Programın Yapılandırılmasında Üniversite Yönetiminin Rolü
İNCELENEN TEMA
5. Programın Yapılandırılmasında Üniversite Yönetiminin Rolü
Bölgesel ve uluslararası düzeyde
Program hakkında iç ve dış paydaşların görüşlerini almak Sürekli olarak programın etkililiğini denetlemek Programların etkililiğini denetlemek
Öğrencilere yurt içi ve yurt dışında staj imkânı sağlamak Projeler için kısmi finansman sağlamak
Program geliştirme sürecinde dış denetçilerin kimler ya da hangi kurumlardan olacağına karar hakkında iç ve dış paydaşlardan görüş almak
155
Aalborg Üniversitesi, proje tabanlı eğitim programının yapılandırılmasında kurumsal bir strateji kullanmaktadır ve problem ve proje tabanlı eğitim yaklaşımının etkili bir şekilde yönetilebilmesi için yönetimsel yapılar oluşturmuştur. Her program, öncelikle öğretim elemanları tarafından yönetilir. Program içerisinde, öğretim elemanları, öğrenciler, bölüm yöneticileri ve dış paydaşlar derslerin oluşturulmasında, üniversite yönetiminin karar alma aşamasında ve temaların oluşturulmasında aktif görev alırlar. Her programda, dönem koordinatörü (genellikle bir öğretim elemanı) program hakkında üniversite yöneticilerine dönem ile ilgili ayrıntılı bilgi verir. Aalborg Üniversitesi yöneticileri, her daim UCPBL merkezi ile iletişim halindedir ve projelerde programlar arası ve fakülteler arası işbirliğine yardımcı olur (AAU, 2015). Aalborg Üniversitesi öğretim üyeleri Doç. Dr. Jette Egelund Holgaard, Prof. Dr.
Mona Lisa Dahms, Doç. Dr. Claus Monrad Spliid ve Prof. Dr. Anette Kolmos da kendilerinin proje tabanlı eğitim programları konusunda bilimsel araştırmalar yaptıklarını ve bu araştırmaların proje tabanlı eğitim programlarının geliştirilmesinde katkıda bulunduklarını belirtmiştir.
Roskilde Üniversitesi proje tabanlı eğitim programının yapılandırılmasında üniversite yöneticileri temel olarak dış paydaşlarla işbirliği sağlamak, programların etkililiğini denetlemek, öğrencilere yurtiçi ve yurtdışında staj imkânı sağlamak, projeler için kısmi finansman sağlamak, sürekli olarak programın etkililiğini denetlemek, program hakkında iç ve dış paydaşların görüşlerini almak gibi roller üstlenir (Andersen & Heilesen, 2015; RUC, 2017).
McMaster Üniversitesi’nde proje tabanlı eğitim programının yapılandırılmasında kurumun program geliştirme sürecinde dış denetçilerin kimler ya da hangi kurumlardan olacağına karar vermek, akreditasyon ölçütlerinin karşılanması ile ilgili çalışmalar yapmak, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer paydaşlardan gelen programlar ile ilgili önerileri değerlendirmek, eğitim programının etkililiği hakkında iç ve dış paydaşlardan görüş almak, proje tabanlı uygulamaların etkililiği hakkında bilimsel çalışmalar yapılmasını sağlamak, üniversitenin genel stratejik planları ile akademik programların uygulamaları arasındaki uyumu denetlemek gibi rolleri bulunmaktadır (McMaster Üniversitesi, 2017; Neville, 2009; Taylor & Miflin, 2010).
Delft Teknik Üniversitesi proje tabanlı eğitim programlarının yapılandırılmasında üniversite yönetimi, iç ve dış paydaşların görüşlerinin eğitim programlarına entegre edilmesini sağlamak, program uygulamalarının doğru bir şekilde gerçekleştirilebileceği öğrenme ve öğretme ortamları düzenlemek, programın geliştirilmesi amacıyla yükseköğretim kurumları, diğer kurum ve kuruluşlar ile işbirliği sağlamak, kurumun felsefesi ve vizyonu ile eğitim programları
156
arasındaki ilişkiyi sürdürecek çalışmalar yapmak (Kamp, 2011) gibi roller üstlenmektedir.
Ayrıca ulusal ve bölgesel düzeyde üretim ihtiyaçlarını üniversiteler ile paylaşmak, üretime destek olmak, paydaşların görüş ve önerilerine göre programların kalitesini geliştirmek, bu görüşlere göre stratejik gelişim planları oluşturmak, öğretim elemanları ve diğer paydaşların programa aktif katılımını sağlayacak politikalar oluşturmaktır (Kamp & Klaassen, 2013; TU Delft, 2017). Delft Teknik Üniversitesi’nden Prof. Dr. Gillian Saunders-Smits de yönetimin proje tabanlı eğitim programı yapısı ve uygulamaları konusunda öğretim elemanlarına hizmet içi eğitimler düzenlediğini belirtmiştir.
