Expressions des fonctions et dans un domaine borné et multiplement connexe
ϕϕϕϕ ( ) z ψψ ψ ψ ( ) z
* Domaine simplement connexe
D
C
D
C
* Domaine multiplement connexe
D
C1
C2
Domaine doublement connexe
C1
C2
Cm
Cm+1
Cj
Lj
Domaine multiplement connexe
n
- L’uniformité de la solution impose sur tout contour fermé C de D σσσσ σσσσ
σσσσ σσσσ σσσσ
y x
y x xy
z
i z z z
+ =
− + = +
R S|
T|
4
2 2
Re ' Φ
Φ Ψ
b g c h b g b g
d i
- Le champ des contraintes est solution de
ReΦ z
b g
C =0- Cette condition est satisfaite si on prend Φ(z) de la forme : Φz Αk z zk Φ z
k
b g
= mb
−g
+b g
=
∑
log *1
avec Ak∈R, les points situés à l'intérieur de zk Ck et Φ*( )z uniforme dans m_ connexeD
* Vérification sur la courbe fermée Ljavec z-zj=reiθ
C1
C2
Cm
Cm+1
Cj Lj
Domaine multiplement connexe
Φ z iΑ Φz n
Lj j Lj
b g
=2ππππ ⇒ Reb g
=0Φ z Αk z zk Φ z Φ
k
b g
= mb
−g
+b g
=
∑
log *1
avec (z) = '(z)ϕϕϕϕ
ϕϕϕϕ z z dz cste k z zk z zk z zk z dz cste
k
b g
=z
Φb g
+ =∑
m=1 Αb
−g b
log −g b
− −g
+z
Φ*b g
+Φ* z dz Cklogz zk
k
b g
mb g
z
=∑
=1 − + fonction uniforme dans D( ) ( ) ( ) ( ) ( )
1 1
log log
+ fonction uniforme dans
m m
k k k k k k
k k
z z z zk C A z z z z z
ϕ
= =
=
∑
Α − +∑
− − −∑
−D
Finalement ϕϕϕϕ z kz γγγγk z zk ϕϕϕϕ z
k
b g
= mb
+g b
−g b g
+∑
= Α log * 1avec
+ f. u.
A R
C A z C
z z z
k
k k k k
k k
m
= − ∈ ∈
= − −
R S ||
T || ∑
=γγγγ ϕϕϕϕ
b g
b g b g
*
1
σσσσ σσσσ
σσσσ σσσσ y σσσσx ψψψψ
y x xy
z
i z z z
+ =
− + = +
R S|
T|
4
2 2
Re ' Φ
Φ
b g
Ψ Ψc h b g b g
d i
avec (z) = ' (z)- La condition d’uniformité de la solution impose Ψ(z) uniforme, c.a.d. ψ(z) de la forme : ψ
ψψ
ψ γγγγ ψψψψ γγγγ
ψψψ
z z zk z ψ C
k z
k m
b g
=∑
= 'b
−g
+ *b g RS T b g
k∈ 'log * 1
avec
uniforme dans D
* Conséquences sur le champ des déplacements ?
