LEXICON
(saec. V ex. - saec. XI in.)
CONDITUM A FRANCISCO ARNALDI
MODERANTE
PASCHALI SMIRAGLIA
CURA ET STUDIO
ANTONII DE PRISCO
HUIC FASCICULO CONFICIENDO PRAEFUIT
IOHANNES POLARA
ADDENDA - SERIES ALTERA
FASCICULUS XI
longanimis — maturitas
Pasquale Smiraglia e curata da Adele Simonetti.
Roma, settembre 2013
L
longanimis - patiens, de hom. : Rath.
Opusc. 348 A 11 Ursmarus … erat … mansuetu-dine ac pietate refectus, charitate non ficta reple-tus, fide robusta stabilis, spe inconcussa -is.
longao - v. A2 longavo.
longavo - nom. sing. -ao inf. — Gl. Philox.
227, 2, 3 -ao : κολέντερον.
longe - -ce inf. — Gl. Ber. 368, 4 ‘procul’
dicitur quasi ‘porro ab oculis’ ; significat enim et ‘prope’ et ‘-e’. — A -e, longe, e longinquo : Anast. Vita Bas. 304 C 15 pater sancte, a -e cla-mores eorum (scil. diabolorum) audio simul et minas ; nam non video illos. — Seq. abl., sine praep. : Romae inscr. V, 13819, 4 invida letali ruperunt stamina parvo / fata manu -ce patri[a] tellure moranti.
longevus (-gae-) - subst., de senioribus,
quo-rum sententiis rex utebatur : Rath. Prael. 276 A 10 nemo invenitur … in conventu -gaevorum, qui tuum tibi audeat monstrare … periculum.
longilaterus - Boeth. Inst. ar. 1105 C 10
omnes angulares numeri tetragoni sunt. Tetrago-nus autem dicitur, … quem duo aequales numeri multiplicant … Circum angulares, -i numeri sunt. -os autem voco, quos uno se supergre-dientes numeri multiplicant. Circum 4 enim 2 sunt et 6, sed duo nascuntur ex uno et duobus … Sex vero a duobus et tribus.
longitrosus - Paul. diac. Fest. 107, 11 -s :
(v. l. longitrorsus) sic dicitur, sicut dextrosus, sinistrosus.
longitudo - nota locut. -is iter pro -em
itine-ris : Anast. Vita Bas. 308 D 1 mulier … cucurrit
in eremum et pertransivit -is iter. — In finibus describendis, nota locut. adv. de latitudine …
de -e, pro in latitudinem … in -em : Mon. Neap.
Arch. I 2, a. 951, 15, 23 tradidimus vobis et de padule … oc est de latitudine quantum nomi-natas sex uncias de nominata terra … et de -e quomodo badit usque ad aqua de flumen : I 2, a. 959, 76, 12 integra portione mea de fundum … extenditur ibidem de -e passi tres at (= ad) passum ferreum sancte neapolitane ecclesie et de -e quantum est.
longus - -nc- Romae inscr. IV, 10183, 3. —
Acc. sing. -o Ioh. Archic. 213, 16, -u inf. — In
-u, iuxta, secundum : Mon. Neap. Arch. I 2, a.
950, 10, 14 orta que sunt erga ipsa casa unum super ipsa casa et alium ortu est in -u ipsa casa que pergit at (= ad) finem de hominibus de fun-dora de Sapunianu.
lontra - linter : Mon. Neap. Arch. II, a. 997,
159, 9 concessimus … ut licentiam et potesta-tem habeatis vos et posteri vestri ... ponere et habere una paraturia ad piscandum cum duas -as.
loquax - transl., in malam partem : Cass.
Var. 32, 17 hoc tuam … magnitudinem obser-vare censemus, ut, si a quoquam irrogata fuerit iniuria senatori, confestim -x temeritas legum severitate plectatur.
loquela (-ll-) - acc. sing. -a inf. — Nota
locut. -a catholicae confessionis : Petr. subd. Chron. 175, 19 Honoricus … arrianus in Africa … innumeris manus abscidens, linguas praeci-dit, nec tamen -lla catholicae confessionis eri-pere potuit.
loquentia - sermo, colloquium : Mon. Neap.
Arch. I 2, a. 952, 32, 13 multa altercationem exinde inter nobis habuimus. De qua … per -a bonorum hominibus combenit inter nobis ammica pactione.
loquor - part. praes., nom sing. -entem
Chron. Alt. 7, 35, acc. pl. -entis Ioh. Archic. 216, 25. — De scriptore, scribere, praescribere : Ioh. Archic. 195, 1, 35 sicut sanctus Gregorius in humiliis suis -itur, dicens : « quia missarum solempnia ter hodie celebraturi sumus », ita et nos oportet … nativitatis Domini diem in trinita-tem numerum missarum solempnia celebremus. — Adversus Deum iniquitatem -i, eum blasphe-mare : Anast. Vita Bas. 295, 33 qui (scil. sanc-tus Basilius) Deo odibilis Iuliani, … extollentis in altum cornu et -entis adversus Deum iniquita-tem, corruptionem oratione sua paravit.
loqus - v. A2 locus.
loramentum - Gl. Philox. 227, 2, 6 -um :
ἱμάντωσις <εἰς> οἰκοδομήν.
loricatus - subst. (?) : Petr. subd. Agripp.
113, 24 apparatus adest pugnantium … haben-tium excelsas turres …, in quibus -i et galeati residentes equati muro urbem invaderent.
lotos - Paul. diac. Fest. 106, 6 -os : arboris
genus, ex cuius materia frequenter tibiae fiebant, cuius bacis quondam pasti Lotophagi sunt dicti.
lovolone - acc. pl., nuces abellanas (?) (cf.
adn. ad loc.) : Lex Rom. Raet. 442, 14 de opera vero, quae (sic) abstinere decrevimus, iste sunt : arare, secare, excutere, vannare, vineam facere, roncale (= -are) sepe, nogarios battere, -e col-legere.
lubricus - transl., sensu mor., impudicus,
commemora-tionem facimus cari nostri … obsecrantes miser-cordiam Dei, ut ipse ei … remittat omnes -ae temeritatis offensas : Nic. i 284, 20 Hlotharius rex, … qui nullo salubri regimine corporis ape-titus refrenat, sed -a enervatione magis ipsius inlicitis motibus cedit.
lucar - Gl. Philox. 227, 2, 12 -r : θεατρικῶν γελιαν (τελῶν ?) μισθὸς ἀπὸ ϕίσκου ; Paul. diac. Fest. 106, 12 -r appellatur aes, quod ex lucis captatur.
lucaris - Paul. diac. Fest. 106, 8 -is
pecu-nia, quae in luco erat data : 106, 9 -ia festa in luco colebant Romani, qui permagnus inter viam Salariam et Tiberim fuit, pro eo, quod victi a Gallis fugientes e proelio ibi se occultaverint.
luceo - perper. pro lug- Gl. Philox. 227,
2, 35. — Coni. praes. 3a pers. sing. -iat Ioh. Archic. 214, 12. — Patere, constare, seq. quia cum ind. : Rath. Prael. 206 C 3 consequenter -ebit, quia gravitate et munditia cordis, atque silentio oris, virtus paritur divinae contempla-tionis.
lucerius - Gl. Philox. 227, 2, 14 -us : ξευς
(Ζεύς).
lucernarius - abs., -um, subst., candela,
candelabrum : Cass. Hist. 1156 B 5 in Caesarea Cappadociae et Cypro, die sabbati et dominico circa vesperam cum -is episcopi atque presbyteri Scripturas interpretantur.
lucernifer - qui lucernas fert (gr.
λυχνοϕόρος) : Ios. Fl. Apion. 98, 12 facile ergo eas (scil. ianuas templi) -r ille aperuisse creditur, qui solus etiam habuisse asini caput aestimabatur.
lucesco - lŭ- Resurr. 126.
lucetius - Paul. diac. Fest. 102, 4 -um
Iovem appellabant, quod eum lucis esse causam credebant.
lucidatio - explanatio : Cass. Inst. 72, 11
Emilianus … facundissimus explanator duode-cim libris de hortis vel pecoribus aliisque rebus planissima -e disseruit.
lucido - explanare : Cass. Var. 86, 3
Iohan-nem … ad haec … direximus inquirenda, ut cuncta suo ordine discussa nobis relationis obse-quio -entur : Ioh. Archic. 215, 27 gratia(m) Dominus contulit (subaud. Gregorio papa), ut super librum beati Iob moralia tibica (pro typica) investigation(e) triplicit(er) atque septi-forme expositione -aret.
lucidus - transl. : Romae inscr. VIII, 20757,
12 (praesul) lucet et aspectu -a corda gerens.
lucifer - Gl. Ber. 363, 6 fosphorus : i. e.
-r ; fos grece, lat. lux, phoros ferens. — -r Dei
cognitionis, de sancto Bartholomaeo : Anast.
Theod. Stud. 735 C 14 ave, qui multipliciter appares mundo -r Dei cognitionis. — In imag., nota locut. -ae musae, carmen salutiferum, vere christianum (cf. adn. ad loc.) : Resurr. 9 pro-tinus aetherias modulabor luminis oras : / iam mihi -as liceat contingere musas.
lucrativus - -a, neutr. pl., subst. : Gl.
