا و )‪ (1‬و ا ا‪ N‬ا "ر‪ q 2 \ ،‬د" ا ‪9‬‬ ‫و إن ‪(

(403) _C 9‬ﺹ ‪ V N -B/ ،‬ا‪ c

(404) C aL5‬ا ة ‪ :/‬وف ‪H‬ﺉ‬ ‫و ‪ -‬ا "ر ا ‪[2‬اﺉي ‪ :/‬د‪ c V N -ّ 54 T‬ا

(405) ا‪ :/ 3‬ا ‪ N‬ا )‪.(2‬‬ ‫و ﺝع إ ‪ F V‬ا

(406) دة ا‪5‬و ‪ ، V‬ا ‪ P‬و ا ‪ P P‬ا ن ‪ 2 10/03‬أ‪ T‬د‬ ‫ا‪/e‬ق ا ‪ :‬إ ‪ - V‬و ا

(407) دئ ا ‪ \ ، - N w"i :‬ا

(408) دة ا‪5‬و ‪V N V‬‬ ‫ ‪ " : :‬د ه‪I‬ا ا ن ‪L‬ا‪

(409) N‬ا ‪ :/‬إ‪3‬ر ا

(410) ا

(411) >ا "‪.‬‬ ‫آ

(412) ‪

(413) C‬ا

(414) دة ا ‪ P‬ﺝ

(415) ا‪5‬هاف ا ‪ :‬ﺝ‪>2 V‬ه وراء " ‪L‬ا‪

(416) N‬‬ ‫ا و ه‪ JI‬ا‪5‬هاف ‪

(417) L 2‬و‪> 3‬ا و ا

(418) ‪

(419) ! V N a‬ن إ‪3‬ر ‪:U‬‬ ‫" ‪ 9‬و ا ‪ L‬آ‪ a‬أ‪QR‬ل ا ث و ا‪!5‬ار ا

(420) و ذ < ‪

(421) C‬ن ا ‪.‬ظ ‪V N‬‬ ‫‪ -Q‬وإﺹ‪M‬ح ا‪5‬و"ط ا

(422) ‪C‬رة ‪ ،‬و ‪ L‬ا‪

(423) "A‬ل ا‪ QA‬ﺝ‪ :‬ا ‪

(424) :M‬ارد‬ ‫ا و آ‪ < I‬ا"

(425) ل ا ‪ Q‬ﺝت ا‪5‬آ‪ P‬ء و ‪ 9N‬ا‪MNA‬م و >‪ w‬ا ‪-

(426) 2‬ر‬ ‫ ‪

(427) C‬ن ‪U‬رآ‪ :/ T‬ا

(428) ا آ

(429) ات ا

(430) دة ‪ 3‬ا ن ا > ‪ D‬ا ‪I‬آ ‪V N‬‬ ‫دئ ‪ N‬و أ"" ‪ :Y‬اا‪ -‬وا

(431) ‪ - a‬آ

(432) أ ا

(433) ‪ V N /‬ا ع ا ﺝ‪:‬‬ ‫ا ‪I‬ي

(434) ‪ 2 JC‬ا‪N‬ة ‪ N‬ا م ‪i‬ي ‪U‬ط‪ 2 ،‬إ ق !ر ع ا ﺝ‪. :‬‬ ‫و ‪

(435) C‬ذات ا

(436) دة أ

(437) ‪ T M( a‬آ‪ :/ T3U > FGR a‬إ ق !ر‬ ‫)‪7 (3‬‬. ‫ ‪.‬ت آ‪ a‬ا ا ‪ L‬ا ث و ا ‪. T F‬‬. ‫‪ -1‬ا

(438) ﺹ ا ‪ :3‬ق ا‪>A‬ن ‪،‬ا ‪[2‬اﺉ ‪:‬ا‪MNA‬ن ا

(439) ‪ :‬ق ا‪>A‬ن ا

(440)

(441) وا

(442) ‪U‬ر ‪ V N‬ا

(443) ار‬ ‫ا ‪

(444) 2‬ا ا

(445) ‪x‬رخ ‪، 1996، 1948/12/10 :/‬ا

(446) دة ‪/ aQ ":3‬د ا ‪ :/ c‬ا ة و‪ :/‬ا‪5‬ن و‪V N‬‬ ‫‪."T GR‬‬ ‫‪ -2‬د"ر ‪ 1996‬ا