2 3
µµµµ κκκκ ϕϕϕϕ ϕϕϕϕ ψψψψ κκκκ λλλλ µµµµ
λλλλ µµµµ
Ux +iUy = z −z z − z = +
d i b g
'd i d i
avec + en DPϕϕϕϕ z kz γγγγk z zk ϕϕϕϕ z
k
b g
= mb
+g b
−g b g
+∑
= Α log * 1⇒ =
+ =
R S|
T|
∀ ∈Αj
j j
j m
0
0 1
κγκγκγ
κγ γγγγ ' ,
( )
2 ( )j j j
z L i z
ϕ = π Α +γ
'
( ) [
( )]
2 '( )
2j Lj j j j
L L
z z i z z i z
ϕ = Φ = πΑ ⇒ ϕ = − Απ
( )
2j j
z L i
ψ = π γ
( )
2j j
z L i
ψ = −π γ
( )
2 x y 2 j j j 'j
U iU Lj i A z A z
µ + = π κ +γ + +γ
( )
2 x y 2 1 j j 'j
U iU Lj i z
µ + = π κ+ Α +κγ +γ
* Calcul de la résultante du torseur des efforts sur Lj
n orientée vers l' intérieur du contour ⇒ changement de signe
C1
C2
Cm Cm+1
Cj
Lj
Domaine multiplement connexe
Résultante des efforts sur Lj Xj iYj i z z z z n
Lj
⇒ + = − ϕ
b g
+ ϕ'd i d i
+ψ⇒ + = −
+ = − −
R S|
T|
X iY i i i
X iY
j j j j
j j j j
2 2
2
ππππ γγγγ ππππ γγγγ ππππ γγγγ γγγγ
'
d
'i
Αj
j j
=
+ =
R S|
T|
0 κγ 0 κγ κγ
κγ γγγγ ' ⇒
= − + +
= −
+
R S ||
T ||
γγγγ ππππ κκκκ
γγγγ κκκκ
ππππ κκκκ
j
j j
J
j j
X iY X iY
2 1
2 1
b g
b g
'
* Finalement, les expressions de ϕ(z) et ψ(z) seront :
ϕϕϕϕ ππππ κκκκ ϕϕϕϕ
ψ ψψ
ψ κκκκ
ππππ κκκκ ψψψψ
z X iY z z z
z X iY z z z
k k k
k m
k k k
k m
b g b g b g b g b g
b g b g b g b g b g
= − + + − +
= + − − +
R S ||
T ||
==∑
∑
1
2 1
2 1
1
1
log log
*
*
Expressions des fonctions et dans un domaine infini et multiplement connexe
ϕϕϕϕ ( ) z ψψ ψ ψ ( ) z
* On se place à l’extérieur d’un cercle CRde rayon R très grand tel que : ∀j z, j < <R z
log log log log
)
z z z z
z z z
z z
k z
k k k
− = +
F
−HG I
KJ
= − −F
HG I KJ
+b g
1 12
2
…
uniforme dans ( -CD R
ϕϕϕϕ ππππ κκκκ ϕϕϕϕ
ψ ψψ
ψ κκκκ
ππππ κκκκ ψψψψ
z X iY z z z
z X iY z z z
k k k
k m
k k k
k m
b g b g b g b g b g
b g b g b g b g b g
= − + + − +
= + − − +
R S ||
T |
|
=
=
∑
∑
1
2 1
2 1
1
1
log log
*
*
ϕϕϕϕ ππππ κκκκ ϕϕϕϕ
ψ ψψ
ψ κκκκ
ππππ κκκκ ψψψψ
ϕϕϕϕ ψψψψ
z X iY
z z
z X iY
z z
z z
X Xk Y Y
m
k m
b g b g b g
b g b g
b g b g
b g b g b g
= − +
+ +
= −
+ +
R S ||
T ||
= =R S|
T| ∑ ∑
2 1
2 1 1 1
log log
**
**
** **
avec
et uniformes dans - C et