Phi-lox. 227, 2, 21 -a : ἐπικερδῆ.
lucrifacio - alqam rem -ere, ea uti, frui :
Rath. Prael. 210 C 2 Ite, inquit, et vos in vineam (Matth. XX, 7): id est, et ipsi qui mane horaque tertia debuistis adesse, saltem vel sexta prope-rate, et medium quod restat diei -ite. — Sensu spirit., alqm Christo -ere, eum ad fidem Christi convertere : Rath. Opusc. 347 B 4 filium … es paritura, qui de regno aliquam Christo -et par-tem.
lucrio - Paul. diac. Fest. 49, 13 cercopa
Graeci appellant lucrari undique cupientem, quasi κέρδωνα, quem nos quoque -em voca-mus.
lucripeta - nom. pl. -tes Cass. Var. 368, 24. lucror - inf. praes. -are inf. — F. capere :
Concord. 275, 24 si quis super feram ab alio plagatam … volens eam -are, super ipsam se miserit et ab ipsa plagatus aut occisus fuerit, non requiratur ab eo qui plagavit. — Sensu spirit.,
alqm Christo -ari, eum ad fidem Christi
conver-tere : Steph. v 820 A 15 doctor gentium Paulus … assumptis secum Trophimo Ephesino necnon et prudentissimo viro Sergio Paulo, quos idem antea -atus fuerat Christo, … Arelatem … adiit.
lucrose - cum lucro : Cass. Var. 377, 2 nostra
praeceptione commoniti, … sanctorum vasa … actoribus sancti Petri apostoli sine aliqua dila-tione refundite, ut -e reddita, celeriter impetrata videantur optata.
lucrum - transl., sensu spirit., salus : Steph.
viii 1091 B 5 committimus tibi … puellarum locum, … quatenus religiose conversando -um animarum Deo ibi acquiratis.
luctamen - transl., sensu spirit., nota locut.
daemoniacum -n : Vita Apian. 324, 2, 46 iste
(scil. Apianus) … daemoniaci -is providus, accinxit lumbos suos fortitudine et lucernas ardentes in manibus vigilans tenuit, ut diabolicis posset refragari insidiis.
luctus - acc. sing. -u Rav. inscr. 315, 14. —
Paul. diac. Fest. 107, 10 -us et lugere a Graeco trahuntur λυπεῖν vel ἀλύσσειν.
luculentus - lo- Ioh. Archic. 215, 28. —
lucuns - Paul. diac. Fest. 106, 27 -tem
genus operis pistorii.
lucusta - v. A2 locusta.
ludio - Gl. Philox. 227, 2, 26 -d<i>o :
σατυριστής.
ludo - -ere de alqo, eum irridere : Enn.
Hymn. 25, 68 cum gesta Martini loquor, / nil laude dignum transeo : / … / de plebe -sit dae-monum
ludus - -us perper. pro -is inf. — Gl.
Phi-lox. 228, 1, 18 -us : pal<a>estris. — Fraus : Vita Apian. 326, 2, 28 sanctus ait secum : cupio prosternere saevum, / insidias dantem truculen-tis morsibus anguem / … / cuius sterno dolum, simul eius respuo -um.
lues - Gl. Plac. 17, 2, 24 conluebatur :
conlui est, <ut> si dicamus ‘in sinum maris conlui’ ; -s enim lapsus dicitur circumfluen-tis elementi ; 27, 2, 20 -es … sordes dicuntur elui dignae. — Paul. diac. Fest. 107, 6 -s est diluens usque ad nihil, tractum a Graeco λύειν.
lugeo - luc- inf. — Paul. diac. Fest. 107,
10 luctus et -ere a Graeco trahuntur λυπεῖν vel ἀλύσσειν. — Gl. Philox. 227, 2, 35 -cet : πενθεῖ, ἀνιᾶται. — Seq. acc. cum infin. : Enn. Hymn. 25, 62 hostis procul sit callidus : / … / hic membra vinctus -eat / pulsare sese quos foves.
lugubria - luctus : Ep. Lang. 715, 16 magna
te, reverentissime frater, angustia moeroreque fore attritum cognovimus … pro quo et noster protinus animus eadem -a attritus est.
luitatus - Paul. diac. Fest. 103, 13 litatum
alii solutum, deditum deo, quasi -um. Alii ex Graeco a precibus, quas illi λιτάς dicunt.
luma - Paul. diac. Fest. 107, 22 -a : genus
herbae vel potius spinae. — Gl. Philox. 227, 2, 37 -a : βοτάνη ὁμοία ἡδυόσμῳ, ἥν τινες ποταμογείτονα καλοῦσ[ε]ιν, ἄλλοι καλαμίνθεν (-ην).
lumbaga - v. A2 lumbago.
lumbago - nom. sing. -a inf. — Paul. diac.
Fest. 107, 23 -o : vitium et debilitas lumborum. — Gl. Philox. 228, 1, 8 -a : ἰσχ[ε]ίας.
lumbricus - -brus inf. — Acc. pl. -us An.
ex div. 142, 12. — Gl. Philox. 228, 1, 5 -brus : ἕλμις.
lumbrus - v. A2 lumbricus.
lumbus - Paul. diac. Fest. 67, 6 elumbum :
evulso -o.
lumen - vit. typoth. pro li- Pass. Vict. Ass.
669, 1, 52. — Gl. Ber. 358, 9 -n dicitur, quod tenebras luat. — Meton., de vita : Romae inscr. VII, 19255, 4 heu triste cubile, / quo sine me, Rhodine, -e nuda iaces ; de facultate videndi : Ps.
Ambr. Gerv. 746 B 8 Gervasius dixit : Victoriam de caelo debes a Deo omnipotente requirere, non de simulacris mutis et vanis, quae oculos habent sine -e, aures sine auditu, nares sine odo-ratu. — Transl. : Pass. Ptol. 749, 2, 68 Domine Iesu Christe, … qui venisti … caeco seculo -n dare : Ioh. Archic. 214, 9 si … lumen necesse sit accendere, ille frater qui lumen adportat … dicit … : « -n Christi ». — -n gloriosum, de Apostolo Paulo : Anast. Vita Ioh. El. 510, 2, 53 audi -n gloriosum, Paulum dicentem : Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis (Gal. 3. 27).
lumenare, lumenarium - v. A2 luminarium. luminarium (-re) - -mm- Mon. Neap. Arch.
II, a. 997, 155, 4 : inf., -men- I 2, a. 970, 188, 3 : inf. — Acc. sing. -menarem Romae inscr. V, 13150, 4. — Lucerna : Mon. Neap. Arch. I 1, a. 927, 42, 1 in … ecclesia … officium sacerdota-lem facere et exivere promitto, hoc est vesperos et matutinos et missarum sollemnia et horis lau-dis et -mm-orum concinnatione. — Transl., nota locutt., magna -a : Cass. ps. 970 C 12 ‘magna -a’ forte significat angelos, potestates, thronos, dominationes, qui pietate sanctissima caelesti lumine radiantur ; caeli -a, de sanctis homini-bus : Rath. Prael. 311 B 8 cum et te occasionem … mortis recognoscas filiorum fuisse et dolere possis tot caeli -a tuis tenebris involuta, tuo fore casu extincta ; -a mundi, de episcopis : 227 B 14 episcopi… patres sunt, -a mundi sunt, stellae caeli sunt.
lumminarium - v. A2 luminarium. luna - gen. sing. -is Romae inscr. I, 13, 1,
33 : Rath. Prael. 169 A 4.
lunaticus - Gl. Philox. 228, 1, 12 -us :
σεληνιακός.
luo - seq. abl. : Paul. diac. Exp. 29, 1, 22
monachi contempnabuntur iuxta meritum suum, abba vero duplici poena -et, idest una pro sua neglegentia, altera quia illius neglegentia non recta egerunt monachi.
lupidus - v. A2 luridus.
lupinus - subst., acc. pl. -i Mon. Neap.
Arch. IV, a. 1020, 135, 33. — Gl. Philox. 228, 1, 16 -us : θέρμος.
lupus - Paul. diac. Fest. 6, 8 -us … venit
ex Graeco λύκος ; 53, 3 diverso genere (subaud. antiqui) dicebant haec -us, haec metus, haec amnis, hic frons. — Pisceus -us, genus piscis : Cass. Var. 355, 3 pisceus -us harenis se molli-bus, ut plumbati lini insidias evadat, immergit. — Transl., de diabolo : Romae inscr. II, 4144,
3 concessa potestas … Petro … pascere caulam ereptam de fauce -i.
lura - Paul. diac. Fest. 107, 26 -a : os cullei,
vel etiam utris ; unde lurcones capacis gulae homines et bonorum suorum consumptores.
lurco - Paul. diac. Fest. 107, 26 -es :
capa-cis gulae homines et bonorum suorum consump-tores.
luridus - -pi- inf. — Gl. Philox. 228, 1, 16
-pidus : ὠχροπελιός ; Paul. diac. Fest. 108, 3 -i : supra modum pallidi.
luscitio - Paul. diac. Fest. 107, 24 -o :
vitium oculorum, quod (= quo) clarius vesperi quam meridie cernit (subaud. homo).
lusorius - vanus : Cass. Var. 41, 31 quotiens
non sunt credituri, quae viderint ? Quotiens hanc veritatem -a somnia putabunt ?
lustratio - Paul. diac. Fest. 107, 7 lues …
tractum a Graeco λύειν. Hinc dictum … -o, qua quid solvitur ac liberatur.
lustricus - Paul. diac. Fest. 107, 28 -i
dies infantium appellantur, puellarum octavus, puerorum nonus, quia his lustrantur atque eis nomina imponuntur.
lustro - illustrare, clarum facere : Romae
inscr. II, 4161, 1 pastorem magnum laudis pia praemia -ant. — Videre, perspicere : Paul. diac. Hist. Lang. 67, 6 o (subaud. Benedicte) nimis apte Deo, mundus cui panditur omnis, abdita qui -as. — Illuminare, transl. : Verc. inscr. 6722, 1 trina fides -avit crismate gentes : Sacr. Gel. 81, 7 tellus … eterni regis splendore -ata, totius orbis se sentiat amisisse caliginem.
luteus - Gl. Ber. 370, 14 -o : terreo ; non
enim a colore venit, sed a luto dirivatur, ideoque corripitur ‘lu-’.
lutum - Paul. diac. Fest. 107, 7 lues … a
Graeco λύειν. Hinc dictum -um terra humore soluta ; 18, 30 aceratum -um cum paleis mix-tum ; 225, 13 pelamys genus piscis dicmix-tum, quod in -o moretur, quod Graece dicitur πηλός.
lux - Gl. Ber. 363, 6 fosphorus : i. e.
luci-fer ; fos grece, lat. -x, phoros luci-ferens. — De caelo vel paradiso : Resurr. 373 cuncti Dominum cognoscite verum / qui solus animam faciat conscendere -em / eandemque potest in Tartara trudere poenae. — Transl., explanatio : Boeth. Diff. top. 1173 D 2 M. Tullii Topicis -em plenae expositionis insudavimus ; ad -em perducere,
intelligere : Ps. Greg. Concord. 666 B 4 si vim dictorum Christi pensemus, hanc obscuritatem, ipso illuminante, ad -em perducimus ; -e
pri-vari, mori : Cass. Var. 157, 33 quae (scil. mulier)
intestata nullis existentibus proximis -e dicitur esse privata ; -x luminum, de Deo : Rath. Prael. 263 A 4 (Deus) est -x luminum, sed illumina-torum.
luxor - Paul. diac. Fest. 107, 21 -antur : a
luxu dictum, id est luxuriantur. — Gl. Philox. 228, 1, 33 -atur : ανασασσει (? ; cf. Thes. s.v.).
luxoriosus - v. A2 luxuriosus.
luxuria - acc. sing. -a Petr. subd. Chron.