(447) ‪x‬رخ ‪N ، 1996/11/28 :/‬ت ا ان ا ‪YR :3‬ل ا ‪،‬ا ا ‪. 1998، P‬‬ ‫‪ [

(448) -3‬ا‪CA‬ت ‪iU‬ن ا

(449) دئ ارﺝ_ إ ‪ V‬ا

(450) دة ‪ 3‬ا ن ‪ 10/03‬ا

(451) ‪L

(452) C‬ن

(453) ا ‪ :/‬إ‪3‬ر‬ ‫ا

(454) ا

(455) >ا ‪.‬‬ ‫‪8‬‬.


(457) ‪%‬ع ا?‪ 9 : /‬ﺉ‪ K‬ن ی ا‬. ‫ ‪L‬اء ا‪L N‬ن

(458) ا ا ‪[2‬اﺉي‪ ،‬ﺹ إ ‪ V‬ا"‪MG‬ص ﺝ

(459) ‬ ‫ا ‪ G‬ﺉ‪ F‬ا ‪ - 9> :‬و ‪ FG‬أ"" ‪: :i

(460) /‬‬ ‫أو@ ‪ :‬ن ی ا ه ن ذو ‪M‬ﺏ‪ L‬إداري ‪ :‬و ذ < ‪! V 2‬ح ‬ ‫ا > ت و ا‪H‬زات ا

(461)

(462) و ‪ c‬ا

(463) ‪ .‬ا ‪ ،‬آ

(464) ‪ -‬ذ < أ‪:/ C‬‬ ‫ا "ﺉ‪ a‬ا‪A‬دار ا ‪ - ّ( :‬ا

(465) ‪U‬ع دارة (‪ a‬أﺝ‪

(466) a‬ا م ا م ا ‪aP :‬‬ ‫" ا و ‪ 7 :/‬ا ا(‪ ، F‬ا‪5‬وا ‪ ،‬ا ‪...‬‬ ‫ﺙ ‪ :‬ن ی ا ه ‪%0‬ع ﻡ* ‪%0‬وع ا‪F‬ن ا&م ‪ :‬آ‪ 9ّ T‬ا ‪ LM‬ا‪A‬دارة‬ ‫و ا‪/5‬اد آ

(467) أن

(468) ا (‪ :/ a‬إ‪3‬ر ا

(469) ا ‪.‬‬ ‫ﺙ? ‪ :‬ا‪ 7‬ن ی ا ﺕ>‪ 1‬ﺏ‪#‬ﺏ‪ L‬ا‪OP‬اﻡ‪ : /‬ذ < ‪L -5‬ا‪z N‬ة‪2 H ،‬ز‬ ‫ ‪/‬اد ا‪.A‬ق ‪

(470) C L TQ -. G V N‬ﺹ ‪

(471) L‬و ﺝ[اءات ! آ‪D G a‬‬ ‫‪ a ، TQ5‬وى ا‪ 5‬ذ < ‪[ \ ،‬م ا > ت ا‪A‬دار ا

(472) ‪L c . Q‬ن

(473) ‬ ‫)‪(1‬‬. ‫ا ام ‪L‬ا‪ JN‬إ‪

(474) H

(475) N‬أ ا

(476) ‪U‬و‪. N‬‬. ‫راﺏ& ‪ :‬ن ی ا ن ﻡ&د ا‪@C‬ت ‪ :‬و ه‪I‬ا ا ‪! TQ‬ع ا ‬ ‫‪ ،‬ه‪I‬ا ا‪ (5‬ا ‪I‬ي >‪ TU 9‬و آ‪P‬ة ‪ TH2‬و ا

(477) ‪U‬آ‪ a‬ا ا

(478) ‪P‬رة ‪ :/‬ا ا‪. _L‬‬ ‫‪9‬ﻡ> ‪ :‬ا‪ 7‬ن ی ا ﺕ>‪ 1‬ﺏ‪ LC‬ﺏ* ا‪ !C‬ا‪%R‬ی&‪ /‬وا‪!C‬‬ ‫ا‪>ES‬ﺕ‪ :/‬ذ < ‪ T5‬د ا‪A‬ﺝاءات ا ‪