D R
Développement en série de Laurent ⇒ =
=
R S ||
T ||
−∞∞
−∞
∞
∑
∑
ϕϕϕϕ ψψψ ψ
**
** '
z a z
z a z
n n
n n
b g
b g
σσσσ σσσσ ϕϕϕϕ ϕϕϕϕ
σσσσ σσσσ σσσσ ϕϕϕϕ ψψψψ
y x
y x xy
z z
i z z z
+ = +
− + = +
R S|
T|
2
2 2
' '
' ' '
b g d i
e j
b g b g
d i
n a z a z
a a n
n n
n n n
n n
− −
=
∞ + =
⇒ = = ≥
∑
1 12
0
0 2
e j
pour ϕϕϕϕ ππππ κκκκ ϕϕϕϕ
ψ ψψ ψ κκκκ
ππππ κκκκ ψψψψ
ϕϕϕϕ ψ ψψ ψ
z X iY
z z
z X iY
z z
z a z
z a z
n n
n n
b g b g b g
b g b g
b g b g
b g b g
= − +
+ +
= −
+ +
R S ||
T ||
=
=
R S ||
T ||
−∞∞
−∞
∞
∑
∑
2 1
2 1
log
log
**
**
**
** '
avec
σσσσy σσσσx ππππ κκκκ ππππ κκκκ n n n X iY n
z
X iY
z n a z a z
+ = − +
+ − −
+ + +
L NM O
− −
QP
−∞
∑
∞2 2 1
1
2 1
1 1 1
b g b g e j
* Les contraintes doivent rester finies à l’infini
bornée bornée pour
σσσσ σσσσ σσσσ ϕϕϕϕ ψψψψ
ϕϕϕϕ ψψψψ
y x xy
n
i z z z
z z z a n
− + = +
⇒ ⇒ = ≥
2 2
0 2
' ' '
' ' ' '
b g b g
d i
b g b g
ϕϕϕϕ ππππ κκκκ ϕϕϕϕ
ψ ψψ
ψ κκκκ
ππππ κκκκ ψψψψ
ϕϕϕϕ ψ ψψ ψ
z X iY
z z z
z X iY
z z z
B R B iC
z d z
d z z d
z d
z
b g b g b g
b g b g b g
b g b g
= − +
+ + +
= −
+ + +
R S ||
T || RS T
= +∈= + +
= + +
R S|
T|
2 1
2 1
0
0
0
1 2
2
0
1 2
2
log
log ' ' ' ' ' '
Γ Γ
Γ avec Γ=
et
⋯
⋯
* L’expression finale des fonctions ϕ(z) et ψ(z) est donc :
* Calcul des réels B, B’ et C’ en fonction du chargement à l’infini
σσσσ σσσσ ϕϕϕϕ
σσσσ σσσσ σσσσ ϕϕϕϕ ψψψψ
σσσσ σσσσ σσσσ σσσσ σσσσ
x y z
y x xy z
x y
y x
xy
Lim z B
i Lim z z z
B B
C
∞ ∞
→ ∞
∞ ∞ ∞
→ ∞
∞ ∞
∞ ∞
∞
+ = = =
− + = + =
R S|
T|
⇒= +
= −
=
R S| T|
4 4 4
2 2 2
4 2 Re '
' ' ' ' '
'
b g
b g b g
d i
d i
d i
Γ
Γ σx
∞
∞
∞
∞
σy
∞∞∞
∞
σxy
∞
∞
∞
∞ α
σI
∞∞
∞∞
σII
∞∞
∞∞
α
x y
I II
α
σσσσ σσσσ ϕϕϕϕ
σσσσ σσσσ ϕϕϕϕ ψψψψ
σσσσ σσσσ
σσσσ σσσσ
αααα αααα αααα
I II z
II I
i z
i
I II
II I
i
Lim z B
e Lim z z z e
B
e
∞ ∞
→ ∞
∞ ∞
→ ∞
∞ ∞
∞ ∞ −
+ = = =
− = + =
R S|
T|
⇒= +
= −
R S|
T|
4 4 4
2 2
4 1
2
2 2 2
Re '
' ' ' ' '
b g b g b g
d i c h
c h
Γ
Γ Γ
- En fonction des contraintes non principales
- En fonction des contraintes principales