Worcester Politeknik Üniversitesi eğitim programlarının yapılandırılmasında üniversite yönetimi proje tabanlı uygulamalar konusunda öğretim elemanları ve öğrencileri destekleyecek çalışmalar düzenlemek, programın iyileştirilmesine yönelik çeşitli paydaşların görüşlerini almak, programların sürdürülebilirliğini sağlamak için çalışmalar yapmak, projelere bölgesel, ulusal ve uluslararası sponsorlar bulmak gibi roller üstlenmektedir (Elmes & Loiacono, 2009;
Hignite, 2017; Pfeifer & Rosbach, 2016; Tryggvason & Apelian, 2011, s. 90; Vaz, 2012).
Worcester Politeknik Üniversitesi’nden Prof. Dr. Richard Vaz ise proje tabanlı eğitim programlarının yapılandırılma sürecinde kampüs içinde ve dışında öğrencilerin proje çalışmaları yapabileceği ortamlar oluşturmak, öğretim elemanlarına proje tabanlı eğitim programı konusunda eğitimler düzenlemek, küresel bağlamda dış paydaşlar ile işbirliği protokolleri oluşturmak gibi yönetimin birçok konuda katılım gösterdiğini belirtmiştir.
Proje tabanlı eğitim programlarının yapılandırılmasında üniversite yönetiminin rollerine ilişkin yukarıdaki bulgular incelendiğinde, üniversite yöneticilerinin programların yapılandırılmasında benzer sorumluluklar üstlendiği görülmüştür. Bu çalışmada incelenen üniversitelerin eğitim programlarının yapılandırılmasında yönetimin rollerine ilişkin bu sorumluluklar genel olarak “bölgesel, ulusal ve uluslararası işbirliği sağlama, programla ilgili kalite ve akreditasyon çalışmalarını denetleme, öğretim elemanları ve öğrencilere proje tabanlı eğitim programları ile ilgili eğitimler düzenleme, öğrenci projelerini finansal olarak destekleme ve sponsorlar bulma” olduğu belirtilebilir. Bu rol ve sorumluluklar incelendiğinde, üniversite yönetiminin kurum kültürünün bir parçası olarak ele alınması gereken eğitim programlarının yapılandırılmasında etkin rol aldığı, planlamacılara ve uygulayıcılara birçok açıdan destek olduğu görülmektedir. Bu bağlamda, bu çalışmada proje tabanlı eğitim programları incelenen üniversitelerde üniversite yönetiminin sadece bir karar mekanizması olarak değil, diğer tüm paydaşlar gibi, programa katkı sağlayan birimler gibi hareket ettiği söylenebilir.
157
De Graaff ve Kolmos (2007) çalışmasında, proje tabanlı eğitim programları ile ilgili olarak sadece yapılandırma sürecinde değil, uygulama ve değerlendirme sürecinde de yönetici desteğine ihtiyaç duyulduğunu belirtmiştir. Kolmos (2010) özellikle eğitim programlarını proje tabanlı olarak yapılandırmak isteyen kurumlarda üst kademe yöneticiler tarafından sağlanacak bu desteğin örgütsel motivasyon kaynağı olduğunu vurgulamıştır. Li ve Henriksen (2010) ise proje tabanlı eğitim programı uygulayacak kurumlarda, uygulamalara direnç gösterebilecek kişilere karşı çalışmaların yapılmasının yöneticilerin bir diğer rolü olduğunu belirtmektedir. Bu bağlamda, üniversite yöneticilerinin de proje tabanlı eğitim programı felsefesine hâkim olmaları ve değişimi yönetebilecek deneyime sahip olmaları gerekmektedir. Çünkü örgütsel değişim bireysel olarak gerçekleştirilebilecek bir süreç değildir. Ayrıca, sadece yönetici kademesindeki kişilerin bu değişimi yönlendirmeye çalışması yeterli olmayacaktır. Çünkü bu durum öğretim elemanları tarafından baskıcı bir tutum olarak görülebilir ve değişime karşı bir tutum geliştirilebilir. Dolayısıyla, değişim kurumdaki her bireyin kolektif çabasına bağlıdır.
5.1.1.6. Programın Yapılandırılmasında Öğretim Elemanlarının Rolü ile İlgili