مخاطر القروض العقارية في التشريع الجزائري

(1)

–

:

: : . : . ... .. .... ... ... -... . ... . .... ... ... . : ... ... ... . ... ...

(2)

"

.

(3)

...

(4)

(5)

/ وو ،دا?-Bا ة / أ ?L D, ا ? +62 12د L+8Fا 1/ + ا "7 و 1 ، /( أ "= ) Y62 "C, D ز C ا اًر0Y و J 6+ ا د L+8 ، را?*+ Fا .* 2و 1 6 ا ك? 2و ،يد L+8Fاو +#Fا zD6 2 / C2ا ،د) /, ا 450 ا و ن ?( "= ج0+ ا ا ھ دا?-| '8 +#Fاو , ا ط (Zا إ يدp2 ، '8 ك0 "6C2 ?/} 4 +C ا - دا?-Bا . a ا Fو 1/ , Zا H/* ا Fو 1 / ا F ه 5? F ي0 ة'/ ا ، ا 12د L+8Fا ت ار' ا 1 ارد "= نأ 'C لو' ، 3 N/L D, ا ع Y8 :أو Fإ ل): t ذو N Y ا / '2ا%+ ا . ?7ا%C ا -و * أ ع Y* ا ا ھ '3J ، , ? ا ر 6+ Fا ن إ "= @ ا ' تدادزاو 8 '6 , ل)*+ Fا N ى?:أ "= @ " ة?+ ا t - 1/ 0 6 ا ت Y , ا م +ھا ، - ~ = ?n ةد 2ز د) ا /- ~-? ي ا ~80 ا - ،120 وأ تاذ ھ 0 ا N , ة?/ = 1/ D ا 2' • 13# -ا? ، و ع را 1@/6 ا ى0+, 13# 1/ q و ، 13# ى?:أ Q65 ر *+-او 1/ ا درا0 ا H3 "3, + ا دا?-| ءا?J ب Bا ه ھ "=و ، D, ء وأ 1/ D, ا 1 زBا '/*6 - ~ ھ ة?J ?/} وأ ة?J 1*2?Y ?7ا%C ا -. م أو ،ع Y* ا ھ'3@2 + ا 12ر% ا 1/650 ا ه ھ ~ و و /, و ض03 ا 1 و' ا ، /( D, ا تا'(0 ا "20 و ز C إ 1 3 3* ت :أ - ه , ا ھو ،1/ ة' ت YYa 1/ + ، 3 N/L D, ا ع Y8 :أ + ا ، t ذو ل): q)€ ا RYa ا 1 (? ) 1967 -1969 ( لوBا ? ا RYa ا 1 (? و ) 1970 -1973 ( € ا ? او ، ) 1974 -1979 ( / a ا /YYa ا 1 (? و ) 1980 -1989 ( . •/3 ا ة?Y/, ت YYa ا ة?+- ت%/ 1/ D, ا ق0, ا 1/ 0 6 ا ت ، 1 ( 9 ھر + ل C ا ا ھ - '/(0 ا ض?6 ا ، = , ا ء - '/(0 ا '36+ ا 1 و' ا ~ = /( 3 20 و ، PL: أ ل € ا "/ 10 د ?/2) ر 2 / /- D, ا ع Y* 1962 و 1979 ، ?€=أو 71 / جد ر / 1980 و 1989 ا ?2?* N,( يد L+8Fا z C ﺔﻣدﻘﻣ

(6)

+#Fاو 1 ، = ً 6 ة?+ ا ه ھ - z ق0, ا إ ل0:' ا ص a ا ع Y* / 0 8 12ر *6 ا ، ت •/3 ا ف?ط ر C2Zا ھ D, ء +8F ة'/(0 ا 1 / 0 ا ~ = /( 1/ 0 6 ا . + ا د03C ا H}? ل C ا ا ھ - 1 و' ا 3+ ، نأ ?/} ا ه ھ د03C H , ? ة0#? ا ƒ7 + ا D, ا ل C -، 12د L+8ا فو?n ا?n "€ + 4#ا? تادارZا 1/ ا N* Bا 1 1/ و?+ ا 1 ز 1986 ، /( 1 7) ا 1/ ا "7 0 ا t 1 و' ا '6 H ء ا - لوBا 3(0 Y ، تادا?2Zا د0=ر N , ةدو' 1 6 ا درا0 -،1/ ا ƒ+ ت %/ D/ ما'6 ا إ 1- 5Z 1/ 0 6 ا ت D, ا "20 + 1*2?ط را?*+ ا م' ص a ا "20 + ا ، ? Bا '2'6 ا "6# 1/ D, ا 42ر @ ا ز C إ 1/ - "/8ا? . : Zا ر0ط - ت D, ا ھز C إ 1/ - 80 ف?6 ز C . و ?20Y و 1/ "= نأ /- tJ F ر *6 +:ا ا0 أ ف) ، -0+ Fإ .* +2 F ? 1 / و Hھأ "6 و ،ز C Zا 1/ 3 Y+ + ا 12د ا "7 0 ا - D 1/ ا درا0 ا و * ه ھ ة?/:Bا 6 ا 7 ك)+ ا - '/(0 ا . D, دا?-| 1 , ا ھ ?/-0 'L8 / و ، "20 + ا 1 / ?/• يرو? ا ن = ?L 6 ا ، ا ت?J Y , ا 1/ 0 6 ا ت 12ر # ت ()9إ ،ق0, ا د L+8ا - ل0:' او 1/=ا?+JFا جو?a ا 3 وأ ن = ن = ي ا ه?qأ ،نا? 6 او D, ا "20 ل C -/( "=وأ t ذ إ ك0 ا ت / 6 م /* ا 'L8 ،"20 + ا t ذ و '6 ت ()9إ /J -?L ا نا'/ ا ھ'3J C ا ت 3#0+ ا 4 ة'2' ن0 * ا رو'L 1 و' 90 -10 - خرp ا 14 "2?-أ 1990 ض?* او '* . 6+ ا 2 /( ، ضو?* ا K . 6+2 /- 1 *+, 1/ ا ت , p او ك0 ا ~ 9أ ن0 * ا ا ھ " ، ا ط @ او 3 :' ل C ر /+:ا - ة?(و ، 20 ي '=p2 ي ا ء @ او ل *+ ا 1 3 1 ( +#Fا D, ا ل0( ?2?* ، ةرود ، +#Fا و يد L+8Fا z C ا ،1/ +#Fا ت # ا و ن D, ا 1 C ? 0+=أ 1995 ص ، 4 2 ( H8ر ن0 8 90 -10 - خرp ا ، 14 "2?-أ 1990 ا ن0 8 + ا د' ر ج ،ض?* او '* 16 H + او ل'6 ا ? Bا ـ 01 -01 د' ر ج 14 . ﺔﻣدﻘﻣ

(7)

"20 + ا ت •/3 ا 1/ 0 6 ا قو' L ا 1 D/ھ ةد إ 0ھو ،1/ ا ت , p او ك0 ا إ ير C t إ 20 و ط /+(Fاو ?/-0+ ط0 ا '* ا z C 18د L ء H8ر ض?* او 97 -01 …2ر + رد L ا 20 -07 -1997 . ة?+ ا ه ھ ءا'+ ا أ †()2و / D, ا تا'(0 ا "20 + ض?* ا 1 / و ر /+:ا H ف)+: 1 1 / و ض?* ا ت :أ لو' ا ھ?/•=و ?7ا%C ا ن‡- . Y ا ا ھ و ، 3 ا0 أ 1 L 12ر *6 ا ل Bاو ل •JBاو ،1 1 L تار €+ Fاو 42ر @ ا 4/ # "20 + 19 : ، ة?+- ء qأ 1/ 0 6 ا 1 2%a ا ت%C + ا ة0#? ا فا'ھBا ./* 'L8 t ذو 3*/* ت YYa ا ، وأ D, ا "20 إ #0 ا ض?* ا ? +62 Q90 ا ا 3 و ?7ا%C ا - ة'2'# 1 / و ير *6 ا ض?* -?L ا R 0 ا - / K YL2 . ? Bا 12ا' - D و '3J نود ~ ( تF DJZا 1 0 C ت , p او ك0 ا ل 8إ 1/ ا 1/ + ا ب | اً?n t ذو ،ير *6 ا ع Y* ا "20 + : و ة? a ا ب /} "20 - 1 ?C+ ا ر *6 ا ، -ا إ 4#ار t ذو ضو?* ا ?//, "7 و ر *+ 1/7 L(إ ةر'8 د0#و م' و "20 + ا ˆ 1 a5و ،"20Y ا "#B QL+ + ا 12ر *6 ا 4-' ا ل #B . 1/ ا ت , p او ك0 ا فو% نأ = ،ا ھ د) - 12ر *6 ا 1/ 0 * ا 1•/ ا ƒ + ا /( ل'C او ض0 • QL+ ي ا ير *6 ا H//*+ ا ءا? : ب /} ،1/D ا د0* را?*+ ا م' و ?/• و ،"20 + ا " ر *6 1*/8' ا 1 /* ا '2' 1 8? إ يدp2 J n ا 12ر *6 ا د0*6 ا 7 C ا م ، .7ا06 ا - ھ?/}و + ا ~ 6# ك0 ا 1-0a+ D, ا "20 و ، /*/*( • ير *6 ا ض?* ا - ى? '8 + و د'32 ?Y: ر'L "D@2 1/62?@+ ا 1 0n ا N,( أو ، -?L ا R 0 ا - ھرا?*+ او ھ?/ ƒ+ 2 '8 12ر *6 ا L ?ط a 1/-? ، 19 : أ ل DJأ "= ن -0 t ا 3 2 + ا ن +7Fا 1#ر' 1 ،?ط a ا 1 /6 ?L ? +6 + ا يأ ،ض?* ز) ا ضا?8إ 1/ ر0L D 2 F ?ط a نود . ﺔﻣدﻘﻣ

(8)

08 D 2 و أ ، 1 و ل): 1 و' ا ض03 ا D, ا ع Y* 1 زأ - 3, 'C L -? ،ير *6 ا ض?* ا 42ز0 1C 1/ 1 / ذ a 1 و' ا ت?J ب Bا ه 3 و , p او ك0 ا ? +6 د' ل0:د 'L8 4/C@+ ا / ا ت 1 K ا 12ر *6 ا ضو?* . (?ط م'* و در0 DJZا 1/ / + ا 1 : !# ا : $<Z او ا ت ا !ھ : "و ت $<Z او ك EQ ا Y D# و6 ا ر ا ضو ا ]E ( ) ا " + ا ط ا . . ^ !" ؟ 1 #‰ و ،1/ DJZا ه ھ / ا ا ھ 5 ~ ƒ3 ا أ ' +6 1Y: ' +,2 ي ا ، / + ا 90 ا لوBا م * ا 1* 6+ ا 1/ 0 * ا ص0L ا 1 ارد ا ع050 ، ?ط t =و إ ا ا ھ ~ ,8 ا ،48ا0 ا - ھ'/,C N/ أو ق / L-+2 : لو0ا ,+A ا : 6+ ا ?ط a ا 1-?6 و ?L( إ ): ق?Y+ ،12ر *6 ا ضو?* 1* "L ا ا ھ - ~ D و -1/C3 ا 1/( ا t ذو لو + جاردإ ء0 ا R/ , 3 ا0 أ '2' و 12ر *6 ا ضو?* ا 1/ھ /-. ! T ا ,+A ا : ا N ا0C ا /- H +q' + ا + ا ت , p او ة%3#Bاو 1/ 0 * ت Y , ا 1/ 0 6 ا /( 3 ): " 6 + ا 1/ ا ت , p او ك0 ضو?* ا K 6 ا فو?n ا . :و ?ط a ا ?/, ،12ر *6 ا ھزو C+ 12د . ﺔﻣدﻘﻣ

(9)

ﻝﻭﻷﺍ ﻞﺼﻔﻟﺍ

ﻱﺭﺎﻘﻌﻟﺍ ﺽﺮﻘﻟﺍ ﺪﻘﻋ

ﺮﻃﺎﺨﳌﺍﻭ

(10)

ﺪﻴﻬﲤ " ، -?L ا نا'/ ا - ة',C ا ت ()9Zا ت , p او ك0 ا ~ 9أ 1/ ا D, ا ع Y8 ? +62و ،يد L+8Fا '6 ا : + ا ت Y* او ت ط @ ا Q +a "20 13# 1/ ˆ إ ج + 2 ى?:Bا 12د L+8Fا ت Y* ا ه?/•= ع Y* ا ا ھ ، 3 ا0 أ 12ر *6 ا ل •JBاو ز C Zا ت / 1- = - 3 ا'a+ ا 'L8 1 7 ھ . 1/ DŠŠŠJZا 4ŠŠŠ /ŠŠŠJ K ŠŠŠ ŠŠŠ- "ŠŠŠ€ + ك0ŠŠŠ 1/ŠŠŠ Bا 1ŠŠŠ /ظ0 ا نإ ،ه)ŠŠŠ أ 1ŠŠŠ(و?Y ا ?ŠŠY:أ د ŠŠL+8Fا ءا?ŠŠ : ف?ŠŠط ŠŠ 3 / ŠŠL HŠŠ 1ŠŠ/ 6 ا ه ŠŠھ نأ ŠŠ H}? ŠŠ ،ضو?ŠŠ* ا يأ وأ ك0Š tŠ ~Š,/ K Š + ا ضو?* ا t نأ ن0= ،1/-?L ا ل Bا وأ Q7 ظ0 ا 32'Š / د0Š ا لا0Š أ NŠ • ا Š- Šھ "Š ،ى?Š:أ ض?Š8 13# ب Š Bا ه Š3 و ، Š3 7 ز وأ ك0Š ا نأ HŠ 6 Š و 1Š9 : ،ضو?Š* ا H2'Š* 'Š ر Š او 1ŠY/ ا :0Š -?ŠL ا 3+ 'Š* Š- ،?ط Ša ا Š 'Š2'6 ض?6+ 3 ا0 أ ف)+:ا ض?Š* ا ?ŠY: ?qpŠ2 ي Š ا ھ?/ و 37ادأ . 1ŠŠ/ ا ت ŠŠ, p او ك0ŠŠ ا ل0:'ŠŠ ŠŠ أ ، ŠŠ € ع0ŠŠ50 4ŠŠ /ŠŠJ ŠŠ- ر ŠŠ*6 ا "ŠŠ20 + 1Š/8?+ ا Š- 1Š 6 ا ت , p ا +(و دا?-Bا " 8 32' "7 ھ ل 8إ ك ھ K 9أ ،?7ا%C ا ،1Š 7 ھ ˆ Š Š إ ة'Š(ا0 ا 1 Š, ا Š- 1Š ز0 ا 1Š2ر *6 ا ضو?* ا HC( "L2 /( ،12ر *6 ا ا 1Š #‰ و ؟1Š2ر *6 ا ضو?Š* ا Š3 a نأ ŠD 2 + ا 1/-?L ا ?ط a ا لء ,+ Š ھ /€ إ "L ا ا ھ H,* ،تFؤ ,+ ا ه ھ : لو0ا P Q ا : 1/ھ '* ير *6 ا ض?* ا ! T ا P Q ا : ير *6 ا ض?* 1Y ? ا 1/-?L ا ?ط a ا ﮫﺑ ﺔطﺑﺗرﻣﻟا ﺔﯾﻓرﺻﻣﻟا رطﺎﺧﻣﻟاو يرﺎﻘﻌﻟا ضرﻘﻟا دﻘﻋ لوﻷا لﺻﻔﻟا