Application : plaque comportant un petit trou circulaire de rayon R
Au voisinage du trou
coordonnées polaires ⇒ + = +
− + = +
R S|
T|
σσσσθθθθ σσσσσσσσrθθθθ σσσσσσσσrrθθθθ ϕϕϕϕ iθθθθ ϕϕϕϕϕϕϕϕ ψψψψz z
i e z z z
2
2 2 2
' '
' ' '
b g b g
b g b g
ϕϕϕϕ ππππ κκκκ
ψ ψψ
ψ κκκκ
ππππ κκκκ
z X iY
z z d
z d z
z X iY
z z d
z d
z
b g b g
b g b g
= − +
+ + + + +
= −
+ + + + +
R S ||
T ||
2 1
2 1
1 2
2
1 2
2
log
log ' ' '
Γ Γ
⋯
⋯
⇒
= − +
+ + − − +
= −
+ + − − +
R S ||
T ||
Φ Γ
Ψ Γ
z X iY
z d z
d z
z X iY
z d
z d z
b g b g
b g b g
2 1
2
2 1
2
1 2
2 3
1 2
2 3
ππππ κκκκ κκκκ ππππ κκκκ
…
' ' ' …
( ) ( )
( ) ( )
0 1 2 1
0
0 1 1 2 1
0
, ,
2 1
' ' ', ' , ' '
2 1
k k
k k
X iY
z a z avec a a a d
X iY
z a z avec a a a a d
π κ
κ κ
π κ
∞ −
∞ −
+
Φ = = Γ = − = −
+
Ψ = = Γ = − = − = −
+
∑
∑
⋯
⋯
- Sur le trou (r=R) on a : σσσσR σσσσRθθθθ θθθθ θθθθθθθθ i
i
i z z e z z z z i
− = + − + z=
=
R S|
T|
−Φ
b g d i
Φ 2 Φ'b g b g
Ψ ReRe avec
σσσσR σσσσRθθθθ k k θθθθ θθθθ θθθθ θθθθ θθθθ
i k k
k
i k i i k
k
i k i k
R a e a
R e a e a
R e a
R e
− =
∑
∞ 1+ − +∑
∞ − − −∑
∞ ++ −0
0
2 1
0
2 2 0
' ' '
- Si le chargement sur le trou (r=R) est connu, le terme de gauche est connu
σσσσR σσσσRθθθθ k θθθθ
i ei k
− =
−∞
∑
∞ Α1 1
1 1 1
Termes en i a a' avec '
e a a
R R
θ ⇒ Α = − = −κ
( ) ' '
k a a a
R a a
R a a
=0 ⇒ Α0= 0+ 0− 22 =2 0− 22 avec 0= 0=Γ
2 2
2 2 0 0
Termes en i a ' avec ' '
e a a
R
θ ⇒ Α = − = Γ
Termes en e pour k a
R
ik
k k k
θθθθ ≥3 ⇒ Α = Termes en e pour k k
R a a
R
ik
k k
k
k k
− +
+ −
≥ ⇒ + − =
θθθθ 1 1 2
2
' Α
a a a R a A R
a A R
a R
ak A Rk k pour k ak R k ak Rk k pour k
0 0 2 0
2
2 2
2
1 1
1 1
2
2 2
2
1 1
3 1 1
= = = − = +
= + = −
+
= ≥ = + − ≥
R S ||
T ||
+ +−
Γ Γ Γ Α Γ
Α
Α
; ' ' ; ' ; '
; '
( ) ; ' ( )
b g d i
κκκκ κκκκ
b g
κκκκ
Exemple 1 : chargement de traction simple
x y
σ∞
σ∞
- Conditions Limites (CL) à l’infini σσσσσσσσx σσσσσσσσ
xy y
∞ ∞
∞ ∞
=
= =0
B B
C
x y
y x
xy
= +
= −
=
R S|
T|
∞ ∞
∞ ∞
∞
σσσσ σσσσ σσσσ σσσσ σσσσ
d i
d i
42' '
⇒ = =
= = −
R S ||
T ||
∞
∞
B B
Γ Γ
σσσσ σσσσ4 ' ' 2
- CL sur le trou (trou libre)