155, 28.
luxuriosus - -xo- Ps. Greg. Exp. 595 B 12.
— Paul. diac. Fest. 106, 25 luxa membra e suis locis mota et soluta, a quo -us in re familiari solutus.
luxus - Paul. diac. Fest. 106, 25 -a membra
e suis locis mota et soluta.
lymba - v. A2 lympha.
lympha - lymb- Romae inscr. I, 47, 1, 1.
— Paul. diac. Fest. 107, 17 -ae dictae sunt a nymphis. — In imag. : Petr. Pis. Gramm. 159, 11 qui cupit, ecce bibat nostro de gurgite -as / vescaturque cibis me tribuente libri. V. et A1
limpha.
lymphaticus - limfa- inf. — Gl. Philox.
228, 1, 6 limfa-i : ἐνθουσιαζόμενοι. — Paul. diac. Fest. 107, 20 vulgo … memoriae proditum est, quicumque speciem quandam e fonte, id est effigiem nymphae, viderint, furendi non fecisse finem ; quos Graeci νυμϕολήπτους vocant, Latini -os appellant ; Gl. Plac. 27, 1, 7 sunt qui-dam, qui dicunt -o<s> spiritu quodam aquarum perturbatos agitari.
lympho - -ari, depon. more, insanire : Gl.
Plac. 27, 1, 2 -ari est bacchari et furia quadam aut daemonibus impletum rotari huc atque illuc et discurrere, sicut lympha, id est aqua, huc atque illuc dirivata aut fusa discurrit.
lyra - li- inf. — Gl. Ber. 361, 1 li-a
dici-tur ΑΠΟ ΤΟϒ ΛΙΡΙΝ i. e. a varietate corda-rum. — Nota locut. integra -a, in comparatione : Cass. ps. 1036 B 13 sicut integra -a dici non potest, cui aliqua chorda subtrahitur, sic nec vir sanctus perfectus aestimatur, cui virtus ulla minuitur.
macellum - Paul. diac. Fest. 112, 14 -um
dictum a Macello quodam, qui exercebat in Urbe latrocinium ; quo damnato censores Aemi-lius et Fulvius statuerunt, ut in domo eius obso-nia venderentur ; 42, 10 cupedia antiqui lautiores cibos nominabant ; inde et -um forum cupedinis appellabant.
macellus - Paul. diac. Fest. 7, 3 sicut … fit
diminutive a macro -us, a vafro vafellus, ita ab alterno altellus.
macenaturia - impensa moliturae, ital.
macinatura : Mon. Neap. Arch. I 2, a. 968, 163,
2 mercedes de operarios ad vindemniandum et colligendum ipse olibis seu -a ipsorum olibis de communi pargiare debeatis : IV, a. 1016, 82, 25 ego et propriis meis heredibus ipse olives portare debeamus at macenare ad alie oliare in memorato loco et ipsa -a demus de commune.
maceno - -ci- Mon. Neap. Arch. IV, a.
1016, 91, 21. — Molere, ital. macinare : Mon. Neap. Arch. I 2, a. 968, 171, 31 hoc memo-rati sumus ut liceas me et heredes meis facere -are in oliarias vestras … omnes olibas proprias nostras : IV, a. 1016, 92, 27 stetit nobis ut, dum ipsum molinum bestrum tenuerimus, per omnem mense vobis … de vestrum triticum -are debea-mus gratis modia quinque. V. et Lx machinor.
maceratio - castigatio : Ps. Greg. In. I Reg.
399 C 2 -o … corporis ; poenitentia : Rath. Prael. 214 C 15 (Deus) si … tempus suppetit, vult ut longos erratus longa -e castiges. — Mae-ror, cruciatus : Steph. v 797 A 15 episcopis innotescas … nos eiusdem Ecclesiae specialem sollicitudinem suscepisse pro tanti laboris -e et oppressionis illatae revelatione.
machinamentum - apparatus : Ios. Fl.
Apion. 97, 6 Zabidon … fecisse quoddam -um ligneum et circumposuisse sibi et in eo tres ordines infixisse lucernarum. — Transl., de dia-boli temptationibus : Cass. Inst. 84, 19 Domine, … quid … de nobis possit facere, qui (scil. dia-bolus) te in nostro corpore ausus fuit per subdola -a tentare ?
machinor - act. more, -averant Paul. diac.
Hist. Lang. 178, 19, -abo Conc. Tic. 151, 7. — F. efficere : Dion. Gr. Nyss. hom. 403 C 3 opinor … quia cor pulmone convolutum atque circum-datum ex posteriori sui parte respirationibus et compressionibus suis membrum moveat, et attractionem aeris emissionemque ipsi pulmoni -etur.
machinula - Paul. diac. Fest. 86, 11 groma
appellatur genus -ae, quo regiones agri cuiusque cognosci possunt : 131, 18 mustricula est -a ex regulis, in qua calceus novus suitur.
macino - v. A2 maceno. macnus - v. A2 magnus.
macritas - Gl. Philox. 228, 2, 4 -s :
λεπτότης.
macto - caede -are, graviter vulnerare : Ps.
Ambr. Gerv. 745 D 6 cumque illa … diceret : Christiana sum, … statim … tanta eam caede -averunt, ut vix eam seminecem sui homines ad Mediolanensium urbem perducerent.
macula - transl., sensu spirit., f. peccatum :
Romae inscr. I, 182, 2, 2 cordis -as vitale lavacrum purgat.
maculatus - de leprosis : Ios. Fl. Apion. 52,
17 dixisse regi hunc univocum eius, quia pos-set videre deos, si provinciam a leprosis et aliis -is hominibus purgare contenderet ; abs., subst., leprosus : 54, 12 ipse vero … -orum quosdam misit legatos ad pastores.
madabus - v. A2 madidus.
madeo - in methaph. : Enn. Carm. 2, 44, 6
ebria fulgenti -erunt murice dicta, / omnibus in rebus sermonum purpura regnat.
madidus - -dabus fort. perper. inf. — Gl.
Philox. 228, 2, 8 -dabus : ἔνυγρος. — Seq. a cum abl. : Paul. diac. Fest. 113, 8 madulsa : ebrius, … quia -us satis a vino.
madius - v. Lx, A1 et A2 maius. madodinus - v. A2 matutinus.
madulsa - Paul. diac. Fest. 113, 8 -a :
ebrius, a Graeco μαδᾷν deductum, vel quia madidus satis a vino.
maeandrus - Paul. diac. Fest. 121, 16
-um : genus picturae dictum est a similitudine flexus amnis, qui appellatur M<a>eandrus.
maemoria - v. Lx, A1 et A2 memoria. maenianus - me- inf. — Adi. : Paul. diac.
Fest. 121, 1 -a aedificia a Maenio sunt appellata. Is enim primus ultra columnas extendit tigna, quo ampliarentur superiora ; subst. : Gl. Philox. 230, 2, 4 men-us : ἐκθέτης.
maereo, mereor - v. Lx, A1 et A2 mereo. maeson - me- inf. — Paul. diac. Fest. 119,
17 me-n : persona comica ab inventore dicta.
mage - v. Lx et A2 magis. magi - v. A2 magis.
magia - de Christianorum fide : Pass.
Martinae 13, 18, 8 dixit Imperator : Vel nunc
M
consenti mihi, et sacrifica diis, per quos orbis subsistit. An adhuc -as Christi tui attendis ?
magis - -e Romae inscr. I, 3806, 6, -i Rav.
inscr. 284, 5. — Paul. diac. Fest. 113, 19 -s a Graeco μᾶλλον venit. — Cum comp. : Cass. Var. 30, 3 quod tunc -s verius possidebit, cum hoc uti-litati suae civitatis indulserit : 250, 26 si invetera-tae et per genus ducinvetera-tae divitiae nobiles faciunt, multo -s praestantior est, cuius origo thesauris prudentiae locuples invenitur. — Potius : Anast. Vita Bas. 310 B 7 rogavit autem archidiaconum ut renuntiaret ei (scil. Basilio), quoniam -s post missas in secretario salutabo eum.
magistas - v. A2 maiestas.
magister - Paul. diac. Fest. 113, 11
magi-sterare : moderari. Unde -i non solum doctores artium, sed etiam pagorum, societatum, vicorum, collegiorum, equitum dicuntur, quia omnes hi magis ceteris possunt : Paul. diac. Exp. 13, 1 -r vero dicitur, quasi magistratus, idest magis doc-tus. — Artifex : Cass. Var. 68, 8 o -i mirandum semper ingenium, ut naturae furentis ardorem ita ad utilitatem humani corporis temperaret, ut … delectationem tribueret et salutem : Paul. diac. Exp. 138, 2, 14 omnis ars opus est, non omne opus est ars ; ars est quam non operatur nisi -r. — De eo, cui cura machinarum mandata est (cf. Thes. s.v.) : Cass. Var. 40, 2 Burgundionum … dominus a nobis … postulavit, ut horologium, quod aquis sub modulo fluentibus temperatur et quod solis immensi comprehensa illumina-tione distinguitur, cum -is rerum ei transmittere deberemus. — Qui ceteris praeest, -r militiae, dux : Petr. subd. Chron. 155, 29 adversus quos (scil. Iudaeos) Vespasianus -r militiae a Nerone transmissus est ; f. -r operarum, ital. maestro,
mastro : Pass. Euphem. Dor. 608, 2, 4 Euphemia
et Dorothea venerunt ad -os, qui turrim aedifi-cabant. — Doctor, praeceptor, sensu Christ. : Anast. Vita Bas. 295 C 2 magnus … exstitit pastor noster et famosus mundo Basilius … divinae fidei -r inclytus ; de s. Benedicto : Paul. diac. Hist. Lang. 65, 15 praebuit unda viam prompto ad praecepta -i, / cursori ignaro prae-buit unda viam ; -r et doctor Christianorum, de Apostolo Paulo : Pass. Urb. I 14, 1, 19 nescitis quod -r et doctor Christianorum, vas electionis Apostolus Paulus dicat : Scimus … quia nihil est idolum. — Salutis -r, medicus : Cass. Var. 192, 13 a praesenti tempore … inter salutis -os solus habearis eximius et omnes iudicio tuo cedant.