(11)

ﻝﻭﻷﺍ ﺚـﺤـﺒﳌﺍ

ﺔـﻴـﻫﺎﻣ

ﺪﻘﻋ

ﺽﺮـﻘﻟﺍ

ﻱﺭﺎﻘـﻌﻟﺍ

ي ا ن D ا 0ھو ،ن B ن , Zا /- ?6@2 ي ا ن D ا 0ھ D, ا دا?-Bا /- .* 2 ت)7 6 ه?/-0 إ 1# ا ز? ھ و ،12د L+8Fاو 1/ +#Fا H3 # /+(ا . نأ /( 1/ D, ا تا'(0 ا ةر' و 1 8 "€ + ،ة?/ = "= @ ع Y* ا ا ھ '3@2 د) ،ج + Zا يأ ض?6 ا ?€=أ ت)7 6 ا " 8 / N Y ا ? 1/C ا?+ إ 1 و' ا ~ ا 3 ?:% + ا لا0 Bا سوؤر ة0 دو 4/C@+ t ذو ،1 زBا ه ھ ة'( Q/ a+ ا إ 1/ ا درا0 ت / و 6+ او ت)7 6 او دا?-Bا "20 'L8 ،1/ ا ت , p او ك0 ا -?L ا R 0 ا - / K YL2 ا ھ ، D, ا ل0L ا "3,2 ي ا ر'* ير *6 ا ض?* . 1 / و نإ ا ھ نB D, ا ع Y* ض03 لو' ا 3 6+, 1 / و KC أ ھ ير *6 ا ض?* ا 42ز0 ن 5و 13# ر0Y+ ا 1 8 إ "L/ 1 a5 1/ درا0 إ ج + 2 ?/:Bا ا ھ 1/ ھأ D و ،1/ q 13# لد #0 ت)7 6 او دا?-Bا 1/ D, ا تا'(0 ا ض?* ا #0 أ 7 6 وBا 1#ر' ل0L ا H3 "3,/ R/, ا ":' ا تاذ ت) H2?D ا •/6 ا H3 2 D . -?L ا R 0 ا - " 6 ا 1qا'(و ،13# ير *6 ا ض?* ا 1/ ھأ ل): . 6+ + ا N ا0C ا 4/ C م Zا / يرو? ا ن = ،ى?:أ 13# ي?7ا%C ا 03 إ ق?Y+ ا ا ھ ل): ا 0 8 Q2?6 ب /} H}ر ير *6 ا ض?* ا م ز? و ير *6 ا ض?* ا م03 إ ض?6+ / Y إ ا ا ھ H/,*+ ، 7 8 وأ 1/ 0 * ا +6/ طو L7 L: ) لوBا N Y ا ( ض?* ا عا0 أ وأ ر09 إ - ق?Y+ Hq ، ير *6 ا ) € ا N Y ا .( ﮫﺑ ﺔطﺑﺗرﻣﻟا ﺔﯾﻓرﺻﻣﻟا رطﺎﺧﻣﻟاو يرﺎﻘﻌﻟا ضرﻘﻟا دﻘﻋ لوﻷا لﺻﻔﻟا

(12)

ﻄﳌﺍ

ﻠ

ﻝﻭﻷﺍ ﺐ

ﻱﺭﺎﻘﻌﻟﺍ ﺽﺮﻘﻟﺍ ﻡﻮﻬﻔﻣ

Š ير Š*6 ا ض?Š* ا QŠ2?6 لو Š NŠ Y ا ا Šھ ل)Š: ) لوBا ع?Š ا ( Š إ ق?ŠY+ ا HŠq ، 1/ 0 * ا +6/ ط ) € ا ع? ا .(

ﻝﻭﻷﺍ ﻉﺮﻔﻟﺍ

:

ﻱﺭﺎﻘﻌﻟﺍ ﺽﺮﻘﻟﺍ ﻒﻳﺮﻌﺗ

tŠ ذو ،ر Š*6 ا 6 R 5 ھ'6 و ،م #0 ض?* ا م03 إ ق?Y+ ا Fوأ / N#0+2 /6+ŠŠ, ت ŠŠ 0 6 ة'ŠŠ 8 .ŠŠ : 4/Y+ŠŠ, ŠŠ+( ،ير ŠŠ*6 ا ض?ŠŠ* 1ŠŠ 6 ا KŠŠ ) ا 4ŠŠ50 ŠŠ3 ضو?* ا ت / ع0 ةر 0ھ ?/:Bا ا ھ نأو 19 :و . Rوأ : ض ا ` : : 1/ 0 * او 1/3* او 120• ا 1/( ا ض?* Q2?6 ء Y ‡ م0* . 1 . a ض ا : 0ھ » م0Š 6 "Š#أ 'Š6 tŠ/ إ هد?Š2 نأ Š ل Š ا Š ك?/} /Y6 1 .... « 3 ھأ ت -دا? ا '2'6 ا 1/ ?6 ا 1• ا - ض?* ا 1 D '#0 و : أ -ن # Rا : 3 ھأ إ 1 Bا د? ?2'#و / / أ ه' يأ ،ن)- ن)- +7ا ه 6 و 1*€ ?2'#و . ب -A $ ا : ض?Š* ا 1/ Š, Š K YŠL2 Š ًا?Š/€= ،Q Š Š36 #و ض?Š+* ا ل ا 6 و =)3+ Fا 2 . 2 . ا cJ5Wا ض : ھ ض?8 1 D 1 * ا 1 = ن - 1/ وروBا ت • crédit 3 9أ 1/ / ) ا 1 D ا ھ " créditum " 1*+@ ا / ) ا "6 ا credere . 3 . ا ` : " ض : 2 3 ?= ض?* 1/3*- Q2ر 6 ة' ك ھ 'C : ض?* ا " 8 /6 ˆ H2'* 0ھ دا', ا '/ ا0 - 1 /6 ة'7 - " * ،ض?+* ا إ ،دا?-Bا / 1*€ ا ل 6-أ ھ ضو?* ا نأ يأ 1*€ ا س أ م0*2 ا =و ،ةد' ا 1 ( ،?7ا%C ا ،1/6 C ا ت 0 Y ا نا02د ،ك0 ا د L+8ا - تا? ، 2و%* ا ?= J 2000 ص ، 90 . 2 ( ا ض?* ا ، ط 1 /Y ن0 * ا - ?/+,# ا ةد 3J "/ ،ير *6 ) 1/ وp, و د0* ع?-( 16 # ، ،?7ا%C ا ،ق0* ا 1/ = 2001 -2002 ص 5 . ﮫﺑ ﺔطﺑﺗرﻣﻟا ﺔﯾﻓرﺻﻣﻟا رطﺎﺧﻣﻟاو يرﺎﻘﻌﻟا ضرﻘﻟا دﻘﻋ لوﻷا لﺻﻔﻟا

(13)

7ا' ا 0ھ PaJ 1Y ا0 م0*2 ي ا "6 ا t ذ - ض?* ا ',C+2و ) ضو?* ا 1 ( t ا 1/D ا ( أ K ، لا0 ) د0* ،1 (.. 0ھ ?:أ PaJ إ وأ q " * t ذو 2' ا تF0ـ 6 او ة'ـ7 ا 0ھ g206 Q2ر L او . 3/ . +2 1/ ز ة?+- ض?* ا + و '2',+ * , 1 . دا?ŠŠŠ-Bا 'ŠŠŠ2و% ھ ŠŠŠ +* H+ŠŠŠ2 ŠŠŠ+ او ء)ŠŠŠ 6 1ŠŠŠ '* ا ت 'ŠŠŠa ا tŠŠŠ ŠŠŠ ف?ŠŠŠ62 ŠŠŠ = ŠŠ ا 'ŠŠ36+2 نأ ŠŠ ،1ŠŠ ز) ا لا0 B ŠŠ 4ŠŠ +C ا ŠŠ- تuŠŠ@ او ت ŠŠ, p او tŠŠ دا'ŠŠ, 2' Š- ط Š,8أ Š وأ ة'Š(او 1Š6-د Q2ر ŠL او Š3/ 1* +Š, ا تF0 6 او ھ'7ا0-و لا0 Bا Š ا0 أ داد?+Š ا tŠ " D + ا ت ا 1 0 C 1/ 6 ا ه ھ H ' و ،ةد' …2را0 ?7 ,: يأ نو' دا', ا "/ 6 ا Q80 1 ( -2 . 1*q ةر 0ھ ض?* ا 1 1 L 1Š د + 1Š6 Š 1ŠC 3 PaŠJ Š3 ): Š K Š 2 ، ي0ŠŠ 6 وأ ŠŠ6/ ط ) ض?ŠŠ* ا ( ŠŠ+8p 'a+ŠŠ,/ ?ŠŠ:آ PaŠŠJ ŠŠ إ ، ŠŠ "ŠŠ9أ وأ ŠŠ ˆŠŠ tŠ "Š * ة'Š7 - 4-'Š و /Š6 Š ز Š- ه'2'Š,+ 'Š36+ ا 4 ، +#ا وأ يد L+8ا ض?• و ة?ط a ا . 3 . ض ! ا ` # ا : ): ض?8 1 = 6 'C ةد ا ل 112 HŠ8ر ن0 Š8 Š 90 -10 ض?* او '* ا ن0 8 2 = 3L ء # + ا : » ا Šھ .Š/ Y - ض?8 1/ "D@ ف?ŠL ~Š لا0Š أ 4Š50 'Š62 وأ Š PaŠJ Š #0 4Š 2 ض0 ء * " "= ن0 * ا Pa@ ا 1 L #0 : 2 وأ ?:آ PaJ ط Š/+(Fا ن Š = 4/80+ Š ا%+ ا ?:rا 1 ( 16 ط ن +7Zا ةرادإ ،ةد0# ' (أ ط0 ،'/J? ا 5ر Y6 ا ' وFا ،?@ ا و 16 Y "7اور ندرFا 1999 ص ، 31 . 2 ( 12ر' D Zا 16 C ا راد ، 3 رادإ ت / و 1 @ ا ك0 ا ،'/ ا ' N Y ا ' ،?L ، 2000 ص ، 103 . 3 ( ، J0 ا ' 1/-?L ا ر Y:Bا )ا * 1/D ا ضو? 3 ر0Y: H/* 3/- HD + او ( ةد 3J "/ 1 '* 1 ر ، ?/+,# ا 12د L+8Fا م0 6 ا -) د0* ع?-1/ و ( ، ?7ا%C ا 16 # ) 12د L+8Fا م0 6 ا 1/ = ( ، 2001،2002 ، ص 69. ﮫﺑ ﺔطﺑﺗرﻣﻟا ﺔﯾﻓرﺻﻣﻟا رطﺎﺧﻣﻟاو يرﺎﻘﻌﻟا ضرﻘﻟا دﻘﻋ لوﻷا لﺻﻔﻟا

(14)

ا وأ ن ا وأ 1 D ... « . ةد ا P - درا0 ا ن0 ا z 0ھو 68 ?Š Bا 03 -11 ض?* او '* . 6+ ا 1 . ةد ا P - R و 1 6 ا ' ا0* *-و 450 'Š ا ن0 * ا 2 Š Š P Š Š+ ا ، 2 » N • ا - € ء @ 7اد ن0D2 ض?* ا '* « . Q2ر 6+ ا ه ھ ل): 1 ص)a+ ا D 2 1/ + ا : أ !2 A:ا ض ا ) ! eر :( /Š يأ 1/-?ط دارإ .-ا0 و 8) د?C م0*2 ض?* ا نأ ŠŠ8)+ هء ŠŠ@ إ د'ŠŠ +2 ض?ŠŠ* ا 'ŠŠ* نأ 1ŠŠ 6 ا 'ŠŠ ا0* ا NŠŠ,( tŠŠ ذو ،ض?ŠŠ+* او ض?ŠŠ* ا Šھ نB ض?Š* ا ˆŠ H/ Š, Š إ 1Š# ( F ،1/7 Š5? ا أ'Š Š/ . Y 2و ،ل0 * او ب C2Zا ا ب Š,( Š- ˆŠ ا عا'Š2إ H+Š2 HŠ 0Š و ،ض?Š* ا 1/8 ا 4/80+ ا د?C / D( H ,2 ?/:Bا ض?+* ا . و N,( د 6 +Š ا Š إ Š +( يدpŠ ض?Š* ا Š3 P+Ša2 + ا 1/7 5? ا ة' 8 نإ ?:أ ر0n Fو ، ŠŠ ? ا "DŠ@ ا ŠŠ- 'Š*6 ا ŠŠ-?ط ةدارإ غا?Š-إ NŠ Y+2 F ŠŠ أ Š/( ،د0ŠŠ*6 ا 1/ DŠJ أ'Š N ?+2 1Š /6 1/ DŠJ ?Š2? Š ةرو? ا ~ +8ا 1/ 6 ا 1/( ا D و ،ن)Y ا / 1/ + ا ط * ا 3La ة?/ = 1/ ھأ t ذو ،ت qZاو 1C ا 'L8 ض?* : * ةد ا P *-و ا ھو فا?طBا ق0*( ت qZ 1 / و ?/-0 333 ا ن0 * ' ا . * L 1 ز) ا 12 ا ?/-0 ض?+* او ض?* ا / عا% يأ ب0@ ' H3 . ب -ا ي6 ض : د0* ا ˆ ن0D2 } ض?* ا نأ يأ 3 "20 إ #0 ، ل •JBا ، ةد ا P ل): t ذ Q@+, و 450 ?= ا 1 . ج -ة6 AC ن # ض ا : ŠC/+ = د0Š* ا ˆ م%+ 2 ض?* ا '/ +, ا وأ 2' ا نإ 1 ة?Š/:Bا ه Šھو ة'Š7 -?ŠL ا RŠ 0 ا Š- Š/ K YŠL2 Š ا ھو ،ض?* ا د + F 3 ( ? Bا 03 -11 خرp ا 26 توأ 2003 . 6+2 ض?* او '* ـ H + او ل'6 ا H8ر ? Bا 10 -04 خرp ا -26 توأ 2010 . 2 ( ? Bا 75 -58 خرp ا خ 26 ? + 1975 ، ا H + او H + او ل'6 ا ' ا ن0 * ا + .

3) « le crédit immobilier est un prêt d’argent a financer des opérations a caractère immobilier….» GAY Raymond, crédit immobilier, Juris classeur, concurrence et consommation, Fax D 99,1997, P3.