(479) .Q‬ا و‪ :/‬ا

(480) ‪ a‬ﺹ ﺝ

(481) ‬ ‫ ا‪5‬ﺝ‪[-‬ة وزارات و ﺝ

(482) ‪N‬ت إ‪

(483) L‬و هت

(484) ‪

(485) ! V N a‬ن

(486) ا ‪.‬‬ ‫‪E‬د‪ : E‬ن ی ا ی>‪ 1‬ﺏاﺙ ؛ ذ < أن " ‪L‬ا‪ JN‬آن آد ‪ a/‬رات‬. ‫ا ‪ N‬و ا ‪ Q‬ﺝ و ا ا ‪ -RN :‬ا ‪[2‬اﺉ آ‪Y‬ه ا ول ا‪(5‬ى ‪.‬‬. ‫‪8‬‬. ‫‪ -1‬د‪ :".‬ﺝ

(487) ل ا ‪،‬ا اﺉ‪ 7‬ا‪A‬دار و!

(488) ا ‪ L‬ا‪A‬دار ‪،‬ا‪Q"A‬ر ‪iU،‬ة ا

(489) رف ‪، 1982،‬ص‪53.-52‬‬ ‫‪9‬‬.

(490) ‫ﻤﺎﻫﻴﺔ ﻗﺎﻨﻭﻥ‬. ‫ﺍﻝﻔﺼل ﺍﻝﺘﻤﻬﻴﺩﻱ‬ ‫ﺤﻤﺎﻴﺔ ﺍﻝﺒﻴﺌﺔ‬ ‫ا‪ !"#‬ا?‪ : /‬ا‪#‬ر ا‪%R‬ی&‪F /‬ن ی ا ‪ /0‬ا‪OC‬اﺉ‪%‬‬. ‫ آن !ع ا ا ‪ aYU‬ا ‪ aqU‬ول وه‪I‬ا ا ه

(491) ا ‪ Y‬ا ‪->Q :‬‬ ‫وآ‪P‬ة ا

(492) ‪U‬آ‪ a‬ا ‪ - :‬ا ‪،‬و‪ V N‬ه‪I‬ا ا‪"5‬س ار‪ i‬ا \ ل أه‪ 9‬ا

(493) ا‪ a‬ا ‪:‬‬ ‫ ‪

(494) _U -‬ا ا ‪[2‬اﺉي وذ < (‪M‬ل ا ا‪

(495) "H‬ر ا ‪ -RN :‬ا ‪[2‬اﺉ‬ ‫و أن ا"‪.- M‬‬ ‫ا

(496) ‪%‬ع اول ‪ :‬ﺕ‪#‬ر أﺙ‪D‬ء ا

(497) ‪%‬ة ا@‪&E‬ری‬ ‫ ا ‪[2‬اﺉ ا ول ا ‪. C( :‬ة ‪ 3‬ا‪

(498) "H‬ر ‪،‬و‪B/ < I‬ن ه‬ ‫آن ه أ دو >

(499) ة ‪،‬اول ‪ - N‬ا ا وا‪

(500) 5‬ا‪

(501) "H‬ر ‪

(502) Q ،‬‬ ‫ ‪ c‬ا‪ 5‬ا‪

(503) N‬ا ‪B/‬ن ا

(504) >

(505) ا ‪ :/ - Vi :>.‬ا‪5‬را!‪:‬‬ ‫ا ‪[2‬اﺉـ ‪5‬ن ه‪I‬ا ـرض و ‪ T‬ا‪

(506) "H‬ر ‪[2 /،‬اﺉ

(507)

(508) _ ‪ T‬‬ ‫‪K‬وات وارد ‪- 3‬ت

(509) >

(510) "‪i/ - MY‬دى ه‪I‬ا ا

(511) _ إ ‪ V‬ا"ـ[اف ا

(512) ارد‬ ‫ا ‪ ،‬و ذ < ا ‪P‬وة ا ‪ _ ! \ Y‬ا‪2R5‬ر وق ا ‪Y‬ت ‪،‬آ

(513) ‪L‬م‬ ‫ا

(514)

(515)

(516) ت ا ‪ .‬ا ‪ 2

(517) -‬ر‪ :/ T q‬ا ل ‪ V N‬ا ‪P‬وات ا

(518)