magisterium - magistri officiorum munus :
Cass. Var. 4, 34 quod in quaesturae, -i ac prae-fecturae dignitatibus a me dictatum in diversis
publicis actibus potui reperire, bis sena librorum ordinatione composui. — Opera, quam subditus domino suo praestare tenetur (cf. adn. ad loc.) : Lex Rom. Raet. 442, 15 de opera vero, quae (sic) abstinere decrevimus, iste sunt : … cer-bisa facere, falce batere, fabricare vel aliut -um facere.
magistero (-tro) - Paul. diac. Fest. 113, 11
-sterare : moderari : 139, 5 -strare regere et tem-perare est.
magistratus - Paul. diac. Fest. 113, 11
magisterare : moderari … Unde et -us … ; quae vox duabus significationibus notatur. Nam aut ipsam personam demonstrat, ut cum dicimus : -us iussit, aut honorem, ut cum dicitur : Titio -us datus est. — Paul. diac. Exp. 13, 1, 11 magister … dicitur, quasi -us, idest magis doctus.
magistrianus - subst., de militibus, gr.
μαγιστριανός (cf. Gl. Philox. 143, 2, 4) : Petr. subd. Chron. 176, 26 imperator … impo-suit eos (scil. legatos) in nave periculosa cum milites -os et praefectianos.
magistro - v. A2 magistero. magius - v. Lx, A1 et A2 maius.
magmatarius - -ma[ma]- inf. —
Unguen-tarius : Gl. Philox. 228, 2, 22 -ma[ma]Unguen-tarius : μυρεψός.
magmentarius - abs., -um, subst. : Gl.
Philox. 228, 2, 23 -um : ἐϕ’οὗ τά σπράγχνα (σπλ-) τιθέμενα τοῖς βωμοῖς προσϕέρονται.
magmentum - Paul. diac. Fest. 113, 8
-um : magis augmentatum.
magnalia - Cass. ps. 502 D 8 -a … a
magni-tudine vocitantur, quae stuporem humanis men-tibus per suam videntur facere granditatem.
magnanimiter - nota locut. redund. large
et -r : Anast. Vita Ioh. El. 505, 2, 1 qui nunc
seminat parce, parce et metet ; et qui seminat in benedictionibus, id est, large et -r, multipliciter et metet (II Cor. IX).
magnas - procer : Bonizo 664, 18 hi (scil.
primicerius et secundicerius) … in omnibus pro-cessionibus manuatim ducunt papam, cedenti-bus episcopis et ceteris -icedenti-bus.
magnifacio - Paul. diac. Fest. 141, 2
multi-facere dicitur sicut -ere.
magnificentia - honorificatio, exaltatio :
Paul. diac. Fest. 60, 21 donaticae coronae -ae causa institutae sunt. — Hon. tit., patricii : Cass. Var. 36, 17 quos (scil. filios) illustris -a tua ex nostra continens iussione in supra dicta Urbe constituat ; imperatoris : Ioh. viii 30, 19 humo prostrati vestram -am deprecamur, … ut …
sanctae matri vestrae Romanae Ecclesiae defen-sionem … praebeatis.
magnificus - transl. : Sacr. Gel. 158, 10
quod perpeti malis operibus promeremur, -a pie-tate depellis. — Hon. tit. : Mon. Neap. Arch. II, a. 986, 59, 15 domina Aloara serenissima prin-cipissa et … dominus Landenolfus -us princeps.
magniloquus - de prophetis, qui divinis
ver-bis utuntur : Anast. Vita Bas. 298 A 4 resurge-mus omnes … et astabiresurge-mus ante tribunal Christi, quemadmodum docent nos -i prophetae.
magnitudo - Gl. Philox. 228, 2, 28 -o :
μεγαλ<ε>ιότης, μέγεθος ; Paul. diac. Fest. 125, 16 moles pro -e fere poni solet. — F. res -e aliqua praedita (cf. Thes. s.v.): Boeth. Inst. ar. 1081 A 11 arbor, lapis et omnia mundi huius corpora, quae proprie -es appellantur : 1081 C 11 -o vero, a finita inchoans quantitate, modum in divisione non recipit. Infinitissimas enim sui corporis suscipit sectiones. — Nota locutt.,
numerabilis -o : Cass. Inst. 152, 1 numerabilis
-o est quae numeris arithmeticae dividi potest ;
-es rationales et irrationales : 152, 2 -es
ratio-nales et irratioratio-nales sunt : ratioratio-nales, quarum mensuram scire possumus ; irrationales vero, quarum mensurae quantitas cognita non habe-tur. — Transl., in dicendo, tumor : Cass. Var. 5, 16 tria genera dicendi … definivit antiquitas. … Medium, quod nec -e tumescit, nec parvitate tenuatur. — Hon. tit. regum : Ioh. viii 144, 8 hanc primam nostri pontificii iustam petitionem vestra regalis alacriter perficiat -o.
magnopere - magna cum cura : Rath. Prael.
206 C 1 sedebit solitarius, et tacebit (Thren. III, 28), non transeunter censeo accipiendum, sed -e inquirendum, ipsa sessio et taciturnitas quae vel sit, quidve sibi velit.
magnus - macn- Romae inscr. II, 6240, 1,
-iosibus inf. — Sup. -gnissimum Chron. Alt.
8, 29. — Sing., nom. neutr. -ior Paul. diac. Exp. 123, 2, 6 : Lex Rom. Raet. 387, 5, acc. fem.
-a Cap. Aquil. 22, 5 : Cap. Fuld. 442, 4, neutr. -iorem Ordo Rom. 120, 24, voc. -ae Cod. Car.
651, 10, abl. -iori Rath. Prael. 200 B 1 : inf. — Paul. diac. Fest. 323, 6 R pro S (sic ; S pro R ?) littera saepe antiqui posuerunt, ut -iosibus, meliosibus, lasibus, fesiis pro maioribus, melio-ribus, lamelio-ribus, feriis. — Comp. pro superl. : Ios. Fl. Apion. 38, 8 palus, quae dicitur Asphaltis, … inter omnes palus (sic) in Siria latior atque -ior est. — Transl., grandis, de aetate : Rath. Prael. 210 A 12 in consilio seniorum cum sederis, … sedulus disce, ut percipiens senum sententias, colligas sollicite, quod in -iori serves aetate
ali-quando ; -ior aetas, de aetate qua puer sui iuris fit : Paul. diac. Hist. Lang. 129, 22 omnes qui iam in -iori aetate constituti erant Langobardos perimere gladio statuunt. — De veneno, potens, efficax : Enn. Hymn. 31, 67 mox saxa, fossas, verbera, bestias ; / -ius venenum blanditias parat, / quibus virago fortiter obstitit. — Subst., -ior, decessor : Cass. Var. 151, 21 -iores … nostri discursus iudicum non oneri, sed compendio provincialibus esse voluerunt ; rector : Lex Rom. Raet. 442, 16 dominicis diebus … nullus, nisi quod ad nitorem domus … pertenuerit, facere praesumat. Quod si quis fecerit, ab scultaizio sive -iore, qui locello illo praefuerit, emendatus fiat ; gastaldus (cf. Lx s.v.) : Rath. Prael. 163 C 11 gastaldus … franciloquo vero -ior dicitur eloquio ; Gl. Ber. 359, 12 -iores civitatis vel regni ‘proceres’ dicantur. — Abs., -ius, aliquid -ius : Rath. Prael. 197 A 10 fidem … illibatam perpetuo custodiat et sacramentum, maxime cum et id ad -ius pertineat, hoc est Ecclesiam et Christum.
maiestas - magis- Lex Rom. Raet. 368, 16 :
saepe. — Acc. sing. -e Mir. Anast. 237, 3. — Gl. Philox. 228, 2, 28 -s : μεγαλ<ε>ιότης : Paul. diac. Fest. 121, 6 -s a magnitudine dicta. — De Deo : Lib. Sacr. 65, 2, 22 amodo videbitis Filium hominis sedentem ad dexteram -is : Pass. Sec. Th. 797, 9, 9 angelus Domini … suscepit spiritum eius (scil. Secundi) et perlaturus ad -em aethera conscendit ; de Trinitate : Cass. Inst. 141, 21 illa numeri utilitatem potentia suae -is ostendit ; de rege : Rath. Prael. 259 D 1 munde-burdem … genus regalis vocant tuitionis, quod qui habuerit, …. nec vi, nec iudicio aliquid … ab aliquo patiatur, antequam in praesentia eiusdem -is audiatur.
maiius - v. A2 maius.
maius - madi- Sacr. Gel. 254, 19 : Ioh. viii
67, 28, magi- Cap. inscr. 4545, 4 : Lib. Sacr. 186, 1, 18, maii- Aecl. inscr. 1392, 4. — Gl. Plac. 25, 1, 12 -us a Maia, matre Mercurii, vel a maioribus qui erant principes reipublicae. Nam unum mensem maioribus, sequentem antiqui iunioribus consecrarunt.
malampnus - v. A2 malannus.
malannus - -ampn- inf. — Rath. Prael. 152
C 3 carbunculi … vel malae pustulae, quem (sic) malum vulgo dicunt -ampnum, remedium est … si herba … eidem superponatur.
malba - v. A2 malva.
malchio - morosus, truculentus (cf. Duc.
male - -ē Resurr. 75. — -e habere,
aegro-tare : Pass. Magni 716, 1, 32 noli me mulierem despicere miseram, quia non habet opus medicis sanus homo, sed qui -e habet.
malebarbis - Gl. Philox. 229, 1, 2 -is :
σπανον (-ός).
maledico - trans., exsecrari : Lex Rom.