(15)

ةد Š ا PŠ Š- R Š 'Š ا ن0 Š* ا ' ا08 N,( دا?-Bا / 3 " 6 ا ةر0n 454 ة'ŠŠ7 "ŠŠ 6 ا ن0 ŠŠ* ا HŠŠ3 ?ŠŠ8أ ŠŠ 'ŠŠ Fإ ھ'ŠŠC ŠŠ/( ،ل ŠŠC ا ا ŠŠھ HŠŠD ŠŠ+ ا ) ك0ŠŠ ا / ا ت , p ا 1 ( ةد ا P N,( 456 ' ا ن0 * ا . S : ر ا ` : : ،QŠ نود Š * ŠD 2 Fو Š D Š- ~Š q ه%Š/ ?*+, ء J "= 0ھ Š- ي?Š7ا%C ا ع?Š@ ا QŠ2?6+ ا ا Šھ Š إ ق?ŠY '* و ،ل0* 03- t Q a 0ھ "=و ةد ا P 683 Bا نأ †() م0 6 ا و ، ' ا ن0 * ا Š- ?ŠL 1Š2ر *6 ا ك)Š ھو ر09 1q)q : 1 . F مأ /()- ~ = ءا0 ة? ?/} ء - ضرأ . 2 . 1ŠLLa ا وأ 1Š/ C ا وأ 1Š2د? ا = Š, = ،1/Š أ 1 ŠL DŠ, ا ض?• '/@ ء L ا وأ -? ا وأ ير C+ ا وأ 3 ا ل 6+ Fا 1 . 3 . ا ھو ،1/ 0 6 ا 1/ L ا ك) Bا ق?Y او ?ط * او ر0,C = 1+ € ا تu@ . T S : ير ا ض ا م A hQe : ض?Š* م Š6 ا م0Š3 ا ل0Š( Š(?ط م'Š* Š ل): + ا 0 ا ير *6 ا ض?* ا Q2?6 ص)a+ ا D 2 ر *6 او : 1 . د?Š Š+ ا ل •ŠJBا "Š20 Š إ ف'Š3 Š+ ا 1Š/ ا ت Š/ 6 ا Q +a 0ھ ير *6 ا ض?* ا .ŠŠ2?ط ŠŠ ŠŠھ?-0 ŠŠ+ ا ،1ŠŠC3+ ا 1ŠŠ و' ا 1ŠŠ / ر ŠŠطإ ŠŠ- tŠŠ ذو ،1ŠŠ2ر *6 ا ك)ŠŠ Bا ŠŠ لا0ŠŠ أ ŠŠ HŠŠ3 ŠŠ '2'ŠŠ,+ ءFpŠŠھ م0ŠŠ*2 نأ ŠŠ ،ل •ŠŠJBا ه ŠŠ3 / 7 ŠŠ* ا K ŠŠL 3-ر ŠŠL '*6 ا - ةد' ا ل #rا - 1 ?+ ا '7ا0 او . 2 . Šھ Š Š اد Š + ا ير Š*6 ا ض?Š* ا Q2?6 R/, D 2 RŠ 0 ا Š- "Š 6 ا Š ير Š# 0 ŠŠط رF "ŠŠ#Bا 1ŠŠ 20ط ضو?ŠŠ* ا 1ŠŠ•- ŠŠ إ ŠŠ + 2 ي ŠŠ ا ض?ŠŠ* ا tŠŠ ذ ŠŠ أ ŠŠ -?ŠŠL ا H3 ŠŠŠ# ( ŠŠŠ H3 ŠŠŠD + ?ŠŠŠ Bاو ت)7 ŠŠŠ6 1ŠŠŠ/ ا ت ŠŠŠ, p او ك0ŠŠŠ ا ŠŠŠ و ،ر ŠŠŠ*6 1/ +#Fا . 2 ( / ،ي?7ا%C ا 42?@+ ا - ير *6 ا ض?* ا ،رد * ا ' ي' a ?/+,# ا ةد 3J " N (د '6 16 # ، ) ة'/ ا ( ، 2006 - 2007 ، ص 10 . ﮫﺑ ﺔطﺑﺗرﻣﻟا ﺔﯾﻓرﺻﻣﻟا رطﺎﺧﻣﻟاو يرﺎﻘﻌﻟا ضرﻘﻟا دﻘﻋ لوﻷا لﺻﻔﻟا

(16)

ه?ط Ša Š إ ق?ŠY+ او +Š ارد د'ŠL Š ي ا ير *6 ا ض?* ا نأ ةر JZا ر'C و 0Šھ '6 +Š, Š/( ير ŠC+ ا وأ 3 ا وأ D, ا ل 6+ Fا تاذ ت 2 ا "20 + #0 ا ض?* ا آ ه دروأ N,( تار *6 ا 1€ € ا 1• ا "20 إ #0 ا ض?* ا 1 ارد .

ﻲﻧﺎﺜﻟﺍ ﻉﺮﻔﻟﺍ

:

ﻱﺭﺎﻘﻌﻟﺍ ﺽﺮﻘﻟﺍ ﺔﻴﻧﻮﻧﺎﻘﻟﺍ ﺔﻌﻴﺒﻄﻟﺍ

?6+ ا ' Q* 16/ Y ا ه ھ '2' نإ ض ?ط Š إ ،H3 Š9 ن Š/ و ير Š*6 ا ض?Š* ا 'Š* Š-ير *6 ا ص?* 0 8 Q9و ء Y إ D 2 ھ'6 و . Rوأ : ير ا ض ا فا طأ : t ا - "€ +2 ض?* ا /-?ط / ير *6 ا ض?* ا '*6 2 ،1/ 1, p وأ ي0 6 PaJ وأ 2د اد?- إ ن0D2 ي ا ض?+* ا / و . 1 . ا ض : (Bا إ ًاد + ا K 1 0a ا 13C ا ن @ 1 6 ا ' ا0* ا - ةدرا0 ا م D ةد ا P - t ذ دروو ،1/ 6 ا ه 3 م /* 1LLa+ 1, p ن0D ود 3 أ ،ضو?* ا 456 ' ا ن0 * ا . ? Bا م D(أ t 6 و ، -?L ا ع Y* 1 n ا 19 a ا ' ا0* ا إ ع0#? 03 -11 'C ،H + او ل'6 ا K ھا0 نود P+a + ا ت 3C ا 90L - دروأ '8 أ دا0 ا ن0 N,( ،1/ ا ت , p او ك0 ا - "€ + و ،ضو?* ا 70 و 71 ? Bا 03 -11 H + او ل'6 ا . أ

-iEQ ا

: 2 = 1/ 0 * او 1/3* ا 1/( ا t Q2?6 ء Y إ لو : *

` # ا

! A ا

iEQ

: د0* ا 4/ C 1/,/7? ا 3 / NL 1/ ة @ 0ھ .-و 2?:œ 35ا?8إ ض?• ،1 و' ا وأ ل Bا تu@ او ر03 C ا 1# ( 1 7 ا ھر €+ ا وأ 1 /6 z أ . د0* ?# + 1/ 1•/ھ 2أ ف?62 = 1 P+a /( ، 47اد0 ا 4/ C+ ض?8 "DJ - 3 1# ن0D2 2 ا 2?:œ 3 2'* و دا?-Bا . ف?62 = Hq "#Bا وأ N Y ا ~ ت •/3 او دا?-Bا 47اد0 ا " * + ا ة @ ا ت / , او ضو?ـ* ا Kـ - 4ـ7اد0 ا ه ـھ م'ـa+, 2 .

1)Michel Mathieu, l’exploitation bancaire et risque du crédit, France, 1995, p 27.

( ، وBا 16 Y ا ،?@ ' ( راد ،ك0 او د0* ا ،ﷲ ' H # "/* ،ندرBا 1999 ، ص 276 . 2 ﮫﺑ ﺔطﺑﺗرﻣﻟا ﺔﯾﻓرﺻﻣﻟا رطﺎﺧﻣﻟاو يرﺎﻘﻌﻟا ضرﻘﻟا دﻘﻋ لوﻷا لﺻﻔﻟا

(17)

*

iEQ !

ا ` # ا

: ةد ا P إ اد + ا 70 ? Bا 03 -11 P + ا 2 » دا0 ا - 1 / ا ت / 6 ا 4/ C م /* ھا0 نود 1 0a ك0 ا 66 إ 68 « ، ه) أ ةر0= ا ةد ا ن0 - ةدرا0 ا دا0 ا ن0 اد + ا ) 66 -68 ( ف?62 لا0 Bا * 3+ '* - ،1/-?L ا ت / 6 م0* 1/ 1•/ھ ا t ا ر03 C ا ) 47اد0 ا ( / و ، 2' 1 د0 ا ر03 C ا لا0 أ ما'a+ ا يأ ض?* ا ت / 6 م /* ا ا =و ، دا0 ا ل): 70 -66 -68 ? Bا 11 -03 يد ا ر /6 ا ' + ا ع?@ ا نأ 'C 1 ز) ا ضو?* ا H2'*+ H+3 + ا ھ 12ر *6 ا ك0 ا نذإ ،t م 6 ا م03 ا '2' -يد? ا ن D Zا ت و?@ 4/C@+ م0* يأ لز و 5ارأ "DJ - تار *6 ا ءا?@ 1 . ب -ا ا ا $<Z ا $<Z : : ل B م /* ا 1/,/7? او 12د 6 ا 3+ 3 120 6 ص aJأ ھ ةد ا P 6 ر03 C ا لا0 Bا * ا' 1/-?L ا 71 ? Bا 03 -11 . 1, p ا / ق? ا ن‡- 1 q و Q/ظ0+ او ما'a+ Fا رد L - "€ +2 t او 1/ ا ،لا0 | . 2 + ا ر03 C ا ھ * + + ا 47اد0 ا 0ھ t ,/7? ا ر'L ا نأ /( + ر 1/ ا ت , p ا ر0 ا ? Bا ، 3 6+ او 3 /ظ0 3 . ا ŠŠ- ضا?ŠŠ8Zا 1ŠŠ/ 1ŠŠ/ ا ت ŠŠ, p او ك0ŠŠ ا ?ŠŠD+ ŠŠ/ ( م0ŠŠ* ŠŠ/( ،ير ŠŠ*6 ا ل ŠŠC Š /ظ0 H3 ا0Š أ QŠ/ظ0 نو'Š2?2و Š g7 - H3 2 ا ص aJBا / ا R/ 0 ا رو' 1Š 20ط ة'Š 'Š6 هد? م0*2 نأ ?/ = ˆ إ 1# ( - Hھ 2 ا دا?-Bا / و ،ا'/# 1/ 6-و ةء =و 1 ?, 1ط 0 ا ه ھ t ا 2و ،1 0*6 ة'7 - 1 , و . 2 . ض # ا : ي0 6 وأ 6/ ط PaJ t ا ض?+* ا ن0D2 . أ -! Qط j ' ض # ا ) دا "0ا :( Š و 1Š D ا 1Š/ ھ 4Š+ +2و 1/, C ا ي?7ا%# د?- "D ير Š* ض?Š8 Š ل0ŠL ا ، Š3/ .Š + ا ط Š,8Bا دا'Š 2 ?*+, ي?3J N ار 8Zا ":اد يد?- وأ # D ء وأ ءا?J "20 ف'3 "Š= z/Š Š ا Fإ ،ي?Š7ا%C ا H/Š طو?ŠŠ@ ض?ŠŠ* ا NŠŠ ط "ŠŠ€+ 2 نأ NŠŠC2 ذإ ،ل0 * ŠŠ ج0ŠŠ+ دا?ŠŠ-Bا 3 'ŠŠ*2 ŠŠ+ ا ت ŠŠ Y ا 1 ( -?L او ا د L+8Fا ،س Y رد * ا ' ) D, ا "20 - 1€2' ا ت / *+ او ت /, ا ( نا02د ، ،1/6 C ا ت 0 Y ا نود ،4 ط 1 ص 120 . ﮫﺑ ﺔطﺑﺗرﻣﻟا ﺔﯾﻓرﺻﻣﻟا رطﺎﺧﻣﻟاو يرﺎﻘﻌﻟا ضرﻘﻟا دﻘﻋ لوﻷا لﺻﻔﻟا

(18)

ه Šھ ھد'Š Š+ ا ،4-'Š ا Š QŠ80+ ا ?ط Ša Š ض?* ا 1, p K L 12 ( ،ض?* ا 1/ او 1/ 7 6 ا + R ? " ا0 و ?/2 6 ء 1, p ا . ب -j ' ض # ا ي E : ،1Š2ر *6 ا 1Š/8?+ ا Š- / Š6+ ا وأ ت , p ا t 'L* و € ا N Y ا - *(F 12ر *6 ا 1/8?+ ا "20 ع050 إ ق?Y+ . S : ير ا ض ! ا `W ا : Š ن0ŠD2 ه -?ط '(أ '* ير *6 ا ض?* ا ? +62 t PaŠŠJ وأ ŠŠ/6/ ط PaŠŠJ ن0ŠŠD2 ي ŠŠ ا ض?ŠŠ+* و ،ض?ŠŠ* ا 1 ŠŠ9 "ŠŠ 1ŠŠ/ 1ŠŠ, p وأ "ŠD ير *6 ا ض?* ا 16/ ط '2' 1/ ھأ ز? + و ،ه) أ ه / ي ا #0 ا ي0 6 ف?ط . 1 . ض k ا k$<Z Qk$E C ير k ا ض ا Qط : 1Š/ /7'Š ض?Š* ا 1Š/ ?Š +6 , '* هر + ،1/ ' دا0Š ا Š- Š /n Š إ 'Š ا ن0 Š* ا ق?Y 451 ، ھ'Š6 Š و .Š/* 'ŠL8 1Š/ 1Š, p وأ tŠ Š م Š8 اذإ ير ŠC+ ا " 6 ا إ Q90 ا ا ھ ?/•+2 أ Fإ K ? ا . ةد ا P - 1 / تء # ير *6 ا ض?* ا '*6 12ر C+ ا 16/ Y او 2 ة?*-13 ن0 Š* ا Š ير C+ ا 1 P + ا » '62 1/-?ŠL 1Š/ "Š= 0Š50 NŠ,( ير ŠC " ... « 'ŠL* و ت ŠŠ, p او ك0ŠŠ ا ŠŠ32?C و ŠŠ3 ? ŠŠ+ ا ت -?ŠŠL+ او د0ŠŠ*6 ا 4ŠŠ/ # 1/-?ŠŠL ا ت Š/ 6 Š- ع?Š@ ا هدروأ '8 1/-?L ا ت / 6 0 8 Q2?6 ك ھ ، 7 % او ء) 6 ا 4 1/ ا ةد ا P 66 ? Bا 03 -11 = ،H + او ل'6 ا ةد Š ا P - Q2?6+ ا z '3@ 2 م n ا 94 -13 1/-?ŠL ا ل Bا 1* Y ا ك0 ا طو?J د' 2 ي ا Š3 ء Š# Š+ ا 2 = 2 » 1Š/ ا ت Š, p او ك0Š ا Š3 م0Š* Š+ ا ت Š/ 6 ا "= 1/-?L ت / ? +6 3 ل0 6 ا H/n + او 42?@+ ھد' 2 = 7 % ا 4 3 ) 6 -. « 1 ( ? Bا 75 -59 - خرp ا 26 ? + 1975 H8ر ? B H + او ل'6 ا ،ير C+ ا ن0 * ا + ا ، 96 -27 - خرp ا 9 ? ,2د 1996 H8ر ن0 * H + او ل'6 ا ، 05 -02 - خرp ا 06 / 02 / 2005 ) د' ر ج 11 1:رp ا -09 / 02 / 2005 .( 2 ( H8ر م n ا 94 -13 - خرp ا 02 / 06 / 1994 ، د' ر ج 72 ا - 1:رp 6 / 11 / 1994 ﮫﺑ ﺔطﺑﺗرﻣﻟا ﺔﯾﻓرﺻﻣﻟا رطﺎﺧﻣﻟاو يرﺎﻘﻌﻟا ضرﻘﻟا دﻘﻋ لوﻷا لﺻﻔﻟا