(519) أدى إ ‪V‬‬ ‫‪3 Q‬ت ا

(520) ‪ J‬ا ‪ /2‬و‪ 7 " TU‬ا‪5‬رض آ

(521) ‪L‬م ا

(522) >

(523) ‪UB‬ء ا

(524) >‪3‬ت‬ ‫‪> V N‬ب ا‪5‬را!‪ :‬ا ‪. M.‬‬ ‫و

(525) م

(526) ‪ Q‬ا ل أن ا ا ا ‪ :/ >/ -3 :‬ا ‪[2‬اﺉ (‪M‬ل ا ‪.‬ة‬ ‫ا‪

(527) "A‬ر ا ور ا ‪ :/ Q‬ا"ـ[اف ا

(528) ارد ا و ‪.-‬‬. ‫‪10‬‬.

(529) ‫ﻤﺎﻫﻴﺔ ﻗﺎﻨﻭﻥ‬. ‫ﺍﻝﻔﺼل ﺍﻝﺘﻤﻬﻴﺩﻱ‬ ‫ﺤﻤﺎﻴﺔ ﺍﻝﺒﻴﺌﺔ‬. ‫ا

(530) ‪%‬ع ا?‪ : /‬ﺕ‪#‬ر ن ی ا ﺏ& ا‪GFEP‬ل‬ ‫ ا‪M"H‬ل ‪R‬ة ‪،‬ا اه

(531) م ا ‪[2‬اﺉ ‪ V N‬إ‪N‬دة ء ( ‪ T.‬ا

(532) >

(533) ‬ ‫و‪ / < I‬أه

(534) إ ‪ V‬ا ‪ 2‬ا ‪

(535) Q ، :‬ور ا [ أ(‪I‬ت ا ‪[2‬اﺉ ا ‬ ‫ ‪ ،‬وه‪I‬ا ‪ a‬ﺹور ‪N‬ة ‪U‬ت ه ‪Q/‬ة

(536) ا وآن ذ < ‪aQR :/‬‬ ‫ا"‪ -

(537) 9‬ــ‬ ‫ ‪

(538) c‬ا >ا‪a‬‬. ‫)‪(1‬‬. ‫)‪(2‬‬. ‫و‪

(539) c -‬ا >

(540) ن‬. ‫‪،‬آ

(541) ‪ 9‬إ‪U‬ء ‪2‬‬. ‫ا

(542) ‪.(3)J‬‬ ‫و‪ L‬ﺹر أول ‪ 9 c _U‬ا ‪N

(543) 2‬ت ا‪

(544) LA‬وﺹ‪ -M‬وه ‪L‬ن ا ‬ ‫ا در " ‪ 1967‬إ‪ H‬أ‪ 9 T‬ﺹا ا

(545) ا واآ‪ l/ V.‬ن‬ ‫ﺹ‪M‬ت رﺉ‪ w‬ا

(546) ‪ w 2‬ا ‪ :U‬ا ي ‪N‬ر‪ V> J‬إ ‪

(547) V‬ا م ا م)‪.(4‬‬ ‫أ ‪L‬ن ا ‪ H‬ا در " ‪ Q

(548) TB/ 1969‬ا ل ‪ TiU‬أ‪N R

(549) C T‬‬ ‫

(550) ا وه‪I‬ا (‪M‬ل ‪ V N T‬ا [ام ا > ت ا

(551) ‪ /Q

(552) a( ،‬ا‪5‬اض‬ ‫ا

(553) وا ﺉ‪.‬‬ ‫و‪ _ :/‬ا >ت و‪q‬اة د(ل ا ‪[2‬اﺉ ا _ ‪،‬أت ‪ -‬ادر ‪U‬‬ ‫‪ >2‬اه

(554) م ا و

(555) ا وه‪I‬ا ‪ J2‬را ‪UB‬ء ا

(556) ‪ w 2‬ا ‪ :3‬آ‪-‬‬ ‫ا"‪U‬ر م ا‪L‬ا‪2 :/ -‬ل

(557) ا ‬. ‫)‪9 (5‬‬. ‫‪.‬‬. ‫‪ -1‬ا

(558) "م ر‪ 73/63 9L‬ا

(559) ‪

(560) c‬ا >ا‪، a‬ا ‪2‬ة ا "