Raet. 439, 21 qui alterum hominem sine causa -it, in contumilio deputetur aut fustigetur.
maledictio - damnatio, poena sempiterna :
Rath. Prael. 177 D 4 qui thesaurum sapientiae cordis suffodientes antro, -is spiculo terebrantur in iudicio.
maledictor - Paul. diac. Fest. 141, 8 -es
dicebantur ab antiquis qui nunc maledici.
maledicus - subst. : Bert. Barth. Lip. 40 B
19 arma tibi sint benignitas in sudoribus, man-suetudo inter -os, patientia in his, qui te presse-rint.
maleficium - -li- Lex Rom. Raet. 377, 6 :
inf., -iti- inf. — Gen. sing. -ae Pass. Max. Cum. sec. 321, 7, 22, pl., acc. -as Concord. 281, 5,
-itias 281, 9, abl. -lificis Lex Rom. Raet. 366,
10.
maleficus - -li- Lex Rom. Raet. 372, 6. malefitium - v. A2 maleficium.
maleformis - Gl. Philox. 198, 1, 23
informe : -e, ἄμορϕον, δύσμορϕον : 229, 1, 1 -is : δύσμορϕος.
malegnus - v. A2 malignus.
malevolentia - mali- inf. — Gl. Plac. 14, 2,
28 benivolentia et mali-a per I, non per E dicitur.
malevolus - de paganorum deo : Paul. diac.
Fest. 153, 11 -i Mercurii signum, id est statuam, appellabant ideo, quod in nullius tabernam spec-tabat.
malificium - v. A2 maleficium. malificus - v. A2 maleficus.
malignitas - pro concr., actus malignus :
Lib. Sacr. 49, 1, 4 Deus, … mortifera peccati vincula disrumpe, ut destructa -e, quae nocuit, vincat misericordia, quae redemit.
malignosus - malignitatis plenus : Gl.
Phi-lox. 229, 1, 3 -us : κακ<ο>εντρεχής.
malignus - -le- inf. — Gl. Plac. 14, 2,
30 benivolentia et malivolentia per I, non per E dicitur, quomodo ‘benignus’ et ‘-us’, non ‘benegnus’ et ‘-legnus’. Saepe enim ex duabus partibus compositum nomen aut priorem aut sequentem litteram corrumpit. — Hostis -us, diabolus : Pass. Urb. I 15, 1, 30 obsecro te (scil. Christum), ut mecum comitare dignetur usque in finem gratia tua, quatenus conculcato hoste -o victrix ad te valeam pervenire.
malitia - malevolentia, malum ingenium :
Anast. Vita Ioh. El. 504, 2, 24 nuntiatum est … beato, quod quidam clericorum -am in corde adversus quemdam reservaret et inreconciliatus ei permaneret.
malivolentia - v. A2 malevolentia.
malleolus - -osus inf. — Acc. pl. -us inf.
— Capsula remedia medica continens : Gl. Philox. 229, 1, 6 -osus : νάρθηξ πατρικός (ἰατ-). — Paul. diac. Fest. 119, 12 -i vocan-tur non solum parvi mallei, sed etiam hi qui ad incendium faciendum aptantur, videlicet ad similitudinem priorum dicti : Gl. Philox. 229, 1, 8 -us : σϕύρας, πυρέκβολα.
malleosus - v. A2 malleolus.
malleus - Gl. Philox. 229, 1, 7 -us :
σϕυροκόπανον.
mallo - in ius vocare, accusare, seq. de :
Quaest. mon. 591, 3 si quis -averit alium de incendio, quod ipse fecisset ; seq. quod : 591, 4 si homo -averit alium, quod ipse occidisset suum propinquum astu per venenum. V. et Lx 2malo.
malluvius - Paul. diac. Fest. 153, 13 -ae
(subaud. dicuntur aquae), quibus manus sunt lotae. Pelluviae, quibus pedes. — -um, subst. : Paul. diac. Fest. 153, 13 -um dicitur, quo manus lavantur.
malta - v. A2 maltha.
maltha - -ta inf., -hana inf. — Gl. Philox.
229, 1, 9 -hana : πισσόκηρον : Paul. diac. Fest. 119, 16 -ta dicitur a Graecis pix cum cera mixta.
malthana - v. A2 maltha. malum - v. Lx et A2 melum.
malus - nota locutt., -um ingenium, dolus,
fraus : Lex Rom. Raet. 350, 10 alienas res nec per forcia nec per nullo -o ingenio, absente illo, cuius res sunt, nullus homo … invadere … presumat ; in -am intelligentiam, in malam par-tem : Rath. Prael. 206 A 2 quod aupar-tem dixisti … elevans allisisti me, ne forte me putes acce-pisse perfunctorie, dico prout valeo, etsi non prout debeo, in bonam magis quam in -am posse referri intelligentiam ; dies -i, male acti, sensu mor. : 218 A 1 ne inveteratus dierum -orum rite vociteris, dies tuos, iam rogo, ut … spiritu mentis renovari contendas. — Abs., -um, subst., cum relativo masc. gen. coniungitur : Rath. Prael. 152 C 3 carbunculi enim, vel malae pus-tulae, quem (sic) -um vulgo dicunt malampnum, remedium est … si herba … eidem superpona-tur. — Vitium : Anast. Vita Bas. 297 D 2 (tabula ferens) intemperantiam, profanationem, lin-guositatem, suasionem et huiuscemodi examen
-orum. — In bono et in -o, in bonam et in malam partem : Paul. diac. Exp. 171, 2, 14 zelus et in bono et in -o ponitur. Zelus qui in bono ponitur, intellegitur sanitas mentis et zelus qui in -o poni-tur, intellegitur invidia.
malva - -ba inf. — An. ex div. 137, 26 -ba
virtutem habet purgatoriam et mollitoriam ven-tris et visicam movet in cibo sumta.
mamma - Gl. Philox. 229, 1, 14 -a : ruma,
θηλή
mamphur - Paul. diac. Fest. 117, 32 -r
appellatur loro circumvolutum mediocris lon-gitudinis lignum rotundum, quod circumagunt fabri in operibus tornandis.
manabilis - inexhaustus : Cass. Var. 252, 7
natura perennis fontis est gloriae vena -is : nam sicut ille fluendo non expenditur, sic nec ista celebri sermone siccatur.
manalis - nota locutt., -is fons : Paul. diac.
Fest. 115, 4 -em fontem dici pro eo, quod aqua ex eo semper manet ; -is lapis : 115, 6 -em lapi-dem putabant esse ostium Orci, per quod animae inferorum ad superos manarent, qui dicuntur manes. -em vocabant lapidem etiam petram quandam, quae …, quod aquas manaret, -em lapidem dixere.
manceps - Paul. diac. Fest. 115, 19 -s
dictus, quod manu capiatur ; 137, 12 -s dicitur, qui quid a populo emit conducitve, quia manu sublata significat se auctorem emptionis esse. — Stationarius : Cass. Var. 136, 7 si quos … intem-perans culpa perculerit, collectam quantitatem per vices agentes -ibus mutationum volumus applicari, ut cursualis tractus inde habeat reme-dium, unde hactenus sumpsit incommodum.
mancipatio - Paul. diac. Fest. 67, 22
emancipati duobus modis intelleguntur, aut ii, qui ex patris iure exierunt, aut hi, qui aliorum fiunt dominii ; quorum utrumque fit -e.
mancipatus - servitus, ministerium (cf.
Duc. s.v.) : Steph. v 819 B 15 iam dicta metro-polis (scil. Narbonensis) in antiquum redeat statum, et cunctae eiusdem dioecesis Ecclesiae, quae prius illi paruerant, revertantur ad -um obsequelae illius.
1 mancipium - nom. sing. -us Lex Rom. Raet. 393, 8, acc. pl. -os 346, 19. — Cum adi. fem. coniungitur : Lex Rom. Raet. 437, 12 qui C -a (v. l. mancipias) habet, quartam partem de ipsas liberas potest dimittere et tre partes non.
2 mancipium - gr. μαγίπιον, pistrinum : Anast. Vita Ioh. El. 506, 1, 24 ex dispensatione Dei pervenerunt simul, ipse ingrediens portam
et animal portans siligines a -o, causa prandii ipsius.
mancipius - v. A2, 1 mancipium.
mancipo - Gl. Philox. 229, 1, 17 -at :
καταγράϕει. — Transl., tradere, destinare : Lib. Sacr. 169, 2, 8 da nobis, Domine, ut … huic famulo tuo … placare digneris … sanctisque altaribus et sacramentis restitutus, rursus cae-lesti gloriae -etur ; seq. in et abl., ead. signif. : Cass. ps. 375 A 10 poena ingens, formidolosa damnatio de amoenissimo Domini tabernaculo evelli, et in perpetuis ignibus -ari. — Potiri : Pass. Magni 708, 38, 19 quidam eorum (scil. militum) ecclesiam … ingredientes, altaria destruxerunt, cruces, calices, candelabra, thu-ribula, codices et omnia divino cultui destinata sibi -antes. — Carceri -ari, in carcerem condi : Rath. Prael. 232 D 7 “ab antecessoribus,” inquis, “meis audivi multos eorum exiliis desti-natos”. Ego illico : numquid non et carceri -atos?
manco - mutilare : Concord. 246, 25 cap.
Rothari de feritis hominum aut plagis, sive liber sive servus sit, vel si -atur.
mancus - Gl. Philox. 229, 1, 18 -us :
κυλλός : 127, 2, 23 ancus : -us, κυλλός, λορδός.
mancusius - v. A2 mancusus. mancusus - -sius Cartm. 601, 1, 24. mandadum - v. A2 mandatum.
mandativus - Petr. Pis. Gramm. 166, 11
hunc (scil. imperativum) quidam -um dixerunt, quia secundae personae imperatur, tertiae vero personae magis mandare quam imperare dino-scitur, ut ‘legat’.
mandatum - -dada Cap. Aquil. 68, 8. —
Dare alci in -is, ei mandare : Petr. subd. Chron.