(19)

tŠ 1 Š, ير ŠC "Š ? +6 ير *6 ا ض?* ا 1/ نإ دا0 ا ه ھ 4/ # P a+, ض?* ا 1 1/ ا ت , p ا وأ . 2 . Q5 ا ض k# Qk$E C ير ا ض ا : 'Š8 1Š2ر *6 ا ضو?Š* ا 4Š2ز0 نإ 12ر + Fا ص aJBا وأ دا?-| #0 ن0D2 . أ-kk Q5 ا kk ا دا kk"0 Qkk$E C ير kk ا ض kk : ت ŠŠ, p او ك0ŠŠ دا?ŠŠ-Bا ŠŠC 2 DŠŠ, او ءا02Z ŠŠ 1ŠŠ* 6+ ا 1/ŠŠLa@ ا ŠŠ /# ( 1Š/ 'ŠŠL8 ير ŠŠ* ض?ŠŠ8 NŠŠ Y 1Š/ ا 1 F ، تاذ ?ŠŠ +6 دا?ŠŠ-| 1 ŠŠ, 1ŠŠ/ 6 ا ه ŠŠھ ن ŠŠ- ŠŠ/ و ،K ?ŠŠ ا .ŠŠ/* و ر €+ŠŠ Fا ŠŠ إ ف'ŠŠ32 ?8 ض?* ا ا ھ ? +62 = ،1/ ' 16/ ط ض NŠ,( t 3+Š, ا 1Š2 ( Š ƒ+ 2 =)3+ ا م 6 ا م n ا ' ا08 . ب -kkk Q5 ا kkk ر Q#)Rا ص kkk'm Qkkk$E C ير kkk ا ض kkk kkk ا : t ŠŠŠ 'ŠŠŠL* ةد ŠŠ ا PŠŠ NŠŠ,( ?ŠŠ +6 ŠŠ+ ا ،1ŠŠ2ر *6 ا 1ŠŠ/8?+ ا ت ط ŠŠ@ م0ŠŠ* ŠŠ+ ا ت ŠŠ, p ا 4 ŠŠ HŠŠŠ8ر 62?ŠŠŠ@+ ا م0ŠŠŠ ? ا 93 -03 ا ط ŠŠŠŠ@ .ŠŠŠ 6+ ا ير ŠŠŠ*6 2 NŠŠŠŠ,( 1ŠŠŠ2ر C ل ŠŠŠ أ ، 2 = P + ا ،ع050 ا : » ةد Š ا ل ŠC ا ا Šھ 3/ P + ا م D(Bا ) -2 HŠŠ8ر ?ŠŠ Bا ŠŠ 75 -59 ŠŠ- خرpŠŠ ا 26 1 ŠŠ ? + ŠŠ 1975 ير ŠŠC ن0 ŠŠ8 ŠŠ + ا 1/ + ا ل Bا ، 35?} HD 12ر C ل أ '6 ،ه) أ ر0= ا : -ء +8Fا ت ط @ "= ھ?/# وأ 36/ 'L8 12ر * 1/ وB 1•/3+ او . -Šھ?/# وأ 1Š2ر *6 ا ك)Š Bا 4/ / F ،ير *6 ا نا'/ ا - 1/6 0+ ا ت Y@ ا "= .. « ، 1ŠŠ, p ا وأ tŠŠ ا ŠŠ/-?ط /ŠŠ 1ŠŠ2ر C 1ŠŠ6/ ط وذ ير ŠŠ*6 ا ض?ŠŠ* ا نأ P a+ŠŠ, ŠŠ/ و ،1Š2ر * 1Š/8? 1Š, p "DŠJ - ض?+* او ،1/ ا +6 ذإ NŠ,( 1Š/6 + 1Š2ر C ل Š أ ?Š ةد ا P 4 ير C+ ا ن0 * ا .

ﺚﻟﺎﺜﻟﺍ ﻉﺮﻔﻟﺍ

:

ﻱﺭﺎﻘﻌﻟﺍ ﺽﺮﻘﻟﺍ ﺔﻴﺻﻮﺼﺧ

'Š* و 7 Š5ر 'Š* Š 0= ،ير Š*6 ا ض?Š* ا 3 ز + 2 + ا 1 6 ا P7 La ا إ 1- 5Z Š- Š3 ت /Š90La ا Š 1Š 0 C ك Š ھ Š ‡- ، Š ةد + Fا 1C/+ ة'7 '* و ،ي'* 1 ( ص ،. , ا 4#? ا ، ط 1 /Y 12 . 2 ( H8ر 62?@+ ا م0 ? ا 93 -03 - خرp ا 01 سر 1993 12ر *6 ا 1/8?+ ا ط @ . 6+ ا ج د' ر 14 . ﮫﺑ ﺔطﺑﺗرﻣﻟا ﺔﯾﻓرﺻﻣﻟا رطﺎﺧﻣﻟاو يرﺎﻘﻌﻟا ضرﻘﻟا دﻘﻋ لوﻷا لﺻﻔﻟا

(20)

ا KŠ50 ،ي?Š7ا%C ا -?ŠL ا RŠ 0 ا Š- Š "Š 6+ ا ل)Š: Š KŠ + ،ير *6 ا ض?* 1/ + ا ط * ا - t ذو : ًRوأ : و6 ا L)د P c . ير ا ض ا W +X : 0Šھ ير Š*6 ا ض?Š* ا Š ف'ھ نإ وأ Š # DŠ, ءا?ŠJ وأ ز ŠC Z ?Š Bاو د?Š 1Š/ ا درا0 ا 1 * ، D ل0L ا ى'ŠŠ ŠŠ- ŠŠC د H+ŠŠ2 ŠŠ ˆŠŠ دا?ŠŠ-Bا H 'ŠŠ ص ŠŠ: م ŠŠn ثا' +ŠŠ ا 1ŠŠ و' ا ت'ŠŠ KŠ50 ، DŠ, Š ل0ŠL 1Š/ ا ة' Š, ا Š 3/ K YL /( ،ير *6 ا ض?ـ* ا 1/ + ا ط * ا - t ذ : أ -k ا ة6) kk$ ! k ا ل 6k ا ) A.A.P ( : نإ Fإ د'ŠŠ +2 HŠ 1Š/ ا ة' ŠŠ, ا م0Š3 ا ل): ك?+@ ا يراز0 ا را?* 1 - خرp ا 15 سر Š 1998 .Š/ Y ت Š/ /D د'Š ا HŠ8ر ي Š/ + ا م0Š ? ا 94 -308 ل ŠŠC Š- DŠ, ط0ŠŠ ا قو' ŠL ا ":'Š 'Š ا0* د'ŠŠ ا ت)7 6 ا H ' ا 2 ةد ا ~L /( ، 2 2 : » Š 1Š/ ا ة' Š, ا "€ + , - D 1/D ل0L ا "#أ Š إ وأ 1Š/7 3 1 ھ Š, "DJ - إ K ة?J ة' 1/ 1•/ھ د?+, ?/} R,8 "DJ ... « . 1ŠŠ/ ا ة' ŠŠ, ./8'ŠŠ ا 'ŠŠ2' ŠŠ- P ŠŠ ا ض0ŠŠ • اً?Šn و 3 ك?+ŠŠ@ يرازو را?ŠŠ8 ر'ŠŠ9 ، - ?:أ 15 ? -0 2000 4 ةد ا P ل): ، 2 Š = 1Š/ ا ة' Š, ا ~-? + ا ŠŠ 2 : » "ŠŠ€ +2 ?ŠŠ/} 7 ŠŠ DŠŠ, ر ŠŠطإ ŠŠ- 1ŠŠ/D ا ŠŠ ل0ŠŠL ا "ŠŠ#أ ŠŠ ŠŠ ا H 'ŠŠ ا 1Š/ ضا?+8ا 1•/ھ .2?ط وأ ة?J '/ +, ا إ إ 1 و' ا 3 دا', ا 1* +, . « ، Š3 H+Š2 Š/( 3 DŠJأ 'Š2' ل)Š: 1/ ا ة' , ا م03 18' را?* ا ا ھ د'( /( # دإ H+2 وأ ،د? ة?J / ( ل0 6 ا 0ھ ا ھو ،ير * ض?8 - 3 . 1 ( د' 12?7ا%C ا 1/ ? ا ة'2?C ا 41 . ( - خرp ا 4 أ ? 0+= 1994 د' ر ج ، 66 . 2 3 ( "20 ،ة%2 - (ر ن0 * ا - ?/+,# ا ةد 3J "/ ة?= ، D, ا ل C - 19 a ا 12ر *6 ا 1/8?+ ا ) 1/ ةرادإ PLa ( ق0* ا 1/ = ?7ا%C ا 16 # ، 2003 / 2004 ص ، 110 . 4 ( - خرp ا ك?+@ ا يراز0 ا را?* ا 15 ? -0 2000 د' ر ج ،. , ا يراز0 ا را?* ا • أ 16 - خرp ا 11 / 03 / 2001 . ﮫﺑ ﺔطﺑﺗرﻣﻟا ﺔﯾﻓرﺻﻣﻟا رطﺎﺧﻣﻟاو يرﺎﻘﻌﻟا ضرﻘﻟا دﻘﻋ لوﻷا لﺻﻔﻟا

(21)

ب -ا ة6) $ -ا $: : D, ط0 ا قو' L ا إ 1 3 ا ه ھ ~ =وأ ) CNL ( HŠ و ، HŠŠ8ر ي ŠŠ/ + ا م0ŠŠ ? ا NŠŠ#0 هء ŠŠ@ إ 9 1 -144 1 ل)*+ŠŠ Fاو 1ŠŠ20 6 ا 1/ŠŠLa@ 4ŠŠ+ +2 ، 3 '2' ، D, Q D ا ?2ز0 ا 12 9و ~ ع050 ا 2 = : -1 و' ا 3 '* + ا تا' , او ت ھ , ا ?//, . -"20 + ا درا0 ا .2?ط +#Fا D, ا / F "20 + ا ل DJأ "= 1/8? . ~Š ? أ Š/( 1Š2ر *6 ا ضو?Š* ا K Š Š+ ا ك0Š ا "Š:اد '/(و ك J ء @ إ H ض?• ا ا 3 6Š@ ا ض?Š* ا 4Š ن0 ا z " /+/8 ا ?/-0Š+ ط0Š ا قو' ŠL او ،ي?Š7ا%C ا ط /+(Fاو - t 30 و نا0# 29 ا0+ ا توأ . ً S : ة6 A ا < n A : P c . ير ا ض ا W +X : ءNŠ6 ا QŠ/ a ر Šطإ ~Š ،ى?Š:أ 1Š3# Š -?ŠL ا "20 + ا 4/C@ و ،13# ض?+* ا 48ا0 ا ا 1 , g/ a 1 و' ا ، Š ا0 أ ف)+:‡Š DŠ, ا "20 إ 1/ ا? ا ضو?* ة'7 ا ?6 ةد ا t ذ ~L و ة?,/ ا ضو?* ا H إ ~ 109 Š / D+ ا 1Š/ ا ن0 Š8 2 1 Š, 2009 ضو?Š* ا تاءا?#إ ./ Y 1/ /= ل0( تFؤ , ت' تدرو ةد ا ه ھ ./ Y -و ، HŠŠ8ر ي ŠŠ/ + ا م0ŠŠ ? ا ر'ŠŠ9 ا ŠŠ ،ة?ŠŠ,/ ا 10 -87 ŠŠ 1ŠŠ* Y ا ة'ŠŠ7 ا 1 ŠŠ, د'ŠŠ( ŠŠ/( 12ر *6 ا ضو?* ا 3 + ا 0 ا t ذ H ، : 1 . ـŠŠ ر'ŠŠ* ة'ŠŠ7 ا 1 ŠŠ, 1 % يو ŠŠ,2 '/ +ŠŠ, ا - ŠŠL ا ن ŠŠ= اذإ 6 ي'ŠŠ * ا ?ŠŠ#Bا تا?ŠŠ ن0 ا دBا . 1 ( H8ر ي / + ا م0 ? ا 91 -144 - خرp ا 12 ي 1991 ?/-0+ ط0 ا قو' L ا 1 D/ھ ةد إ + ا ط /+(Fاو 1 0 2أو D, ط0 ا قو' L ا ء @ إو ا0 أ ) د' ر ج 25 ( H8ر ي / + ا م0 ? H + او ل'6 ا ، 94 -111 - خرp ا 18 ي 1994 Bا ن0 * ا + ا د' 1/ ر ة'2?# D, ط0 ا قو' L ص a ا 32 . 2 ( H8ر ? Bا 09 -01 - خرp ا 22 -07 -2009 +2 ، 1 , / D+ ا 1/ ا ن0 * ا 2009 1/ ? ا ة'2?C ا ، د' 44 . 3 ( H8ر ي / + ا م0 ? ا 10 -87 - خرp ا 10 سر 010 2 ة'7 ا 1 , g/ a K ت / /=و ت 20+, د' 2 ا د' ر ج ، 2ر D ء 2و # ء +8F 1/ ا ت , p او ك0 ا 3 + 17 . ﮫﺑ ﺔطﺑﺗرﻣﻟا ﺔﯾﻓرﺻﻣﻟا رطﺎﺧﻣﻟاو يرﺎﻘﻌﻟا ضرﻘﻟا دﻘﻋ لوﻷا لﺻﻔﻟا

(22)

2 . ـŠ ة'7 ا 1 , N, و 3 % يو Š,2 '/ +Š, ا - ŠL ا ن Š= اذإ 6 ي'Š * ا ?Š#Bا تا?Š دBا "8أو ن0 ا 12 ن0 ا دBا ي' * ا ?#Bا ة? 1 . S : o:6 P c . ير ا ض ا W +X : 5 Q L2 ير *6 ا ض?* ا نإ "#Bا 1 20ط ضو?* ا N • ا - 3 ' ق0 /( 7 /(أ '+ نأ D 2 و ،تا0 4 )q 12 } إ /q 30 1 2 €+ Fا ص : ع0 "20 + #0 ، ل0L ا "€ تار تار * ) 1/ 3 ا 3 F 6+ ا Q +a ، 5ارأ ... … ا ( 3 . ل0 2 /( ،12ر *6 ا ك0 ا وأ 1/ D, ا ك0 ا ضو?* ا ع0 ا ا ھ H2'*+ م0*2 ةد و ك0 ا Q +a 3 16/ ط نأ = ،?/ 6+ او D, ا ع Y8 فر L ا ع0 ا ا ھ /( ،ى?:Bا 12ر C+ ا ك0 ا أ ،"#Bا ة?/L* ا ضو?* ا ًا?/€= ة?/:Bا ه ھ ' +6 "#Bا "20ط "20 + ا تاذ 12ر €+ Fا رد L ا ' +6 3 HD و 12ر *6 ا 4 /( ، 3+ 8إو = , ا ءا?J - ن0 }?2 2 ا دا?-| 1 20ط ة' 12ر *6 ا ضو?* ا K 0+ ھ ةر JZا ر'C و ، 3 / ? وأ '+ 2 " "20 + ا 12ر *6 ا ك0 ا 1 /ظو ?L+* F أ H/,* و 12ر *6 ا ت =?@ ا 20D و 12د L+8Fاو 1/ ا ت ار' ا تF C إ 3ط @ ن D Zا ت /6 C 1/ و 6 تاد إ 20D - Hھ , نأ D 2 = ، 36/ و 5ارBا . 1 ( ةد ا P 2 ة?*-2 H8ر ي / + ا م0 ? ا 10 / 87 . 2 ( ط /+(Fاو ?/-0+ ط0 ا قو' L ا " 8 ير *6 ا ض?* ) إ "/ د N,( - t . 3 ( ت 0 Y ا نا02د ،ك0 ا ت / * ،ش?Y ?ھ Y ا ،?7ا%C ا ،1/6 C ا 2001 ، ص 75 . 4 ( ،ندرBا ،?@ "7او راد ،1€2' ا 1/ ا ق?Y ا و 1/-?L ا ت / 6 ا ،ﷲ ' / أ ' : 1998 ص ، 137 . ﮫﺑ ﺔطﺑﺗرﻣﻟا ﺔﯾﻓرﺻﻣﻟا رطﺎﺧﻣﻟاو يرﺎﻘﻌﻟا ضرﻘﻟا دﻘﻋ لوﻷا لﺻﻔﻟا

(23)

ﻲﻧﺎﺜﻟﺍ ﺐﻠﻄﳌﺍ

ﻱﺭﺎﻘﻌﻟﺍ ﺽﺮﻘﻟﺍ ﺭﻮﺻ

ا نإ ، DŠ, ا ع ŠY8 "Š20 ت Š/ Š- 1/ ا ت , p ا وأ ك0 ا كا?JZ ,/7? ا ف'3 ضو?Š* ا 42ز0 1/ نأ 'C N , ا ا 3 و ،ع Y* ا ا ھ 3/ 62 + ا 1 زBا ة'( Q/ a 0ھ ض?ŠŠ* ا ر0ŠŠ9 ع0ŠŠ50 م ŠŠ ‰ و ،ر0ŠŠ9و ل DŠŠJأ ة'ŠŠ ŠŠ: 2'/ +ŠŠ, ا ŠŠ 1ŠŠ2ر *6 ا 8 Š إ NŠ Y ا ا Šھ H,* ير *6 ا دا?Š-Bا Š إ Š#0 ا ير Š*6 ا ض?Š* ا ، / Š, ) لوBا ع?Š-( ، 12ر *6 ا 1/8?+ ا "20 إ #0 ا ير *6 ا ض?* او ) € ا ع?-( .