σσσσR=σσσσRθθθθ=0 ⇒Αk =0 ∀k
a a a R a A R
a A R
a R
ak A Rk k pour k ak R k ak Rk k pour k
0 0 2 0
2
2 2
2
1 1
1 1
2
2 2
2
1 1
3 1 1
= = = − = +
= + = −
+
= ≥ = + − ≥
R S ||
T ||
+ +−
Γ Γ Γ Α Γ
Α
Α
; ' ' ; ' ; '
; '
( ) ; ' ( )
b g d i
κκκκ κκκκ
b g
κκκκ
( )
0 0 1 1
2 2 2 2
2 2 3 4 3
2 4
4 2 4
4 , ' ' 2, ' 0
' 2 , ' 2 2, ' 0
' 1 2 ' 3
2
a a a a
a R R a R R a a a
a R a a R
σ σ
σ σ
σ
∞ ∞
∞ ∞
∞
= Γ = = Γ = − = =
⇒ = Γ = − = Γ = = = =
= + ⇒ = −
a a a a
a R a R a a a
a R
0 0 1 1
2 2
2 2
3 3 4
4
4
4 2 0
2 2 0
3 2
= = − = =
= − = = = =
= −
R S ||
T ||
∞ ∞
∞ ∞
∞
σσσσ σσσσ
σσσσ σσσσ
σσσσ
, ' , '
, ' ,
'
'
⇒
=
F
−HG I
KJ
+F
− +HG I
KJ
=
F
+HG I
KJ
−F
+HG I
KJ
= −
F
+ −HG I
KJ R
S
|| ||
T
|| ||
∞ ∞
∞ ∞
∞
σσσσ σσσσ σσσσ θθθθ
σσσσ σσσσ σσσσ θθθθ
σσσσ σσσσ θθθθ
θθθθ
θθθθ r
r
R r
R r
R r R
r
R r R
r R r
2 1
2 1 4 3
2
2 1
2 1 3
2
2 1 2 3
2
2 2
2 2
4 4
2 2
4 4
2 2
4 4
cos
cos
sin
⇒
=
F
+HG I
KJ
= −
F
+ −HG I
KJ R
S ||
T ||
∞
∞
ϕϕϕϕ σσσσ ψψψ
ψ σσσσ
z z R
z
z z R
z R
z
b g b g
4 2
2
2
2 4
3
- Calcul des contraintes au voisinage du trou - Détermination des fonctionsϕ(z) et ψ(z)
σσσσ σσσσ σσσσ σσσσ σσσσ
θθθθ
θθθθ θθθθ θθθθ
+ =
− + = +
R S|
T|
r
r r
i
z
i e z z z
4
2 22
Re
' Φ
Φ Ψ
b g
c h
b g b g
d i
Φ Ψ
z R
z
z R
z R z
b g b g
=
F
−HG I
KJ
= −
F
− +HG I
KJ R
S ||
T ||
∞
∞
σσσσ σσσσ
4 1 2
2 1 3
2 2 2 2
4 4
max
Au bord du trou , on a alors 0
2 3
R R
r R
θ
θ θ
σ σ
σ σ θ π σ∞
=
= =
= = =
Le coefficient de concentration des contraintes KΤ =σσσσ ∞ = σσσσ
max
3
- Calcul du champ des déplacements
u iu e
z z z z
r
+ θθθθ = −iθθθθ − −
µµµµ κκκκ ϕϕϕϕ ϕϕϕϕ ψψψψ
d i
2b g
'd i d i
ϕϕϕϕσσσσ
ψψψ ψ σσσσ
z z R
z
z z R
z R
z
b g b g
=
F
+HG I
KJ
= −
F
+ −HG I
KJ R
S ||
T ||
∞
∞
4 2
2
2
2 4
3
u r r R R r R
r
u r R r R
r
r = − + +
L
+ + −NM O
RS QP
T UV W
= −
RS T
− + +UV W R
S ||
T ||
∞
∞
σσσσ
µµµµ κκκκ κκκκ θθθθ
σσσσ
µµµµ κκκκ θθθθ
θθθθ
8 1 2 2 1 2
4 1 2
2 2 2 2
4 2
2 2
4 2
b g b g
b g
cos sin
Exemple 2 : chargement de traction équibiaxiale
x y
σ∞
σ∞
σ∞
σ∞
- Conditions Limites (CL) à l’infini σxσσy σ