176, 27 hoc dedit eis (scil. legatis) in -is impe-rator Anastasius, ut nullam civitatem ingrede-rentur : Petr. subd. Iul. 878, 3, 2 dans illi (scil. praefecto) in -is, ut omni studio per universam ditionem Christicolas inquireret. — De Dei praeceptis : Vita Aspr. 177, 26 vir et uxor … erant timentes Deum, procedentes in -is : Mon. Neap. Arch. IV, a. 1017, 111, 4 a Deo nobis concessum est … ex ipsis (scil. populis) secun-dum Dei -um magis curam atque vigilantiam habere debeamus set maxime ecclesiarum.
mandibula - nom. sing. -um inf. — Gl.
Phi-lox. 229, 1, 22 -um : ϕάτνομα.
mandibulum - v. A2 mandibula.
1 mando - nuntiari iubere : Cass. ps. 803 A 10 -are dicimus absentibus verba per medias destinare personas. Quod factum constat, quando Testamentum Novum per apostolos atque evangelistas suos transmisit ad gentes.
— Mittere, ital. mandare : Conc. Tic. 158, 6 Iohannes … papa, nos … ad hoc in has partes -averat : Leo ab. Hug. 689, 26 clerus et popu-lus … unum sacerdotem … elegerunt et eum Romam, ut ibi consecraretur, -averunt.
2 mando - Paul. diac. Fest. 123, 1 masu-cium : edacem a -endo scilicet. — Transl., sensu spirit. : Enn. Hymn. 23, 62 hostis procul sit cal-lidus / … qui dente saevo -ere / certat cubantes lectulis.
manduco - Cass. ps. 932 D 6 -are est …
aliqua esca refici et de ipsa satietate gaudere. —
-are, infin. sensu fin. : Paul. diac. Exp. 166, 2,
11 ibi pro necessitate -are illi praeparatur, sicut hospiti, et lectum : Mon. Neap. Arch. I 2, a. 957, 57, 27 quando vobis ipsum responsaticum adduxerimus, nobis -are et bibere dare debeatis.
manducus - Paul. diac. Fest. 115, 20 -i
effigies in pompa antiquorum inter ceteras ridi-culas formidolosasque ire solebat magnis malis ac late dehiscens et ingentem sonitum dentibus faciens.
mane - Gl. Philox. 229, 1, 23 -e : πρωί,
ἕωθεν. — Paul. diac. Fest. 112, 24 -e a dis Manibus dixerunt. Nam mana bona dicitur. — Subst., cum adi. fem. coniungitur : Ioh. Archic. 195, 1, 32 celebrant missas sacre nativitatis … unam postquam gallus cantaverit, aliam -e prima. — Transl., initium : Rath. Prael. 203 B 1 Parvulus es? … Scito patremfamilias adesse et te ipsum aevi tui -e quotidie vocare.
manefesto - v. A2 manifesto.
maneo - -ead Mon. Neap. Arch. I 2, a. 951,
13, 12. — Coni. praes. 3a pers. sing. -eant, part. praes. gen. pl. -entum inf. — Cum part. vel adi., f. esse : Petr. Pis. Gramm. 164, 8 has (scil. litte-ras) nos posuimus, sicut a viris eruditissimis -et conpertum : Rath. Prael. 160 C 1 debuisti … nil rapere, nil malo ingenio congregare … diei victu contentus -ere, a Deo omnia sperare. — Part. praes. -ens, subst., habitator : Cass. Var. 127, 21 fit ut, quod per incuriam poterat labi, -entum videatur diligentia sustineri, quia facilis est aedi-ficiorum ruina, incolarum subtracta custodia.
manes - Paul. diac. Fest. 147, 7 -es di
ab auguribus vocabantur, quod eos per omnia manare credebant, eosque deos superos atque inferos dicebant.
manganum - apparatus arte factus,
machi-natio : Romae inscr. II, 4794, 12 Eusebius … aquam per -a in valineo (pro ba-) fecit.
mangosus - Gl. Philox. 229, 1, 24 -us :
κυνοτρόϕος (?).
maniae - Paul. diac. Fest. 115, 13 -as
dicunt ficta quaedam ex farina in hominum figu-ras, quia turpes fiant, quas alii maniolas vocant ; -as autem, quas nutrices minitantur parvulis pueris, esse larvas, id est manes : 129, 12 -ae : turpes deformesque personae.
maniciolus - dim. a manicio (cf. Lx s.v.) :
Mon. Neap. Arch. IV, a. 1022, 165, 31 per … donatione confirmandam … launegild receperat … Aloara … a me qui supra Petrum comite, hoc est -i parium unum in omni decisione.
maniductus - v. A2 manuductor.
manifestatio - indicium, signum : Cass.
Inst. 120, 1 hinc ad pulcherrimas definitionum species accedamus, quae tanta dignitate prae-cellunt, ut possint dici orationum apertae -es et quaedam indicia dictionum.
manifesto - -ne- Cap. Aquil. 54, 7. — Pass.
-ari, vi impers., apparere, manifestum fieri :
Paul. diac. Exp. 35, 1, 5 si omnibus istis aequa-liter unam disciplinam praebuerit, sine dubio, non bene agere -abitur. — Aperire : Anast. Vita Ioh. El. 506, 2, 50 notarius … satisfaciens quod nulli hoc (scil. secretum) -aret.
manifestus - cognitus : Anast. Vita Bas.
308 A 1 tibi, Domine, soli sunt opera istius -a. — Seq. quia cum coni. : Ios. Fl. Apion. 104, 8 reor … fore -um, quia … ad contemptum mortis optimas leges positas habeamus.
maniolae - Paul. diac. Fest. 115, 13 manias
dicunt ficta quaedam ex farina in hominum figu-ras, quia turpes fiant, quas alii -as vocant.
manipulus - -nu- inf. — Acc. pl. -e inf. —
Vestis ecclesiastica, ital. manipolo : Mon. Neap. Arch. II, a. 991, 110, 2 atsignabimus nos tivi a die presentis idest movilia de memorata ecclesia … unum pannum … unum facietergium … et quactuor -e cum cruce de lintiscu. — Famulus, minister : Paul. diac. Exp. 113, 2, 6 cellarius ammoneat suos -os, ut illi servitores non negle-gant infirmis servitia praestare : 159, 1, 16 non debet illum (scil. iuvenem) habere ille frater ut serviat illi sicut -us, sed ut illum custodiat.
manna - in imag., - a caelestis saporis, de
Iesu in Eucharistia (cf. Blaise 1) : Anast. Vita Ioh. El. 498, 1, 37 tu (scil. papa) … tenes claves David … In arca … pectoris tui tabulae testa-menti et -a coelestis saporis requiescunt.
mano - Gl. Philox. 229, 21 15 -o :
<π>εϕοιτηκέναι, ἐρρευκένε (-αι). — Transl. : Paul. diac. Fest. 147, 8 manes di ab auguribus vocabantur, quod eos per omnia -are credebant ; in imag., derivare : Boeth. Is. 5, 16 videns … Porphyrius quod in rebus omnibus essent
quae-dam prima natura, ex quibus omnia, velut ex ali-quo fonte, -arent.
mansio - Gl. Philox. 228, 2, 12 -o : μονή.
— Meton., sepulcrum : Romae inscr. IV, 1983, 3 Severus fecit -em in pace quietam / sibi suisque memor, quo membra dulcia somno / per longum tempus factori et iudici servet : Ioh. viii 104, 10 presbyteri diocesis Turonici pagi nostrum accesserunt pontificium suggerentes, ut firmaremus … illis …, ut debeat unaqueque ecclesia proprium mansum habere cum manci-piis IIIIor, vineas, aripennos III, prata similiter,
hortum et cimiterium cum -ibus ; coenobium : Mir. Anast. 235, 1 (episcopus) venit in -em sanctae Dei genitricis Mariae.
mansionarius - -so- Romae inscr. I, 1987,
3. — Subst. : Ioh. Archic. 214, 37 in ecclesia beati Petri apostoli presbiter septimanam facit, vel -i qui lumen vel ornatum ipsius ecclesie cu stodiunt, die sabati ora tercia consignant officia sua ad pares suos.
mansonarius - v. A2 mansionarius. mansuetudo - pietas : Rath. Prael. 218 A 9
annos octoginta aut proximos aut transactos aut insistentes aspicias, supervenientem -em Dei ne contempnas ; modestia, animi dimissio : 187 B 5 sunt … et multi … pauperes, quorum super-bia elationem divitum excedit ; cum econtra sint divites, quorum humilitas multorum pauperum -em vincit ; naturae -o, ingenii docilitas : Anast. Vita Bas. 295 A 9 hic (scil. Basilius) … vacans … in mathematicis quinquennio, fructificabat plurimum in philosophica disciplina, naturae -e. — Hon. tit. imperatorum : Cass. Var. 298, 17 legatis nostris aliqua pietati vestrae delegavimus intimanda, quia nemo utilius tractat quam qui vestrae -i committere sua vota deliberat.
mansuetus - Gl. Philox. 229, 1, 30 -us :
ἥμερος, πρἄος. — Paul. diac. Fest. 117, 35 -um : ad manum venire suetum. Alii aiunt -um dictum neque ex misericordia maestum, neque ex crudelitate saevum, sed modestia tempe-ratum. — Cultus, civilis : Boeth. herm. sec. 569 A 10 fefellit dicens, ut homo est fortasse et animal et bipes -um. Putaverunt alii hunc ita dixisse, … ne forte aliquis arbitretur hanc quasi veram hominis diffinitionem posuisse, quae est animal bipes -um.
mansus - -us ecclesiae, agri portio, quae
ecclesiae in dotem assignari solebat (cf. Duc. s.v.) : Ioh. viii 104, 10 presbyteri diocesis Turo-nici pagi nostrum accesserunt pontificium sug-gerentes, ut firmaremus … illis …, ut debeat unaqueque ecclesia proprium -um habere cum
mancipiis IIIIor, vineas, aripennos III, prata
simi-liter, hortum et cimiterium cum mansionibus.
mantelum - Paul. diac. Fest. 119, 7
frequens … antiquis ad manus tergendas usus fuit -orum
manticula - sacculus : Paul. diac. Fest.