ﻝﻭﻷﺍ ﻉﺮﻔﻟﺍ

:

ﺩﺍﺮﻓﻷﺍ ﱃﺇ ﻪﺟﻮﳌﺍ ﺽﺮﻘﻟﺍ

ز ŠC إ 'Š2?2 Š6/ ط PaŠJ "Š= يأ ،1Š2د 6 ا 1Š/6/ Y ا ص aJBا دا?-Bا K YL 6 و و ، DŠŠ, ءا?ŠŠJ وأ ص ŠŠa ا DŠŠ, 1ŠŠ/ #Zا Q/ ŠŠD+ ا 1ŠŠ/Y• ŠŠ 1ŠŠ/ ا ŠŠ ر'8 K ŠŠ, F ك0 ا ى'(إ ير * ض?8 N ط إ C 2 ا ،ءا?@ ا وأ ز C ) . ةر ŠJZا ر'ŠC Š و 1/ + ا ر0L ا '(أ : 2 '8 ض?* ا ا ھ نأ / إ : Rوأ : ء kkkEQ okkk ا ير kkk ا ض kkk ا 1 : DŠŠŠ, ء ŠŠŠ 'ŠŠŠ2?2 ŠŠŠ6/ ط PaŠŠŠJ يB K ŠŠŠ 2و ŠLa@ ا ا ŠŠ ا ء ŠŠ ا ŠŠ 2أ ŠŠ/ K YŠŠL2و 7 ŠŠ6 ا وأ ، ŠŠ/( 1/ŠŠ5رأ 1ŠŠ6Y8 د?ŠŠ ن0ŠŠD tŠ ذ Š- ":'Š2 Š = ،ز ŠC Fا Q/ ŠD+ Š D F 1Š/ ا Š ر'8 ŠD و Š3/ D, ء '2?2و "Š 8 Š K Š 2 ض?Š* ا ا Šھو ،4/Š 0+ ا وأ 1Š•/3+ او 1Š/ 6+ ا 'ŠL8 ة%ھ # = , "20 1/ / ا ت , p ا وأ ك0 ا ة'Š حوا?Š+ و ،ل •ŠJBا م'Š* Š اد + ا ت 6-د دا?-| 1 / ض?* ا ا ھ 15 إ 30 ض?* ا ا ھ 3 Y+2 طو?@ ا 1 # '#0 و ،1 3 ھأ : 1 . وأ ، ŠŠ3/ DŠŠ, ا '//ŠŠ@ 'ŠŠ2?2 ŠŠ+ ا ضرBا 1ŠŠ6Y8 1ŠŠ/D ض?ŠŠ* ا NŠŠ ط ى'ŠŠ ن0ŠŠD نأ و 4 0+ ا وأ 1•/3+ ا "20 'L8 D, ا 1/D 1/ 6+ ا 2 .

1)BDL circulaire d’application N°06/2008 relative a condition et procédure d’octroi et mise enoever des crédit immobiliers aux particuliers.

2 )BDL Not N°05/07, Rappel sur les condition de distribution de crédit immobiliers aux particulier.

(24)

2 . وأ tŠ ŠY62 Š+( tŠ ذو ،?*+Š, ي?3ŠJ "Š:د ير Š*6 ا ض?Š* ا N ط ى' ن0D2 نأ ط Š,8أ 'Š2' نأ Š/( ،دا'Š, ا Š ةر'Š* ا ى'Š Š pŠ + ا ض?Š* ا 1 1/ ا 1, p ا ض?+* ا ":د ل): N, ض?* '2',+ ا . 3 . ض?+* ا NC2 1/ + ا .7 q0 ا +2 Q 20D : * 1ŠŠ/ ا 1ŠŠ/ + ا tŠ 1ŠŠ =و ،1ŠŠ/ ا 1Š, p ا وا tŠŠ ا ŠŠ 1Š '* ض?ŠŠ* ا NŠŠ ط ةر +Š ا )€ . * ي?3@ ا ار +2 Q@= وأ ض?+* 1€2'( " ةد 3J . * 1Š 8إ 1Š/ ا 1Š, p ا وأ tŠ Š,+2 Š+( tŠ ذو ء Š ا 1ŠL:رو Š5ارBا 1Š/D '* 3/ ھ? ا . * ةد 3Jو 1 8Zا ةد 3J د)/ .... … ا . -ك kkEQ ا ,kkQ2 .kk ض kk ا ا/kkھ ت kk Q5: : ?/-0ŠŠ+ ط0ŠŠ ا قو' ŠŠL ا ŠŠ 1ŠŠ ار' ا R ŠŠ, ط /+(Fاو ?:'Š ?Š/}و ?:'Š ا PaŠ@ ا /Š 1Š2ر *6 ا ضو?Š* ا K Š Š- %/ 2 ي ا ،t ض?Š8 Š ل0ŠL ا 'ŠL8 قو' ŠL ا ى' ر :دا ب ,( K+- 1/ -Bا ن0D يأ ، 2' 1ŠŠ/ "ŠŠ20 + ير ŠŠ* 1ŠŠq)q "ŠŠ8Bا ŠŠ ŠŠ ن0ŠŠD2 نأ 1Y2?ŠŠJ ،1ŠŠ/ 6+ او 4/ŠŠ 0+ ا وأ ء ŠŠ ا "8Bا t ذ - ً ? ،ر :دا تا0 2500 ة'7 - جد 1 . .Š Y و ŠLa@ ا DŠ, ز ŠC إ "Š20 + ض?Š8 NŠ ط 1Š/ D إ Š ?:'Š ا ?Š/• 1 , أ ŠŠ إ "ŠŠL ض?ŠŠ* ا ة'ŠŠ ŠŠ- ŠŠ 3 / ف)+ŠŠ:Fا ŠŠ D2 و ،?:'ŠŠ ا طو?ŠŠJ zŠŠ ŠŠ/ 15 1 ŠŠ إ ?:' ا ض?* ا ة' "L أ /( - ، 1 , 25 ?:' 1 . kk S : ءا kkD ا (kk إ okk ا ير kk ا ض kk ا : "ŠŠ20 ŠŠ إ ŠŠ#0 ا ير ŠŠ*6 ا ض?ŠŠ* ا ŠŠ: 2 1/ + ا ل DJBا D, ءا?J : 1 . ھ .q$ ءا ' , # ير ا ض ا : 'ŠL8 ير Š* ض?Š8 N ط - t ذ ن0D2و 12 ءا?J ن0D2 ءا0 ،ة%ھ # ا Šھ DŠ, ا ھ Š, Š +#إ DŠ ن0ŠD2 وأ ،?Š/• tŠ 12ر *6 ا 1/8?+ ا ر طإ - ة%C 1/ D ة'(و ءا?J "20 ل): . 1 ( ،ة%2 - (ر . , ا 4#? ا ، ص 85 . ﮫﺑ ﺔطﺑﺗرﻣﻟا ﺔﯾﻓرﺻﻣﻟا رطﺎﺧﻣﻟاو يرﺎﻘﻌﻟا ضرﻘﻟا دﻘﻋ لوﻷا لﺻﻔﻟا

(25)

ي?ŠŠ7ا%C ا 6ŠŠ@ ا ض?ŠŠ* ا ل ŠŠ€ ا "/ ŠŠ ŠŠ ŠŠ: ضو?ŠŠ* ا ŠŠ ع0ŠŠ ا ا ŠŠھ ت ŠŠ*/ Y ) CPA ( %C ا ŠŠ- ر ŠŠ*6 1ŠŠ 0 ا ك0ŠŠ ا HŠŠھأ ŠŠ ?ŠŠ +62 ي ŠŠ ا ŠŠ- ا?:pŠŠ Hھ ŠŠ ŠŠ/( ،?ŠŠ7ا 1Š2ر *6 ا 1Š/8?+ ا ر Šطإ Š- ة%ŠC = Š, ءا?ŠJ ضو?Š8 "20 1 Š ض?Š* ا ا Šھ %Š/ +2و ، 2 : أ. ŠL8أ 'Š = ŠY•2 ض?Š* ا ˆ 80 % د /Š2) 1Šq)q دو'Š( Š- DŠ, ا Š q Š ر Š 2 ي?3@ ا :د .-و ي?7ا%# . ب . ض?* ا ة' 15 + ا ض?+* ا " 2 نأ نود L8أ ' = 1 ـ د' ا ' * 60 1 . ج . ة?/•+ ة'7 ا 1 , . د . Š …2ر Š ن0ŠD '2',+ ا ء إ ة?+- ك ھ ن0D و 1+ q 12?3J ط ,8 ن0D2 '2',+ ا بر * ھو '2', وأ …2ر إ ض?* ا 3 ?3Jأ . و . ت ا 1 # H2'* ) / ، ھر (... 1 -ز rا ,Q2 .q$ ءا ' , : : /( "Š20 1Š/ Š- 1/ ا 1, p ا وأ t ا ":'2 ،H/ ŠL+ ا Š 4Š/ ا 1Š/ *+ Š*-و tŠ ذ ر0ط - وأ ز C Zا 1/ " 8 = , ءا?@ دا?-Bا 1ŠŠ / * ا تا0 ŠŠ, ا ŠŠ- Fإ 1ŠŠ2ر *6 ا 1( ŠŠ, ا ŠŠ-?6 HŠŠ ŠŠ/( ة ŠŠ@ ا 2'ŠŠ( ?ŠŠ +62 ?ŠŠ/:Bا ا ŠŠھو Š و ، 2?Š/€D ا ى' ل03C 6C2 ا ھ ،1/5 ا Š ،1Š/ *+ ا ه Šھ H Š6 ز?Š نأ Š 2 را ا 20 طو?J إ ق?Y+ ا و ،H/ L+ ا 4/ ا Q2?6 ل): . L k+# ا ( ) Y Q ا ` : (VSP) : ي Š/ + ا م0Š ? H/ ŠL+ ا Š 4Š/ ا H/Šn HŠ H8ر 93 -03 1 Š, ا ~Š=? ذإ Q2?6 يأ در02 H D و ،ير *6 ا ط @ . 6+ ا ، Š* RYa 4/ ا Q2?6+ م0* 2 = 1/3* ا 1/( ا : * RŠYa .Š-و 4Š/ ا Šً 2أ / K YL2 وأ H/ L+ ا 4/ ا ف?62 Š Š أ » 'Š* ير Š*6 ا Š8? ا ه Š +* م%Š+ 2 '//Š@+ ا ر0Šط Š- DŠ Š ير * 4/ ) 47 Š ا ( H+Š2 ن Š ا0 و / . + ا "#Bا - ه'/@ م%Š+ 2 ي ا ،ي?+@ +/D "*+ نأو 1 0 Y ا ت 9

1) le Financement d’immobilier par le C.P.A (Accès au logemmt avec Facilité de paiement)Revue habitat et constructions mars avril 1999, p 20 et 21.

(26)

ق ŠŠ F ŠŠ36-د ل ŠŠ#أ 1ŠŠ*2?طو ŠŠ3+ /8 د'ŠŠ 4ŠŠ/ ا ŠŠ q ŠŠ 1 0ŠŠLa ت ŠŠ6-د 47 ŠŠ 4-'ŠŠ 3 / .. « . * أ ف?62 = : » 47 ا م%+ 2 #0 '* 12ر *6 ا 1/8?+ ا - " 6+ وأ 1Š2 ز C "Š * ي?+@ 12 ء%# Š3/ .Š +2 ل Š#آ Š- NŠ, ?Š/:Bا ا Šھ Š6-'2 ي?2'Š* Š q "Š= د'Š 2 RŠYa Š- 'Š*6 ا "Š 2 62 ي?+@ ا نB H/ L+ ا 4/ ا ,2و ،ن -?Y ا 48ا0 ا ضرأ هد0#و " 8 9ا0 . « . 2أ ف?62و : » م%Š+ 2 ز ŠC Fا ر0Šط Š- وأ 'Š6 %ŠC 2 HŠ ر Š* Š ير * 4/ '* ه'//@+ "Š#Bا ل)Š:و 1Š 0 Y ا H/ ŠL+ او جذ Š Š*-و 12ر *6 ا 1/8?+ ا - " 6+ ا 47 ا ا Šھ 36-'Š2 ةأ%ŠC ت Š6-دو ت */ Š, "Š * tŠ ذو ،ي?+Š@ / Š, و '*6 ا - / . + ا ر *6 ا H/ , و '*6 ا ما? إ / ة' ا - ،ل •JBا م'* N, ?/:Bا « 1 . ب -ا wk"و .q$ ء-ا ' , : L k+# ا (k ) Yk Q : ير Š* ض?Š8 Š ي?+Š@ ا ةد +Š F 1/ + ا طو?@ ا ?-0+ نأ NC2 ،H/ L+ ا 4/ ا 1/ * .-و D, ءا?J "20 + : * . ŠŠY ن0ŠŠD2و .ŠŠq0 ى'ŠŠ ر?ŠŠ ن0ŠŠD2 H/ ŠŠL+ ا ŠŠ 4ŠŠ/ 'ŠŠ* ŠŠ %7 ŠŠ( ن0ŠŠD2 نأ 62?Š@+ ا م0Š ? ا م ŠD(B 94 -89 ŠL+ ا Š 4Š/ ا جذ0Š .Š 6+ ا H/ 2 ?ŠŠJp ن0ŠD2و ، ير *6 ا 8? ا / . * ن ŠŠ5 قو' ŠŠ9 "ŠŠ 8 ŠŠ 1 ŠŠ, ن ŠŠ ا ةد 3ŠŠJ ـŠŠ .ŠŠ-? ض?ŠŠ* ا QŠŠ ن0ŠŠD2 نأ NŠŠC2 RYa 4/ / '* / . Y2و 12ر *6 ا 1/8?+ 1 د + ا 1 D او . * ل0Š ا tŠ ا ة'Š7 .Š ا 1Š ا0( 'Š* ما? ‡ ض?* ا N ط ي?+@ ا م0*2 نأ NC2 "Š / 12ر *6 ا 1/8?+ ا - 1 د + ا 1 D ا ن 5 قو' 9 ه C إ . ض ا ا/ھ ت Q5: : DŠ ءا?ŠJ "Š20 + م0Š* 12ر * ضو?8 K + ا ك0 ا 4/ # نإ z/Š و ت */ Š, "DŠJ Š K Š 2 ض?Š* ا ˆ نأ ةر JZا ر'C و ،H/ L+ ا 4/ ا .-و 1 ( 1#رد "/ ة?= ،ي?7ا%C ا ن0 * ا - H/ L+ ا ء ر *6 ا 4/ '*6 0 * ا م n ا ،1 /* ي0 ع?- ،?/+,# ا : ق0* ا 1/ = ،1/ وp, و د0* – ن0 D 1 , 2003 / 2004 ص 17 . 2 ( م0 ? ا H8ر ي / + ا 94 -85 - خرp ا 7 سر 1994 - . Y2 ي ا H/ L+ ا Q8و 4/ ا جذ0 . 6+ ا د' ر ج ،12ر *6 ا 1/8?+ ا ل C 13 . ﮫﺑ ﺔطﺑﺗرﻣﻟا ﺔﯾﻓرﺻﻣﻟا رطﺎﺧﻣﻟاو يرﺎﻘﻌﻟا ضرﻘﻟا دﻘﻋ لوﻷا لﺻﻔﻟا

(27)

،ل Š€ ا "/ Š Š : و ،ة'(او 16-د ط Š/+(Fاو ?/-0Š+ ط0Š ا قو' ŠL ا . Š/( tŠ ل): - أ 6 ة'+ ا ة?+ ا - تا0 2002 إ 2008 1 "Š20 Š 1Š*-ا0 ا ~ ، ا0Š( تر'Š8و ،H/ L+ ا وأ RYa 4/ ا 1•/9 ~ ت D, ا 16103 ˆŠ ض?Š8 6,5 ي?7ا%# ر 2د ر / .