xy
∞ ∞ ∞
∞
= =
=0 B B
C
x y
y x
xy
= +
= −
=
R S|
T|
∞ ∞
∞ ∞
∞
σσσσ σσσσ σσσσ σσσσ σσσσ
d i
d i
42' '
⇒ = =
= = ⇒ =
R S|
T|
Γ ∞
Γ B
B C
σσσσ 2
0 0
' ' '
- CL sur le trou (trou libre)
σσσσR=σσσσRθθθθ =0 ⇒Αk =0 ∀k
a a a R a A R
a A R
a R
ak A Rk k pour k ak R k ak Rk k pour k
0 0 2 0
2
2 2
2
1 1
1 1
2
2
1 1
3 2 1 2 1
= = = − = +
= + = −
+
= ≥ = + − ≥
R S ||
T ||
+ + −Γ Γ Γ Α Γ
Α
Α
; ' ' ; ' ; '
; '
( ) ; ' ( )
b g d i
κ κ
b g
κ
⇒
= = = = = =
= = = = = = =
= + =
R S ||
T ||
∞
∞
a a a a
a R a R R a a
a R a
0 0 1 1
2 2
2
2 2
3 3
4 2
2
2 0 0
0 2 0 0
1 2 0
Γ Γ
Γ Γ
σσσσ
σσσσ
, ' ' , '
' , ' , ' ,
'
b g
⋯a a R
a a a a a a a
0 2
2
0 1 1 2 3 3 4
2
0
= =
= = = = = = = =
R S|
T|
∞ ∞
σσσσ , ' σσσσ
' ' ' ' ⋯
⇒ = =
= = −
R S ||
T ||
∞ ∞
∞ ∞
Φ z Ψ z R
z
z z
z R
z
b g b g
b g b g
σσσσ σσσσ
ϕϕϕϕ σσσσ ψψψψ σσσσ
2 2
2 2
2
, , - Détermination des fonctionsϕ(z) et ψ(z)
- Calcul des contraintes au voisinage du trou
σσσσ σσσσ σσσσ σσσσ σσσσ
θθθθ
θθθθ θθθθ θθθθ
+ =
− + = +
R S|
T|
r
r r
i
z
i e z z z
4
2 2 2
Re
' Φ
Φ Ψ
b g
c h
b g b g
d i
⇒=
F
−HG I
KJ
=
F
+HG I
KJ R
S ||
T ||
=∞
∞
σσσσ σσσσ σσσσ σσσσ
σσσσ
θθθθ
θθθθ r
r
R r R r 1
1
0
2 2
2 2
et
max max
Au bord du trou , on a alors 0 2
2
R R
r R θ K
θ
σ σ σ
σ σ∞ Τ σ∞
= =
= ⇒ = =
=
Exemple 3 : Trou sous pression hydrostatique
- Conditions Limites (CL) à l’infini σσσσ x σσσσ y σσσσxy
∞= ∞= ∞ =0 ⇒ Γ Γ= '=0
- CL sur le trou
σσσσR= −P, σσσσRθθθθ =0 ⇒ A0= −P et Ak =0 ∀ ≠k 0
a a a R a A R
a A R
a R
ak A Rk k pour k ak R k ak Rk k pour k
0 0 2 0
2
2 2
2
1 1
1 1
2
2 2
2
1 1
3 1 1
= = = − = +
= + = −
+
= ≥ = + − ≥
R S ||
T ||
+ +−
Γ Γ Γ Α Γ
Α
Α
; ' ' ; ' ; '
; '
( ) ; ' ( )
b g d i
κκκκ κκκκ κκκκ
b g
a P R
a a a a a a a a
'
' ' ' '
2 2
0 0 1 1 2 3 3 4 0
=
= = = = = = = = =
RS T
⋯⇒
= =
= = −
R S|
T|
Φ Ψ
z d où z
z P R
z d où z P R
z
b g b g
b g b g
0 0
2 2
2
' '
ϕϕϕϕ ψ ψψ
ψ ⇒
= − = =
= =
R S ||
T ||
σσσσ σσσσ σσσσ
µµµµ
θθθθ θθθθ
θθθθ
r r
r
P R r
P R r u P R
r u
2 2
2 2 2
0
2 0
; ;
;
P P
σσσσR σσσσRθθθθ k θθθθ
i ei k
− =
−∞