(561) ‪،‬ا د ‪. 1963/03/04 :/ 13‬‬ ‫‪ -2‬ا

(562) "م ر‪ 478/63 9L‬ا

(563) ‪

(564) c‬ا >

(565) ن ‪،‬ا ‪2‬ة ا "

(566) ‪،‬ا د ‪1963./12/20 :/ 98‬‬ ‫‪ -3‬ا

(567) "م ر‪ 38/67 9L‬ا

(568) ‪UB c‬ء ‪ 2‬ا

(569) ‪، J‬ا ‪2‬ة ا "

(570) ا د ‪1963./07/24 :/ 52‬‬ ‫‪ -4‬ا‪ 5‬ر‪ 73/67 9L‬ا

(571) ‪L

(572) C‬ن ا ‪،‬ا ‪2‬ة ا "

(573) ‪N،‬د ‪. 1967/01/18 :/ 6‬‬ ‫‪ -5‬ا

(574) "م ر‪ 156/74 9L‬ا

(575) ‪

(576) C‬إ‪U‬ء ا

(577) ‪ w 2‬ا ‪، :3‬ا ‪2‬ة ا "

(578) ‪N،‬د ‪.1974/07/23 :/ 59‬‬. ‫‪11‬‬.

(579) ‫ﻤﺎﻫﻴﺔ ﻗﺎﻨﻭﻥ‬. ‫ﺍﻝﻔﺼل ﺍﻝﺘﻤﻬﻴﺩﻱ‬ ‫ﺤﻤﺎﻴﺔ ﺍﻝﺒﻴﺌﺔ‬. ‫و‪ 1983 " :/‬ﺹر ‪L‬ن

(580) ا ا ‪I‬ي ‪

(581) C‬ا

(582) دئ ا

(583) ‪ D G‬ﺝا‬ ‫

(584) ا ‪،‬و ه‪I‬ا ا ن ‪

(585) a" :/ L C-‬ا وا ﺝ

(586) _ أ‪QR‬ل‬ ‫ا‪"H‬ـ[اف و‪ 7/ L‬ذات ا ن آ‪ < I‬ا

(587) ‪2‬ل وا" ‪M‬ه

(588) م ‪

(589) ،‬أدى إ ‪ V‬ﺹور‬ ‫‪N‬ة ‪L‬ا و

(590) ت أه

(591) ‪ -‬ا ن ا

(592) ‪

(593) c‬ا و‪ ،(1)-L‬ا ‪I‬ي ‪T M( N‬‬ ‫ا

(594) ‪U‬ع ‪ V N‬ا ‪

(595) LM‬ا و

(596) ا ‪N‬ان "ا

(597) ا

(598) ‪l‬‬ ‫وا " )‪.(2‬‬ ‫آ

(599) ﺹر " ‪ 1987‬ا ن ا

(600) ‪ - c‬ا

(601) ا ‪،‬وه‪I‬ا ‪ :‬ا‪ J2‬ا و إ ‪V‬‬ ‫ا‪-‬ج "" ا ز_ ا

(602) ‪ 9Q‬وا‪ U aP5‬ا‪ LA‬د وا

(603) ارد ا وا )‪.(3‬‬ ‫وإ ‪ V‬ﺝ "‪ c‬ذآ‪ 2، J‬أن ا

(604) ‪U‬ع ‪ 9‬رد >‪

(605) i‬ا ‪ :/‬ا ن‬ ‫ا دي وا ا ا ‪ a، >/ N.‬ى اه

(606) ه‪ T‬و( ‪ -‬را" ‪ :/‬د"ر ‪1989‬‬ ‫

(607) آس ا

(608) ا ا إه ‪ -

(609) 2 N‬آ

(610) أ!ف‬ ‫!ورة ا‪NH‬ء ا

(611) ا‪ 3‬وو‪ TL‬ا‪5‬اض ا

(612) وذ < (‪M‬ل إ [ام ا و ‬ ‫ ‪I- a.Q‬ا ا

(613) ‪2‬ل)‪.(4‬‬ ‫و‪ :/‬ا ا >ت ﺹر ‪ L‬ا وا ‪ \،(5) H‬ا

(614) دة ‪L 58‬ن ا ‪H‬‬ ‫‪ V N‬ا( ص ا

(615) ‪ w 2‬ا ‪ :U‬ا ‪H‬ﺉ‪ :/ :‬أ‪

(616) N‬ل ا