ﻲﻧﺎﺜﻟﺍ ﻉﺮﻔﻟﺍ

:

ﻪﺟﻮﳌﺍ ﻱﺭﺎﻘﻌﻟﺍ ﺽﺮﻘﻟﺍ

ﺔﻳﺭﺎﻘﻌﻟﺍ ﺔﻴﻗﱰﻟﺍ ﻞﻳﻮﲤ ﱃﺇ

3/- ض?* ا ع050 و 12ر *6 ا 1/8?+ ا Q2?6 لو + ،ع? ا ا ھ ل): . ًRوأ : ر ا 2 # ا ` : : Š 1Š ز) ا 1Š2 6 ا 'ŠC2 H 12ر *6 ا 1/8?+ Q2?6 R 5 نإ 2 Š رو 1Š2ر *6 ا 1Š/8?+ ) ŠJو Š*/8د Q2?6 ب /} ك ھ 'C /( ، * ا " 8 N Š, ا د0Š6 1Š 3 "Š6# Š 1Š +a ل DŠJأ Š 1Š/C2ر' 1 ŠL Fإ ?Š3n H 12ر *6 ا 1/8?+ ا نأ t ذ -ر 6+ ? أ 3 / * و 3 DJأ 4/ C K L2 Q2?6 ء Y إ 2 . t ذ ن =و ، 2' اً'7 ? Q : 12ر *6 ا 1/8?+ 2?6+ ‡ ي?7ا%C ا ع?@ 1 , ةد ا P -2 ? ا H8ر 62?@+ ا م0 93 -03 ' +6 نأ نود ،ه?=ذ . ي ا ص0L ا ن0 8 - ةدرا0 ا 86 -07 - خرp ا 4 سر 1986 12ر *6 ا 1/8?+ . 6+ ا 3 / ي?7ا%C ا ف)+:F اً?n t ذو . ن0 8 نB 86 -07 ر ŠD+( DŠ, ا ع ŠY* 1Š و' ا ر ŠD+(ا س?ŠD2 ن Š= Š أ Š = ،هء Š• إ H '8 ت 2'ŠŠ ا ŠŠ/ 0 8 1ŠŠ ھp ا 1ŠŠ/ 0 6 ا ت ŠŠ, p ا ا ŠŠ=و 1ŠŠ2ر *6 ا ت) ŠŠ6 'ŠŠ و ، ŠŠھ?/}و 62?@+ ا م0 ? ا رو'9 93 -03 1,- ا م0*2 6#و ع Y* ا ر?( . ةد ا P ء # 2 + = : » Š- Hھ Š, Š+ ا ل Š Bا ع0Š C ير *6 ا ط @ ا " @2 1ŠŠLLa ا 1ŠŠ2ر *6 ا ك)ŠŠ Bا 'ŠŠ2'C وأ ز ŠŠC إ ،1ŠŠ9 : ت ŠŠ/# ( 1ŠŠ/ وأ ز ŠŠC Zا وأ 4ŠŠ/ ءا0Š2Z 1ŠLLa ل Š وأ D 4 ط تاذ ل 1/ 6 ا 12ر *6 ا ك) Bا ن0D نأ D 2و ير C وأ 9 وأ -?( ط @ « /Š 1} /ŠL ا Š- ف)+Š:ا ك Š ھ نأ ةر ŠJZا ر'ŠC و ،

1)CNEP NEWS, Revue Trimestriel de la CNEP –Banque, 31 Novembre 2009,Page 6 2 ( ص ،. , ا 4#? ا ،رد * ا ' ي' a 30 2 ﮫﺑ ﺔطﺑﺗرﻣﻟا ﺔﯾﻓرﺻﻣﻟا رطﺎﺧﻣﻟاو يرﺎﻘﻌﻟا ضرﻘﻟا دﻘﻋ لوﻷا لﺻﻔﻟا

(28)

, ? ا P او ?6 ا P ا 1 1Š/8?+ ا ط Š@ H D+2 لوBا نأ /( ، /Š( Š- ،1Š2ر *6 ا ف)+Š:ا Š / YŠL ا /Š '#02 H}ر ،12ر *6 ا 1/8?+ ا ?= 2 1/, ? ا 1• P ا نأ ي?ھ0# . 'Š2' zŠ HŠ Š ار ل): /( P ا ا ھ ر0L8 ل0( 1 ھ 1n() جاردإ D 2 ŠŠ@ ا نأ ŠŠ = ،1ŠŠ2ر *6 ا 1ŠŠ/8?+ ا ل ŠŠ م0ŠŠ*2 ي ŠŠ ا PaŠŠ@ ا يأ ير ŠŠ*6 ا ŠŠ8? ا ŠŠ9 ع? ر Š/6 NŠ # ء ŠY إ نود يد Š ا ر /6 ا 12ر *6 ا 1/8?+ 2?6 - ' + ا ي?7ا%C ا Š8? ا /Š %Š/ + ا Š Š ّ◌ ّ◌ّt 2 F ي ا ©@ ا ،ل Bا ه 3 H7 * ا Pa@ ا يأ ي0 6 ا 3 / .2? + ا • 2 م03 ا 1 :ا'+ ت YL 3 = نأ /( ،ء ا لو * و ير *6 ا . كرا' و ةد Š ا P* 2 62?Š@+ ا م0Š ? ا Š 93 -03 ن0 Š8 ر'Š9 ، 04 -11 د'Š 2 ي Š ا 12ر *6 ا 1/8?+ ا ط @ 1 ر طو?J 2 ةد Š ا P N,(و ، 3 ة?Š*-10،13 ، 14 'Š8 ھ'ŠC ةد Š ا P ب J ي ا ض0 • او تFؤ ,+ ا "= ~ ازأ 2 62?Š@+ ا م0Š ? ا Š 93 -03 لو * او 12ر *6 ا 1/8?+ ا Q2?6 ل): ير *6 ا . ةد Š ا PŠ Š اًد + ا 2 ط Š@ ا tŠ ذ Š3 1Š2ر *6 ا 1Š/8?+ ا QŠ2?6 ŠD 2 ?= Š ا 1 Š ض?ŠŠ• ŠŠ 'ŠŠ2'C وأ ز ŠŠC إ "ŠŠ#أ ŠŠ ي0ŠŠ 6 وأ ŠŠ6/ ط PaŠŠJ ŠŠ م0ŠŠ*2 ي ŠŠ ا ير ŠŠ*6 ا 1Š2 6 او ةرد Š ا م Š ز Š: Šً %+ ،1Š9 : ت Š/# ( 1Š/ + 3 6+Š ا وأ ھ?/: وأ 36/ 7? ا ?ŠŠ/• ا 1YŠŠ ا0 وأ ŠŠ, ?ŠŠJ 2 ن ŠŠ ز ŠŠC Zا 1ŠŠ/ ŠŠ- 1/ŠŠ,/ ) لو ŠŠ* ا ( gŠŠ6 وأ "ŠŠ= 12ر *6 ا 1/8?+ ا 3 Y+ + ا ل Bا . kkً S : kk ر ا kk 2 # ا ,kk : (kk إ okk ا ض kk ا : 1ŠŠ2ر *6 ا 1ŠŠ/8?+ ا QŠŠ2?6 ل)ŠŠ: ŠŠ 0ھ 3/- ض?* ا ع050 ا نأ P a+, : 1 . ء kkEQ ا ,kk : : a '//ŠŠ@ ŠŠ 62 دا?ŠŠ-Bا ت ŠŠ/# ( 1ŠŠ/ "ŠŠ#أ ŠŠ 1ŠŠ2ر *6 ا 42ر ŠŠ@ QŠŠ + 12ر * ت / و 6 ر طإ - وأ 1/ # وأ 12د?- = , ء - 19 a ا . 1 ( نإ ةد ا - 1/, ? ا 1• P ا 2 + = : »

L’activité de Promotion immobile-ers..

« . ' و P ا / 1 ر * ا ?6 ا , ? او 'C = ،ع?@ ا ةدارإ 4 HC, 2 B K#رBاو K9Bا 0ھ , ? ا P ا نأ ع'2 F '/ P ا 1/* نأ t@ ا ا 1/8?+ ا ط @ 0ھ د0L* ا نأ 12ر *6 . 2 ( ن0 8 11 -04 - خرp 17 ?2ا? -2011 د' ر ج ،12ر *6 ا 1/8?+ ا ط @ Hn + ا ' ا0* ا د' 2 ، 14 . ﮫﺑ ﺔطﺑﺗرﻣﻟا ﺔﯾﻓرﺻﻣﻟا رطﺎﺧﻣﻟاو يرﺎﻘﻌﻟا ضرﻘﻟا دﻘﻋ لوﻷا لﺻﻔﻟا

(29)

2 . 6 6 # ا : Š ن0ŠD2 Š "Š= 0Šھو Š را وأ ء ا HC( - ةد 2% ا ل): t ذ ن0D2و 1n- ا وأ ،1/ / 6+ او 4/ 0+ و 1 /L او H/ ?+ ا ل أ "/ھ ةد إ يأ ء ا . ل Š Bا ه Šھ Š# + و ت 20 وBا N/ ? N,( '2'C+ او ء ا + ار' %=ر '* و حو?ŠY ا لاpŠ, ا ŠD و ،ير Š*6 ا ض?* ا .2?ط Fإ 3 /L D 2 F 1/ 1 0/ او ك0Š ا "Š 8 ير * ض?8 "20 " ن0D + ا ،12ر *6 ا ك) Bا ھ ت Š, p ؟1/ ا ك0ŠŠ ا ى0+ŠŠ, ŠŠ ŠŠ ل0ŠŠ 6 ا H/ŠŠn + ا ŠŠ د +ŠŠ ا حو?ŠŠY ا لاpŠŠ, ا ŠŠ 1ŠŠ #‰ و ك Š ھ نأ 'ŠC 1Š/ ا 1Š/ + ا tŠ Š ةرد ŠL ا 1Š 7) ا Š اًد + او 1/ ا ت , p او 2 = 12ر *6 ا 1/8?+ ا "20 إ #0 ا ير *6 ا ض?* Q2?6 : » Š@ إ "20 ض?8 وأ ،ر ŠC2Zا وأ 4Š/ ةد'Š ا 1Š/ 3 او 1Š2ر C+ ا ت)Š او ت DŠ, ا ء 12ر *6 ا 1/8?+ ا ت / 3/ ء @ إ "#B ضرأ 16Y8 ءا?J « 1 . tŠ ذ ز?Š ف0Š ،دا?Š-Bا Š إ Š#0 ا ير Š*6 ا ض?* ا ه%/ P7 L: ض?* ا ا 3 و 1/ + ا ط * ا -: 1 . + t ذو اً'# 16 ? ن0D ض?* ا 1 /8 1/ D, ا ط Bا ع0 و د'6 . 2 . %ھ # D, ءا?J وأ يد?- D, ء 1 D ?/€D ق0 2 "20 + ا " عو?@ ا HC( . 3 . "#Bا 1Y 0+ ض?* ا ا ھ - ن0D /( ة' ا - ف)+:Fا 5 تا0 . ًT S : ر ا 2 # o ا ض ا . ةد A#<Rا طو ' : NŠC2 طو?@ ا 1 # ك ھ + نأ Š- طو?Š@ ا ه Šھ "Š€ + و ،ض?Š* ا Š ةد +Š Fا D 2 +( ،ير *6 ا 8? ا - ?-0 2 : 1 . نأ ر Š + ا Š اً?Šn tŠ ذو ،ير C+ ا "C, ا - "C, ير *6 ا 8? ا ن0D2 نأ NC2 ع050 N,( 12ر C ل أ 12ر *6 ا 1/8?+ ا ل أ . 2 . ŠŠC إ H+ŠŠ2 ف0ŠŠ ŠŠ+ ا ضرBا 1ŠŠ6Y8 1ŠŠ/D ~ŠŠ €2 نأ NŠŠC2 ي0ŠŠ8?+ ا ير ŠŠ*6 ا عو?ŠŠ@ ا ز "Š 8 Š ضرأ 1Š6Y8 ءا?ŠJ 1Š ( Š- Š أ ،1Š2ر C وأ 1Š/ 3 ت)Š وأ ت DŠ ءا0 ،

3/-1) BDL circulaire N°01/2008 relative Regel, procédure et condition d’octroi de crédit aux promoteurs immobiliers .