119, 2 manticulari dicuntur qui -as adtrectant, ut furentur.
manticularius - neutr. pl. -a, subst. : Paul.
diac. Fest. 119, 5 -a dicuntur ea, quae frequen-ter in usu habentur, et quasi manu tractantur. Frequens enim antiquis ad manus tergendas usus fuit mantelorum, unde haec trahitur similitudo.
manticulor - Paul. diac. Fest. 119, 2 -ari
dicuntur qui manticulas adtrectant, ut furentur. Unde poetae pro dolose quid agendo hoc verbo utuntur. Pacuvius (377) : « Ad manticulandum astu adgreditur ».
mantile - sacerdotum indumentum : Transl.
Cyr. 337, 53, 33 aliquae guttae sanguinis ceci-derunt super casulam et -e, quibus ornatus erat sacerdos deferens caput gloriosum.
manualis - nota locut. -is musica, de
quo-dam musicae genere : Cass. Var. 71, 13 etiam et (Musaeus) per Elysios campos felices animas septem chordarum pulsibus amoenabat … Sed haec omnia humano studio et per -em musicam videntur effecta.
manuatim - manu : Bonizo 664, 17 hi (scil.
primicerius et secundicerius) … in omnibus pro-cessionibus -m ducunt papam, cedentibus epi-scopis et ceteris magnatibus.
manubiae - -uviae inf. — Cass. orth.
181, 5 scribetur … exuviae, -uviae. — Gl. Philox. 229, 1, 32 -ae : σκῦλα ἀπὸ ζώντων ἀϕαιρούμενα ; Gl. Plac. 28, 1, 4 -ae dicuntur spolia hostium, quae a rege aut a duce eiusdem manibus deportantur, ut exuviae et induviae dicuntur.
manuductor - -niductus inf. — Gl. Philox.
229, 1, 28 -niductus (?) : μεσόχορος.
manufactus - materialis : Anast. Theod.
Stud. 733 B 9 ipse (scil. Bartholomaeus) … aedificator et architectus aedificii ac fabricatio-nis non -ae, templorum videlicet Domini, quae per Spiritum et veritatem construuntur.
manumesio - v. A2 manumissio.
manumissio - -mesio Romae inscr. IV,
12603, 8.
manupulus - v. A2 manipulus.
manus - sing., gen. -u Mon. Neap. Arch. I
1, a. 820, 8, 4, abl. -us inf., acc. pl. -os Romae inscr. I, 2303, 3. — Cass. ps. 220 A 11 -us … per tropologiam, operationem significat, quia
hominum usus est manibus operari. Divinitas enim non manibus aliquid agit, sed voluntatis suae virtute omnia disponit et perficit. — In scri-bendo, minutiore -u, minoribus litteris : Cass. Inst. 37, 20 hunc autem pandectem propter copiam lectionis minutiore -u in senionibus quin-quaginta tribus aestimavimus conscribendum, ut quod lectio copiosa tetendit scripturae densitas adunata contraheret ; de subscriptione in actis publicis, signum manus : Mon. Neap. Arch. I 2, a. 948, 4, 15 pro ampliore eius (scil. chartu-lae) firmitate -us nostra propria subscripsi. — In imag. : Cass. Inst. 75, 11 felix intentio (subaud. librariorum) … -u hominibus praedicare, digitis linguas aperire, … contra diaboli subreptiones illicitas calamo atramentoque pugnare : Paul. diac. Exp. 94, 2, 1 probamus quia concessio est, eo quod habemus verba in -ibus. — De exercitu : Cass. Var. 309, 7 cognoscite itaque arma no stra pro salute vestra potius destinata, ut qui vos temptaverit appetere, … Gothorum -us ei debeat obviare. — De vi : Rath. Prael. 251 B 2 alium esse nullum, qui -us impune … possit immit-tere in aliquo horum non vales invenire, etiamsi pennis possis volare. — De auxilio : Greg. M. Ep. 261, 9 caelestis gratiae -u protegente, de profundo relevamur : Bert. Barth. Lip. 40 B 15 vide eum (scil. Bartholomaeum) imperfectos iugiter rigare -u doctrinae : Anast. Ep. Theod. Papae 584 B 10 vulnus latens et absconsum medente -u adaperimus, ne in vitalia viscera ser-pere possit. — De potestate : Paul. diac. Exp. 25, 1, 26 sine pastore videntur haberi, etiam si sub -u pastoris esse videantur : 62, 1, 23 mors et vita in -ibus lingue (sunt) : Steph. v 786 A 3 mirati sumus … quomodo talia scribere potuisti, … cum recte noverit pia potentia tua quod -ui regiae non subiiciatur sacerdotalis et aposto-lica nostra dignitas : Pass. Magni 715, 2, 23 Domine, libera me de -u diaboli. — De largitate : Cass. Var. 205, 9 -us larga artium nutrit ingenia, quando qui de victu non cogitat, perficere iussa festinat : Rath. Prael. 178 A 13 licet angusta sit archa cordis vestri quae capiat, non est angusta -us charitatis quae fundat. — De mensura : Mon. Neap. Arch. I 2, a. 965, 131, 17 memorati vero passi et memorati gubitas et palmum mensurati sunt at (= ad) passum ferreum et guvitum et pal-mum at (= ad) -um iustam : I 2, a. 974, 233, 12 nobis licentiam tribuistis fabrire super parietem vestrum … ad mensura in altitudine pedes duos ad -um virilem. — Nota locutt., congredi -u
ad -um, comminus pugnare : Paul. diac. Hist.
Lang. 148, 2 qui, quamvis cum tanta multitudine
congredi -u ad -um propter paucitatem exercitus non auderet, frequenter tamen … inferebat … clades ; -us dare, operam navare : Rath. Prael. 209 B 15 tunc militiae -us nitaris dare, cum et senectus laborem impedit et enervat artus viri-bus deficientiviri-bus ; -um ori adhibere, silere : Rath. Prael. 210 A 10 in consilio seniorum cum sederis, -um ori adhibe, intentus ausculta, sedulus disce ; ab alqo -us continere, eum non laedere : Rath. Prael. 212 C 5 illi vineae mali cultores, qui … servos diversis iniuriis affectos occiderunt, insuper et ab ipso filio -us continere noluerunt. — Ad -um, manu, ital. a mano : Mon. Neap. Arch. I 1, a. 928, 45, 12 facere promitto sex operas ad -um, tres vero bernoticas et una in magio mense et una ad metere et alia ad vende-miare : I 2, a. 950, 10, 6 placitum facio tibi Leoni presbiteri … ut bene lavorare et cultare ipsa arbusta et olibeta tua … cum vobes et ad -u. —
-ibus, f. adv., copiose, large : Petr. Pis. Gramm.
159, 10 hic sunt prata meis, si credis, plena rose-tis : / sume rosas -ibus, carpe refectus iter.
manutergium - linteum liturgicum, ital.
manutergio : Ordo Rom. 144, 12 acolythus, qui
patenam tenet et qui -um tenet et qui aquam dat.
manuviae - v. A2 manubiae. mapalia - -pp- Gl. Philox. 229, 2, 1. mappalia - v. A1 et A2 mapalia.
mappula - acc. sing. -a inf., acc. pl. -e inf.
— Vestis ecclesiastica, ital. manipolo : Ordo Rom. 126, 7 subdiaconus … tenens -am pontifi-cis in sinistro brachio super planetam revolutam. — Linteum liturgicum : Mon. Neap. Arch. I 2, a. 991, 112, 4 atsignastitis (sic) mihi … movi-lia de memorata ecclesia, in primis idest hunum pannum … cum una sindone insimul abbos desuper altare et … -a maiore cum tres cruces de antisacu et … quatuor -e cum cruces de lintisco.
mappulella - acc. pl. -e inf. — Linteolum
liturgicum : Mon. Neap. Arch. I 2, a. 985, 51, 10 atsignastitis (sic) mobilia … de ipsa heccle-sia vestra, in primis unum pannum … cum … mappula cum tres cruces in medium de antiscum plummate et alie quinque -e pictule.
marceo - Gl. Philox. 229, 2, 5 -et :
τήκεται. — Passive usurpatur : Paul. diac. Exp. 138, 2, 29 dicuntur infirmi qui infirmitate illa quam habent -entur.
marcero - Gl. Philox. 229, 2, 14 marcidat
et -at : τήκει, τήκεται, λεπτύνει.
marcerosus - Gl. Philox. 229, 2, 15
marci-dus et -us : τήτηκώς, νωθής.
marcesco - in imag. : Cass. ps. 808 A 6
florebunt, ita peccatorum desideria succisa -ent : Anast. Vita Ioh. El. 513, 1, 65 nonne omnem quam puto habere gloriam, ut flos foeni -it?
marchedo - pro marcheare vel
marchan-dari, negotiari, mercari (cf. Duc. s.v. marcheare
et marchandari) ? : Chron. Alt. 14, 13 confir-maverunt … ut in omni die sabbati convenirent in unum omnes Rivolensis populum ad curtem episcopium, ut hic -aret.
marchio - -ci- Ioh. viii 219, 28.
marcido - Gl. Philox. 229, 2, 14 -at et
mar-cerat : τήκει, τήκεται, λεπτύνει.
marcidus - Gl. Philox. 229, 2, 15 -us
et marcerosus : τήτηκώς, νωθής : 229, 2, 19 νωθής ἀπὸ κραιπάλης. — Tenuis, exiguus (cf. Thes. s.v.) : Enn. dict. 452, 2 tu Castalii gurgi-tis lautus possessor incedis ; at ego vix arentibus labiis stillantem guttam -i liquoris infundo.
marcio - v. Lx et A2 marchio.
marcitus - putrefactus : Concord. 276, 13
dominus qui animale suum … invenerit … iam -um aut minuatum.
marcius - v. A1 et A2 martius.
mare - -ē Resurr. 13, -iā 28. — Sing., nom.