(30)

ير Š* ض?Š* ا Š ةد + Fا D 2 +( Pa@ ا ا ھ 1/D '* م'*2 نأ NC2 ?:آ PaJ 6Y* ا ه ھ 12ر *6 ا 1/8?+ ا ت / ة?J ما%+ ا H2'* 4 ،16Y* ا ه ھ ءا?@ 1 1 . 3 . "Š8Bا Š يو Š, ل •ŠJBا Š- م'Š*+ م0Š*2 نأ ير Š*6 ا Š8? ا Š NC2 40 % Š ي08?+ ا عو?@ 1/ #Zا 1 /* ا . 4 . 1Š ( - ضرBا 16Y8 ھر 4802 نأ ير *6 ا 8? ا NC2 ض?* ن =و يو ŠŠ, ŠŠ+ ا ŠŠھز C إ HŠŠ ŠŠ+ ا ت ŠŠ/ ا ŠŠھر وأ ھءا?ŠŠJ "ŠŠ20 40 % وأ ŠŠ NŠŠ,( ŠŠ3/- در ه) أ . 5 . ن0D+2 Q t ا إ م'*+2 نأ ير *6 ا 8? ا NC2 : * "Šھp ا PaŠ@ ا .Š2?ط Š وأ ير *6 ا 8? ا ف?ط و خرp ض?8 N ط ˆŠŠ NŠŠ Y ا ا ŠŠھ ŠŠ- نو'ŠŠ2 نأ ŠŠ NŠŠC2و ، ŠŠ Bا ن0 ŠŠ* ا ŠŠ- ŠŠ/ ص0ŠŠL ن0 ŠŠ8 1 '* ا ت او و ض?* ا . * 1a, 12ر *6 ا 1/8?+ ا ط @ 1 ر .( Y6 ير C+ ا "C, ا . * NŠ ط H3+/ ŠD إو 2?/Š, ا 1Y Š زا? إ D 2 +( 1=?@ Bا م n ا 1a, D ض?8 . * عو?@ ا ء 1L:ر 1Š•/3+ ا K ŠL ف?ط 3/ ?Jp ن0D2 نأ NC2و YYa و ?/ 6+ او . * ة' Y•2 3 ' / QŠ ا 1Š ارد 1 (? ض?* ا Q م إ '6 و ،ز C Zا 1/D ا ت / 6+ او طو?@ 1* Y *7 qو ن0D نأ NC2 ي ا . ً Cار : ض k ا ا/kھ w Q5: : ي Š ا ?Š Bا ،1Š2ر *6 ا 1Š/8?+ ا ل0Š نrا ك0Š ا Š 'Š2'6 ا نأ D, ا ع Y8 1/ - H3 3 إو /2ر *6 ا /8? ا ل0:د 4C@2 ع Š +#ا Š- ا /( ، ءارز0ŠŠ ا zŠŠ C 19 ? 0ŠŠ+=أ 2003 /2ر ŠŠ*6 ا //8?ŠŠ ا 4/CŠŠ@+ تا%ŠŠ ة'ŠŠ جاردإ HŠŠ R/ŠŠ, ةرو?ŠŠ5 ŠŠ ŠŠ 1/ŠŠ90+ ا ~ŠŠ =و ،1/ DŠŠ, ا تا'ŠŠ(0 ا '/ŠŠ@ وأ ء ŠŠ ŠŠ- ل0:'ŠŠ ŠŠ- ا0 ھ ŠŠ,2 ŠŠ= tŠŠ ذو ، /2ر ŠŠ*6 ا //8?ŠŠ ا ة'ŠŠ7 1ŠŠ2ر *6 ا ضو?ŠŠ* ا ء ŠŠ +8Z تاءا?ŠŠ#Zا 1 /, ا م Š8رBا NŠ,(و ،ع ŠY* ا Š3-?62 Š+ ا 1Š زBا ة'Š( Š Š 0 Q/ a+ او 1/ D, ا 1 ( أ ?n H8ر . ا 3 . ﮫﺑ ﺔطﺑﺗرﻣﻟا ﺔﯾﻓرﺻﻣﻟا رطﺎﺧﻣﻟاو يرﺎﻘﻌﻟا ضرﻘﻟا دﻘﻋ لوﻷا لﺻﻔﻟا

(31)

Š ة'+ ا ة?+ ا ل): ة%C ا ت D, ا 42ز0 - 1/7 L(Zا 2005 Š إ 2009 ھ'ŠC ، ŠŠ إ ~ ŠŠ9و 'ŠŠ8 1045000 ، DŠŠ ŠŠ = قو' ŠŠL ا ŠŠ3 ŠŠ+ ا ضو?ŠŠ* ا ŠŠ #إ نأ 'ŠŠC ط /+(Fاو ?/-0+ ط0 ا -ر'Š* tŠ ب 12,984 "Š€ 2 Š ،جد ن0Š/ %78 Š #إ Š 12ر *6 ا ضو?* ا 1 .

1) Revue d’information du Ministère de l habitat et de l’urbanisme, Mai 2010, N5, page 6. ﮫﺑ ﺔطﺑﺗرﻣﻟا ﺔﯾﻓرﺻﻣﻟا رطﺎﺧﻣﻟاو يرﺎﻘﻌﻟا ضرﻘﻟا دﻘﻋ لوﻷا لﺻﻔﻟا

(32)

ﺤﺒﳌﺍ

ـ

ﻲﻧﺎﺜﻟﺍ ﺚ

ﺔﻳﺭﺎـﻘـﻌﻟﺍ ﺽﻭﺮـﻘﻟﺎﺑ ﺔـﻄـﺒﺗﺮﳌﺍ ﺔﻴﻓﺮﺼﳌﺍ ﺮﻃﺎـﺨﳌﺍ

Š ƒ Š Š36/ # نأ "Š ،RŠ*- 1Š2ر *6 ا ضو?Š* ا ا?L8 z/ ?ط a ا 2' ا نإ ، /7ا0@ ضو?* ا 42ز0 أ = ف?6 ا N,( Š 1Š/ 6 ض?Š8 1/ '#0 F -?L ا ل DŠJBا Š "DŠJ ي Š Š ھ C ŠD 2 Fو ?Ya ا 1 ?ŠYa ا ?ŠL 1Š را' 'ŠJ Š ŠD و ، 1/ + ا ب Bا ھ 12ر *6 ا ضو?* . 6+ ا : * ŠŠ D ا تار €+ŠŠ Fا "ŠŠ/ 8 ŠŠ DŠŠ, ا Q/ ŠŠL 1 ) Investissements coûteux ( zŠŠ ŠŠ-1/=)3+ ا 16 ? +62 ~80 ا 1 7اد ) un bien de consommation durable ( 2 . * ،1ŠŠ/6/ Y ا ص aŠŠJBا وأ دا?ŠŠ-Bا ŠŠ إ ŠŠ وBا 1ŠŠ#ر' 1ŠŠ3#0 ضو?ŠŠ* ا NŠŠ }أ نأ t ŠŠ= /D 3+, = H3 / L H /( ،ة?*+, 1/ ة' 8 ن0D 2 F ءFpھو . * ةر'Š و ،1Š3# Š ن D, ا د' د 2دزا N , ? +, '2ا% - D, ا N Y ا PŠ* وأ ع Š را Š إ ىدأ Š داد%Š2 Š3/ NŠ Y ا ~Š 6# ،ى?Š:أ 1Š3# Š 3+2 = م' و ء ا دا0 ير *6 ا ض?* ا ˆ ع را ƒ+ 2 ، 3+ D . * إ ن /(Bا N } - "L /( ير *6 ا ض?* ا ة' ل0ط 25 1 . 1Š-0 1Š2ر *6 ا ضو?Š* ا 42ز0 1/ "6C ب Bا ه ھ "=و HŠ,* ا Š3 و ،?ط Ša إ ا ا ھ Bا ، / ,8 1/-?ŠL ا ?ط a ا م03 /- لو + لو ) لوBا NŠ Y ا ( HŠq ، ھ?//, - 1/-?L ا Hn ا ق?Y+ ) € ا N Y ا ( . 1)M Mathieu op.cit, p M 159.

2) Jean peythieu, Le financement de la construction de logement, édition sirey, Paris, 1991, P 3 4.

(33)

ﻝﻭﻷﺍ ﺐﻠﻄﳌﺍ

ﺽﻭﺮﻘﻟﺍ ﺮﻃﺎﳐ ﻡﻮﻬﻔﻣ

Fوأ Š / Š• 2 Š ‡- ،ضا?Š8Zا 1Š / Š 1ŠC ا ?ط Ša ا م03 م ‰ Š إ ق?ŠY+ ا ?ط a ا Q2?6 ) لوBا ع? ا ( ، ض?Š* ا 1Š6/ ط 4Š Š*-ا0 Š3 ا0 أ Š إ ق?ŠY+ t ذ '6 Hq ير *6 ا ) € ا ع? ا .(

ﻝﻭﻷﺍ ﻉﺮﻔﻟﺍ

:

ﺔﻴﻓﺮﺼﳌﺍ ﺮﻃﺎﺨﳌﺍ ﻒﻳﺮﻌﺗ

Šط را ل)Š: Š Š 2?6 Š إ ق?ŠY+ HŠq ،?ŠYa QŠ2?6 ء ŠY إ D 2 وأ 1 (? = ذ ض? H+/ ،ض?* ا 1/ 6 += t : Rوأ : 5 ا ` : : 1/ + ا ت 3#0+ ا .-و ?Ya ا Q2?6 D 2 : 1 . ka k5 ا `k : :

Š / ) ا K YŠL ا Š ة' +Š, ?ŠYa وأ ?ŠY: 1Š =

erscecare ?n+ ن = 4 1 ر * ?//• ثو'(و نزا0+ ا - ع Y* Fا 62 ي او 1 . 2 . cJ5kkWا kk5 ا `kk : : ما%ŠŠ+ Fا ŠŠ 62 'ŠŠ= + ا م'ŠŠ و 1ŠŠ 2? ا ŠŠ /ط ŠŠ- "ŠŠ 2 ي ŠŠ ا وأ 4Š ا ثو'Š( ل +( /*-? ا ،ةر Š,: وأ ر0ھ'Š Š إ ?Š/:Bا ا Šھ ن0ŠD2 Š/( ،ر?Š ا 1Š 'a او دا?Š-Bا ?/q + ا J ،ا'= "8أو ?n+ ?/} ث'( ةر نذإ ?Ya -1/ ا . ŠŠ 2أ ف?ŠŠ62 ŠŠ = -4ŠŠ ا0 ا ه ŠŠ 6 NŠŠ,( ?ŠŠ/} ثا'ŠŠ(أ ل0ŠŠL( ŠŠ إ يدpŠŠ ŠŠ3/- ب0ŠŠ}? 1 0 او 1680+ ا وأ 1 0}? ا 1C/+ ا - z= 6 فا? ا 2 . kk S : ض kk ا kk5X `kk : : وأ tŠŠ ا 'ŠŠ= م'ŠŠ ،ض?ŠŠ* ا 1ŠŠ/ 6 ?ŠŠYa ا ط ŠŠ را 'ŠŠL* و 1 0/ŠŠ د'ŠŠ32 ي ŠŠ ا ©ŠŠ@ ا ،ه'ŠŠ7ا0-و ض?ŠŠ* ا 1ŠŠ /8 داد?+ŠŠ ا ŠŠ 1ŠŠ5?* ا 1ŠŠ/ ا 1ŠŠ, p ا ذإ ،) *+ŠŠ, 1ŠŠ5?* ا 1ŠŠ, p ا 1ŠŠ/ ا ت ŠŠ, p او ك0ŠŠ ا تارا?ŠŠ8 ŠŠ را?ŠŠ8 "ŠŠ= 0ŠŠھ ن ة?Y, ا فا'ھBا 1** ا ƒ7 + ا د 6+ ا ?Y: +2 .

1 )Michel Rouch, Gérard Nolleau, le contrôle de gestion Bancaire et financière, Edition d’organisation, 1998, p179. 2 ( ?ط a ا ةرادإ ،د ( ل 6 ا ' قر ط ) ك0 ،ت =?J ،دا?-أ ( ،?L ،1/6 C ا را' ا ، 2003 ص ، 196 . ﮫﺑ ﺔطﺑﺗرﻣﻟا ﺔﯾﻓرﺻﻣﻟا رطﺎﺧﻣﻟاو يرﺎﻘﻌﻟا ضرﻘﻟا دﻘﻋ لوﻷا لﺻﻔﻟا

(34)

ﻲﻧﺎﺜﻟﺍ ﻉﺮﻔﻟﺍ

:

ﻉﺍﻮﻧﺃ

ﺔﻴﻓﺮﺼﳌﺍ ﺮﻃﺎﺨﳌﺍ

/Š+•- Š- 3 / ŠL ŠD 2 Š+ ا ،1Š +a ا ر Y:Bا 4/ # ?L( ع? ا ا ھ - لو ف0 12ر C+ ا وأ 12د L+8Fا ر Y:Bا 1 Hq ،Fوأ / q ى?:Bا ر Y:Bا إ ق?Y+ . Rوأ : د +#2Rا ر 5X0ا ) ر # ا :( را?*+Š ) Š Bا ر'ŠL ا ض?Š* ا ت / ? +6 وأ K Š Š- ?ŠL و 1Š/ )* م'Š ك Š ھ ن0ŠD2 'Š Š أ Fإ ،ك0Š 1Š/ ا ة?-0 او ا ?ط Ša ا Š ?Š/€D ا 1/ 6 ا ه ھ ت /ط - " '8 ،ضو?* ا 42ز0 tŠ ا "Š6C 'Š8 Š+ ا ، س)Š-Zا 'Š( Š إ "L 1* : 1/ 1/65و - 3 08و ل ( 15?* ا 1, p ا وأ 2 ه Šھو ، 2 إ ع? + ھ'C 12د L+8Fا ?ط a ا : 1 ,kC ا ف k5 ا 5X ) contrepartie Risque ( : وأ ض?Š* ا ?ŠY: Š/ K YŠL2 Š = ?ŠYa ا ا 3 0 8 Q2?6 دروو ،4/80+ ا ?Y: ةد Š ا PŠ Š-2 ة?Š* ا Š-1 م Šn ا Š 02 -03 1Š/ ا ت Š, p او ك0Š 1Š/ :ا' ا 1 8ا? . 6+ ا 3 P Š Š+ ا ، : » ?ŠYa ا 0Šھ 1ŠŠ * فا?ŠŠطأ وأ "ŠŠ * ف?ŠŠط %ŠŠC 1ŠŠ ( ŠŠ- ©ŠŠJ ا .. « ه ŠŠھ ن0 ŠŠ ŠŠ P a+ŠŠ,2و ا ةر'ŠŠ8 م'ŠŠ وأ '2'ŠŠ, م'ŠŠ ŠŠ 1ŠŠC "ŠŠ * ا ف?ŠŠY ا ?ŠŠY: 1ŠŠ ( نأ ،ةد ŠŠ ا ض?ŠŠ+* ) '/ +, ا ( Š إ tŠ ذ Š- N Š, ا د0Š62و ، Š3/ .Š + ا ل Š#rا Š- 1/ ا 8 * + ا 4-د 3 ?= ة'2' ر , Zا وأ س)-Zا ب أو د? ا ر , إ وأ 15?+* ا 1, p ا س)-إ : أ-ا ر 5X0أ-ا : Š3/- HD + ا N6L2 1/#ر : " ا0 إ 3 4#?2 + ا ?ط a ا ھو = ، ŠŠ/- ŠŠY*2 وأ ŠŠ/- ط ŠŠ@ ض?ŠŠ+* ا سر ŠŠ 2 ي ŠŠ ا 'ŠŠ 12د ŠŠL+8Fاو 1/ŠŠ /, ا 1/6ŠŠ50 ت ŠŠ / او لزF%ŠŠ ا ثدا0 ŠŠ= 1ŠŠ/6/ Y ا "ŠŠ ا06 ا ŠŠ إ 1- ŠŠ5Z .... …ŠŠ ا . ŠŠ ?ŠŠ 62 ŠŠ =

1) Bougoua SAID, La gestion des crédits immobiliers Mémoire de fin d’étude s en vue d’obtenir du diplôme supérieure d étude bancaire, Ecole supérieure de Banque ,p 39

2 ( 16 # ،?/+,# ا ةد 3J "/ ت Y+ 5 ":' ة?= ،"#Bا ة?/L8 1/D ا ضو?* ا ?//, ،ل أ 8ر0 ?7ا%C ا -،?//,+ ا م0 و 12د L+8Fا م0 6 ا 1/ = 2001 -2002 ص ، 79 . 3 ( H8ر م n 02ّ -03 - خرp ا 14 ? -0 2002 ة'2?C ا ، 1/ ا ت , p او ك0 1/ :ا' ا 1/8ا? أ +2 د'6 ا ،1/ ? ا 84 ، …2ر + ةرد L ا 18 ? ,2د 2002 . ﮫﺑ ﺔطﺑﺗرﻣﻟا ﺔﯾﻓرﺻﻣﻟا رطﺎﺧﻣﻟاو يرﺎﻘﻌﻟا ضرﻘﻟا دﻘﻋ لوﻷا لﺻﻔﻟا

(35)

1Š 6 ا 1/Š /, او 1Š/ +#Fاو 12د ŠL+8Fا 1Š•/ 1Š8) Š ي Š ا 1Š7ر Y ا فو?n ا ?Ya ا تF'6 و ،1 و' 12'* ا ت 62?@+ او ت /, ا - ?/•+ او D, ا 0 . ب -ض # C 5Q: ا ر 5X0ا : ا?Šn Š/- HD +Š ا N6Š9Bاو ار Š@+ ا ?€=Bا ?Ya ا 0ھو 1Š ( يأ '2'Š,+ ا Š %ŠC6 ا Š إ يدpŠ Š+ او ،ة?/€=و ةد'6+ ب B أ ر Š, Zا ،س)Š-إ و إ يدp + ا ب Bا ز C2‡ K50 نأ لو و 1/ + ا ط * ا - 1 ا ه ھ : * ! ا 4Q$ ا : Š- Š3 02د '2'Š,+ ء Š-0 ا Š 15?+* ا 13C ا ةر'8 ى' أ . 6+2و Š/( ،ض?Š+* 1Š/ ا 1/6Š50 ا P/a@ ل): t ذ '2' H+2و ، 3/ . + ا ل #rا ف0@= وأ 1, p ا 1/ ا%/ 18) 3 .7 qو N Y t ا م0*2 ةد دا?-| N او? ا . * يرادrا 4Q$ ا : QŠ80+2 Š أ Š/( ،1Š20 6 ا ص aJBا يأ ت , p ق' ?Y: 0ھو ŠŠ3 ء =و ŠŠ3 ? :و ةرادZا 1ŠŠ/ 0 NŠŠ,( '2'ŠŠ,+ ا ŠŠ 1ŠŠ, p ا %ŠŠC ?ŠŠY: 1 ، ي ŠŠ ا ?ŠŠ Bا 1/ ا ھدرا0 و 1, p ا 1/ ا%/ ب C2Z zD6 2 . * o:اذ 6c !" ض # ار ب Q<أ : 1Š /8 '2'Š, Š- 1Š }ر z/ ?/:Bا ا ھ نأ t ذو ت * +, ا 4-د - ?: + ا ' 6 وأ ض?* ا . 2 . $ ا 5X Risque de liquidité) ( : ع0Š50 ن0 'Š8Bا فر ŠL ا ل #ر H+ھا '* Š 'Š F ن Š= ك0Š ا ":اد ھرود "/6 + و ، 1/-?L ا ل Bا حور ? +6 3 B ،1 0/, ا درا0Š - 3Y ر /Š و 1 0/Š, ا ف?Š6 نأ Š / NŠ#0 ى'Š و ،H3-ر ŠL ش Š6 Z 1Š/ 3 . 6+ ا ?Ya ا إ ق?Y+ ا " 8 ، 3 ,8أ . أ . $ ا ` : : 2 3 ?= و ن @ ا ا ھ - ةدراو Q2ر 6 ة' ك ھو : * يأ "Š20 ل)Š: Š tŠ ذو ير0Š- "DŠ@ Š ا%+ ا 1Š3#ا0 Š t ا ةر'8 ھ 1 0/, ا أ '* إ 09أ "9 و 3+ /8 - ةر ,: يأ وأ ?Y: نود ،1 ?, . * نود 1Š2'* 1 0/Š Š إ "Š20 + ا 162?Š ل0Š9أ ?-ا0Š ى'Š Šھ م Š6 ا Šھ 6 Š- 1 0/, ا ?7 ,: ?/: نود ھ' ا0 1* +, ن02د 1 * 3+ /8 -2 . (1 +7Fاو ا "/ + ا ،?Y ' ) 1/ ا ت ا'a+ Fاو تاودBاو N/ Bا ( ،ن ،42ز0+ او ?@ ا راد ، 2000 ص ، 36 . 2 ( ،ة?ھ * ا ،z J / 1 +D ،ك0 ا ةرادإ ،يرا03 ا '/ 1981 ص ، 100 . ﮫﺑ ﺔطﺑﺗرﻣﻟا ﺔﯾﻓرﺻﻣﻟا رطﺎﺧﻣﻟاو يرﺎﻘﻌﻟا ضرﻘﻟا دﻘﻋ لوﻷا لﺻﻔﻟا

(36)

* Š 1Š( + ا 1Š2'* ا ة'Š9رBاو ت *-'+ ا 1 0 C ھ 1 0/, ا Š Š ر'8 د'Š Š/( ،t "Š€ +2 ŠC2إ 4 Šط 1 0/Š, و ،1Š2ر0- 1/- Š5إ لا0 أ N Y+ + ا 17ر Y ا فو?n ا 13#ا0 ء)Š 6 ا Š 1/- Š5إ 4Š7ادو ل0L ا t ا ةر'* ةد 2ز ,/7ر " 3 0= -تا?:' ا '2% ا ب Y*+ او . ب . $ ا م $2أ : 0/ لا0 Bا ?€=أ د0* ا ? +6 د0Š#و Š 2 F ا Šھ D و ، ط ھ?€=أو 1 إ 1 0/, ا H/,* إ 1/ ا ءا? :و ن02د L+8Fا "90 و ، 1 0/ 1#رد 3 ى?:أ لا0 أ 2 : * ( و0ا ر6 ا . < : وأ t ا 1 2%: - ةد0#0 ا ة%ھ C ا د0* . 6+ و 1/ #أ ت) و 12'* قاروأ 1/ ا 1, p ا 1 /( ، 1 ?, و 1 03, 3 ا'a+ ا D 2 ت # (و يد 6 ا N , ا / د0 ا ل 8إ 1 ( - t =و ،ضا?8Zا 1/ 1 0 , ا ت D @ ا "€ ى?:أ ل09أ ك ھ لا0 Bا ه ھ إ 1- 5Z ،1/ 0/ ا ت) 6 ا , p ا وأ t ا 6 2 ي ا ي'* ا '/9? ا ا =و ،ى?:أ 1/ ت , p وأ ك0 1 ةد ا / ~L N,( ما% Zا #و ي%=? ا t ا - 1/ ا 70 ? Bا 03 -11 ض?* او '* ا ن0 8 + ا . * T ا ر6 ا . < : "Š20 + Š3+/ * ز Š+ ŠD و 1 7 Š ?Š/} تاد0Š#0 ا + ك0ŠŠ ا ى'ŠŠ HŠŠLa ا 1ŠŠ/ 6 م ŠŠ/* ا 'ŠŠ6 ŠŠ وBا 1ŠŠ#ر' ا ŠŠ 1 0/ŠŠ ŠŠ إ ةد ŠŠ إ وأ ى?ŠŠ:Bا ت Š وذأ ،1Š 0D ا تا' Š "Š€ "Š#Bا ة?/ŠL8 ل0Š9أ Šھو ،ي%Š=? ا tŠ ا ى'Š 3 L: 1 2%a ا 12ر C تا' و . * kT T ا k ر6 ا .k $ ا : 'Š/6 38 * +Š ا …2ر Š ن0ŠD2 Š+ ا تاد0Š#0 ا Š3/- ":'Š و 20 N6ŠL2 Š3 أ Š/( ،"Š#Bا 1Š 20ط ضو?Š* ا وأ تا' , ا ?= Pa و 1 0/Š Š إ Š3 ة?Š/ = ?7 Š,: "CŠ,2 نأ t D 2و ،1 /* ا - ت * إ ض?6+ '8و وBا 1#ر' ا 38 * + ا …2ر ل0 ( " 8 تا' , ا ه ھ 4/ لو ( اذإ . ج . kk$ ا kk5X `kk : : م ŠŠ6 ا م0ŠŠ3 او لوBا NŠŠ Y ا ŠŠ- ?ŠŠYa ا QŠŠ2?6 ل)ŠŠ: ŠŠ D 2 ،ه) أ ه دروأ N,( 1 0/, 1/ + ا ط * ا - 1 0/, ا ?Y: Q2?6 : 1 ( H6 ا ' z 02 د0 و ص ،?L ،1/6 C ا را' ا ،د L+8Fا H ت / , ا ،كر ' 171 . ﮫﺑ ﺔطﺑﺗرﻣﻟا ﺔﯾﻓرﺻﻣﻟا رطﺎﺧﻣﻟاو يرﺎﻘﻌﻟا ضرﻘﻟا دﻘﻋ لوﻷا لﺻﻔﻟا

(37)

* Š 1ŠC ا 1Š /6 ت Š8وأ Š- 7 Š % ا ت Š ط 1Š/ + %ŠC6 ا 1Š ( ع08و 0ھ 1 0/, ا ?Y: 3 #رد 4/ C 1 0/, ا ر0ھ' . * 'ŠC2 Š/( ، Š أرو tŠ ا تادارإ Š ?/q Š Š *+Š, ?Y: 0ھ 1 0/, ا ?Y: ا%+ ا 1 * رد 8 ?/} , Š 1Š/ ا درا0 ا HC( نأ يأ ،ق * + Fا …2ر ' ) تا' ، ت D J ، 1 7 د0* (.... ت Š ا%+ Fا 1 * 1/- = ?/} 1 . 4Š#?2 Š = 1 0/Š, ا ?ŠY: / د0Š QŠ€D ا N Š, ا إ 2 ، Š ا هرا?*+Š ا zŠ ت Š زB 1Š5? tŠ ا "Š6C2 Š D إ م' * Q€D ا N , ا N ط نأ t ذو 4Š#?2و ،tŠ ذ 1Š * Š- 1Š9 a ا لا0Š Bا 1/ إ t ذ - N , ا : ،tŠ ا 1Š2دود? Š Š ?qpŠ2 ي ا ء @ ا /5?+* ا 1 0 C وأ ض?+* س)-إ 1/ ا هدرا0 ء%# نا'* t ذو . Š "/Y6+ ا 1 ( - t ا ل09أ ?qp2 نأ J ة?/ = 1/ ˆ ضو?8 K #?+ ا 3 . ضو?Š8 Š إ Š3 20 و "Š20 + ا ةد Š إ Š- "Š#Bا ة?/ŠL8 1Š/ رد ŠL t ا د + ا "#Bا 1Y 0+ و "#Bا 1 20ط . 1Š5?* ا 1Š, p ا . Š Š 4Š* 1Š#?( ع Š5وأ 1 0/Š, ا ?Y: ƒ+ 2و ، Š- 3ŠLa 1/ + ا ط * ا : * ./Š ا Š ا ق0Š, ا Š إ tŠ ا ŠC 2 '8 ك0Š ا /Š Š ةد Š ن0ŠD تا' Š را'Š9‡ ا'# 16 ? '7ا0 . 1 ( ا?D ا H/ھا? إ ?طا ،1 12د L+8Fا ت /, ا '36 ،?ط a ا ةرادإو ك0 ا 1 8? ا - ة?9 6 و 1/ أ ) ?6 ا '* ا قو' 9 ( سر ، 5 0 أ ، 2006 ص ، 42 .

2) « le risque de liquidité et lie a la possibilité de rentait massifs de fond propre de la banque » Amine TARAZI, risque bancaire (déréglementation financière et réglementation prudentielle) presses universitaire de France, 1996,page14.

(38)

* 1ŠŠ ( Š- Š3 ط /ŠŠ( / د0Š ا ن0Š2د '2'Š, ŠŠ ةر'Š* ا م'Š 1Š ( ŠŠ- Š, tŠ ا 'ŠC2 t 12ر C+ ا 16 , ا ?qp2 ،"#B 47اد0 ا ، Š 7 Š % ا ب?Š3 Š إ يدp2 '8و د? HC( P *+ و أ • D '8 + و 6 " 6+ ا +2دو . * إ C 2 '8 ي%=? ا t ا ا'Š# 4Š ? ة'Š7 - ل'Š6 4-د 4 ،ف0@D N Y 19?- ?: = 3C ا ل'6 '2 . ل'Š6 ا Š ا'Š# Š أ t ا ط ي ا ف0@D ا ل'6 ن0D2 '8و ، ق0, ا - حو?Y ا 1 .3 ة6 A ا < 5X )

(Risque taux d’intérêt : Š7 ا ?6Š ?ŠY: Š 2أ 1Š/ . Y2و ة' ةد ا P - درو N,( #Zا 2 ة?* ا 2 HŠ8ر م n ا 02 -03 ،ه?Š=ذ . Š ي Š ا 2 = 3L ء # + ا » Š- ?Š/• ثو'( 1 ( - ©J ?Y: #Zا ة'7 ا ل'6 ?Y: 1/ ا%/ ا جر :و 1/ ا%/ ا ت / ع0 C 1 # ا ة'7 ا تF'6 ... « . ا t ا نأ ةر JZا ر'C و 1Š* Y ا ة'Š7 ا NŠ, ?Š/• و 'Š2' 1/()9 ي ا 0ھ ي%=? ك0 ا ت / -) ضو?Š* او 47اد0 ا ( Šھ 'Š2' + tŠ ذو ، • ةد Š ا PŠ NŠ,( ŠL8أ 4 ة?*-2 م n ا 94 -13 ةد Š ا ه Šھ P /( ، » د'Š 2 نأ ?Š7ا%C ا tŠ ŠD 2 Š أ ?Š/} ŠŠ, p او ك0ŠŠ ا "ŠŠ 8 ŠŠ ŠŠ ا?+(إ N#0+ŠŠ,2 ŠŠL8أ • ŠŠھ ت ŠŠ/ 6 1 ŠŠ, 1ŠŠ/ ا ت ض?* ا 2 « . ن - م'* ء و 1Š/ 1Š, p وأ tŠ ا 1Š2دود? ?/q Š ل Š +(ا 0ھ ة'7 ا ?6 ?Y: ن0Š2د إ "#Bا ة?/L8 ن02د t ا ل0 2 ' ?Ya ا ا ھ ?3n2و ،ة'7 ا تF'6 ر0Y+ Š ‡- ،ة'Š7 ا تF'Š6 Š- ع Š را 1Š ( - 3- ،"#Bا 1 20ط ى0+Š, Š 4Š#ا? †Š()2 ن02'Š ا Q/ ŠD Š- ع را و ،13# '7 - • ھ ) 4Š7اد0 ا ( يدpŠ2 Š ،ى?Š:أ 1Š3# Š 9 - ن0D2 تF'6 ا ض a ا ن‡- zD6 ا و ، t - L ا ƒ ا P/ * إ . 1 ( ،1/ ?6 ا 1 3 ا راد ،ي'* ا نزا0+ او ت 2د L+8ا ،ض0 '7ا0- HJ ھ 1976 ص ، 142 . 2 ( م n ا 94 -13 - خرp ا 2 0/ 02 1994 6 ا ' ا0* ا د' 2 ي ا ، 1* Y ا ك0 ا طو?@ 1* 6+ ا 1 ت / 6 ا 1/-?L ا . ﮫﺑ ﺔطﺑﺗرﻣﻟا ﺔﯾﻓرﺻﻣﻟا رطﺎﺧﻣﻟاو يرﺎﻘﻌﻟا ضرﻘﻟا دﻘﻋ لوﻷا لﺻﻔﻟا