-is Mon. Neap. Arch. I 1, a. 941, 121, 3, abl. -e Cap. Virceb. 300, 37. — Cass. ps. 737 C 13
-e … a meando dictum est, quod semper eat ac redeat. — -e nostrum, Adriaticum mare : Paul. diac. Hist. Lang. 51, 24 nostrum quoque, id est Adriaticum -e, … credibile est parvos … occul-tosque habere meatus. — In imag. : Greg. M. Mor. 991 B 4 -e mens hominis et quasi fluctus -is sunt cogitationes mentis, quae aliquando per iram tumescunt, per gratiam tranquillae fiunt, per odium cum amaritudine defluunt : Ioh. viii 57, 22 dicimus quatenus sedula cordis medita-tio humanae fragilitatis in hoc -i magno cursum vitae instabilis intueri non desinat.
marepahis - -rp- inf. — Paul. diac. Hist.
Lang. 77, 13 qui (scil. Gisulfus) eidem (scil. Alboin) strator erat, quem lingua propria « -rpa-his » appellant.
margarita (-um) - transl., de Sacra
Scriptura : Cass. ps. 11 C 11 -um quoddam est Scriptura divina ; de Paradisi gaudiis : Vita Apian. 326, 1, 4 interlucentibus gemmis illos (scil. sanctos) vernantes honestat et coruscanti-bus -is praefatos cives (subaud. Paradisi) exor-nat.
margaritum - v. A2 margarita.
margo - nom. sing. -gum inf. — Gl. Plac.
28, 2, 5 -o … est generis communis, ut hic et haec -o. — Gl. Philox. 229, 2, 6 -o et margo-sus (?) : κρηπίς ; 229, 2, 21 -gum : τέρμα. —
Transl. : Boeth. Inst. ar. 1113 C 3 quoniam ex aequalitatis -e cunctas inaequalitatis species proficisci videmus, omnis a nobis inaequalitas ad aequalitem rursus velut ad quoddam elemen-tum proprii generis resolvatur. — Nota locut.
sine -e, sine exceptione, discrimine : Nic. i 278,
23 erroneus ille filius tandem regressus gratiam promeruit et paternae haereditatis sine -e haeres exstitit.
margosus - margus ? (cf. Thes. s.v.). — Gl.
Philox. 229, 2, 6 margo et -us (?) : κρηπίς.
margum - v. A2 margo. maricatio - v. A2 amaricatio.
marinus - -ae deliciae, purpura vel cruor
purpurae : Cass. Var. 11, 18 cum sex paene mensibus -ae deliciae a vitali fuerint vigore separatae, sagacibus naribus nesciunt esse gra-vissimae, scilicet ne sanguis ille nobilis aliquid spiraret horroris.
maris - v. A2 mare.
maritalis - acc. sing. fem. -i Romae inscr.
V, 15376, 4.
maritime - per mare : Transl. Reg. 238, 2,
35 episcopus per singulos annos pergebat locum -e … ut adoraret ad sepulchrum beati Reguli.
maritimus - Gl. Philox. 229, 2, 7 -us :
παραθαλάσσιος ; Paul. diac. Fest. 16, 5 appellantur urbes … a mari -ae.
maritus - ad -um ambulare, nubere : Lex
Rom. Raet. 405, 2 si in alia civitate ad maritum -averit (filia), quartam porcionem de facultatem suam perdat.
marmoreus - Gl. Philox. 229, 2, 9 -a :
μαρμαρινά. — Transl., durus : Cass. Var. 316, 5 quae (scil. podagra) miro modo membra viren-tia infusione poenalis humoris cogit arescere nodosque mobiles replet -o tumore crescentes.
marpahis - v. A2 marepahis. marrubio - v. A2 marrubium.
marrubium - nom. sing. -o inf. — Gl.
Phi-lox. 229, 2, 30 -o : πράσιον ἢ λινόστροϕον, εῖδος βοτάνης. marrugina - Gl. Philox. 229, 2, 32 -a : εῖδος παλιούρου. ἔστι δὲ ἀκανθῶδες δένδρον. marsius - v. A2 martius.
marsupium - -pp- inf. — Paul. diac. Fest.
403, 12 suffiscus : folliculus testium arietino-rum, quo utebantur pro -ppio, a fisci similitudine dictus.
marsuppium - v. A2 marsupium. martir - v. A2 martyr.
martira - v. A2 martyra.
martius - -rci- Mart. Hier. 24, 4, 1, -rsi-
Romae inscr. III, 8572, 1.
martur - v. A2 martyr.
martyr (-ir) - sing., nom. -ur Romae inscr.
V, 4493, 2, acc. -e Mir. Anast. 236, 3, gen. pl.
-tororum Romae inscr. V, 12995, 3. — Qui, vita
non oblata, Christi fidei testis est : Enn. Hymn. 5, 68 labore magno -r est / victore carnis spiritu, / hoc est triumphis proximum, / si bella calcent intima : Anast. Apocr. Ep. 6623 B 5 quae (scil. synodus) per sacram praeceptionem sancti -is et apostolici ac summi papae Martini in … Roma est celebrata. — Meton., -is sepulcrum : Romae inscr. II, 4794, 10 isti (scil. alumni) fabricave-runt introitu at (= ad) -es.
martyra - -ti- inf. — Gen. sing. -a inf. —
Quae pro Christo sanguinem fudit : Mart. Hier. 117, 1, 24 natale sancte Reginae -ae : Enn. Hymn. 13, 66 si scire posses vincere -am, vesane tortor, parcere disceres : Cap. Neap. 429, 89 in -tiras : Mon. Neap. Arch. I 1, a. 991, 109, 10 integra ecclesia vestra bocabulo sancte Eufi-mie Christi -tira.
martyrizo - -ari, martyrio affici, martyrem
fieri : Pass. Marc. Nic. 475, 9 -ati sunt famuli Dei … sub Decio imperatore.
martyrologium - -tiri- inf. — Sanctorum
fasti : Ioh. Archic. 200, 1, 12 veniente natale … confessorum aut aliorum sanctorum, qualis eve-nit secundum -tirilogium : Transl. Reg. 239, 1, 26 Beda in -o Sanctorum … beatum Regu-lum commemorans sic ait : September Regulus tenet ; liber in quo Fasti descripti sunt : Rath. Opusc. 564 B 7 presbyter … -um et poeniten-tiale habeat.
mascolus - v. A2 masculus.
masculinus - de pane : An. ex div. 134, 13
panis vero -i nomen accepit, … nutrit et egeri-tur ; candidus autem nutrit magis sed minus ege-ritur.
masculus - -co- Lex Rom. Raet. 435, 17. —
Acc. pl. -us Ioh. Archic. 203, 29. — Gl. Phi-lox. 229, 2, 35 -us : ἄρσην. — Transl. : Cass. Var. 139, 19 ideo sive -is pilis contineri sive talis fabrica (scil. theatrum) refectionis studio potue-rit innovari, expensas vobis de nostro cubiculo curavimus destinare. — Subst. : Transl. Ian. 785, 11, 9 replebatur raucis vocibus -orum et faeminarum ululatibus magnis ecclesia.
massa - fundus, praedium, ital. tenuta :
Trop. inscr. 8076, 5 que (scil. mulier) fuit conduct(rix) -ae Trapeianae : Cass. Var. 150, 2 Amandiani … haeredes … conquesti sunt Pal-lentianam -am … ab hominibus vestris, nullis
causis exstantibus, indecenter invasam : Mon. Neap. Arch. I 1, a. 941, 120, 8 questionem quam aput te facere visus sum pro vinea et cam-pum seu cannetum insimul coniuctum positum in -a Sollense.
massaricius (-iti-) - nom. fem. -a, subst.,
praedium rusticum : Rath. Opusc. 609 A 12 concessi … in valle de Salla de sancto Iusto -tias duas ; instrumenta rustica : Vita Syri 481, 2, 35 cui (scil. Syro) statim praefatus Galio curtem … obtulit, … cum -is et familiis utriosque sexus suo iuri pertinentibus.
massarius - gen. sing. -ri inf. — Romae
inscr. VII, 20650, 2 locus Marciani -ri. — Villi-cus, colonus : Rath. Opusc. 600 C 1 si quid per-peram vel a -is vel a castellanis… fuerit actum, … sit iuste et legaliter emendatum.
massarus - v. Lx et A2 massarius.
masturbo - Gl. Philox. 228, 2, 12 -at :
manuturbat, δέϕει καὶ δέϕεται ἔστιν δὲ ῥῆμα κοινόν.
masucius - Paul. diac. Fest. 123, 1 -um :
edacem, a mandendo scilicet.
mataxa - v. A2 metaxa.
matella - -llata inf. — Gl. Philox. 230, 1, 8
-llata : σταμνίον.
matellata - v. A2 matella.
mater - sing., gen. -es Lex Rom. Raet.
364, 11, -i Mon. Neap. Arch. I 1, a. 934, 6, 18, acc. -e Quaest. mon. 590, 35, abl. -r Mon. Neap. Arch. I 1, a. 930, 51, 27 ; pl., nom. -is Ioh. Archic. 203, 1, 17, acc. -ibus Lex Rom. Raet. 344, 1. — Virgo et -r, Maria, mater Dei : Petr. subd. Iul. 879, 22 quod … gloriosius est atque infallibile, una sola extitit virgo et -r : Pass. Gall. 37, 2, 39 Deus omnipotens, qui... virginis tuae -is thalamum reserasti. — Humani
generis -r, Eva : Sacr. Gel. 46, 24 quod si illa
humani generis -r ab interdicta sibi arbore se custodisset, et immortalitatem retinuisset et patriam. — Transl. et in imag. : Boeth. Inst. ar. 1119 C 10 ipsa geometriae scientia ab arith-metica velut quadam radice ac -e producta est : Cass. Inst. 6, 23 legite precor assidue, recurrite diligenter, -r est enim intellegentiae frequens et intenta meditatio ; de Romana Ecclesia : Anast. Comm. Cost.. 585 A 4 tanto tempore manere viduam Ecclesiarum principem -em : Leo ab. Hug. 687, 29 liquidius patet, quod Romanam Ecclesiam, -em vestram, a vobis separastis, cum de ea tantam iniuriam scribere non timuistis : Rath. Prael. 236 B 4 Ecclesiae filii, inter quos tu etiam numeraris, … si vipereo -is viscera ore non rodis ; -r sermonum, de Athenis : Anast.
